De internationale paarden’sport’ kent een zogenoemde bloedregel. Wanneer tijdens een wedstrijd bloed zichtbaar is op een paard, bijvoorbeeld rond de mond of flanken, kan dat leiden tot directe uitsluiting. Op het eerste gezicht lijkt dat een logische en noodzakelijke maatregel. Toch legt de regel een ongemakkelijke paradox bloot: zichtbaar bloed geldt als grens, terwijl andere vormen van pijn en stress vaak verborgen blijven.
De ongemakkelijke paradox ken diverse vormen, want van één uniforme bloedregel is in de internationale paardensport eigenlijk geen sprake. De manier waarop bloedingen worden beoordeeld, verschilt per discipline. Waar in de dressuur iedere zichtbare bloeding sinds 2012 direct leidt tot diskwalificatie, beoordelen juryleden in endurance en eventing de situatie aan de hand van de oorzaak en ernst van de verwonding. In de springsport gold jarenlang dat bloed op de flanken door het gebruik van sporen tot uitsluiting kon leiden, terwijl bloed in of rond de mond van een paard niet automatisch betekende dat een combinatie moest stoppen.
Versoepeling bloedregel
Juist die verschillen vormden voor de internationale paardensportfederatie FEI aanleiding om te zoeken naar één uniforme bloedregel voor alle disciplines. Opmerkelijk genoeg stemde eind 2025 een meerderheid van de FEI-leden voor een versoepeling van de bloedregel in de springsport, waardoor ruiters in bepaalde situaties meer ruimte krijgen om door te rijden met een bloedend paard.
Dat de bloedregel nodig is, staat buiten kijf. Een paard dat bloedt tijdens een wedstrijd heeft bescherming nodig. Maar tegelijkertijd legt de regel een fundamenteel probleem bloot. Bloed is zichtbaar. Pijn, angst, stress en chronische schade zijn dat vaak niet.
Pijn, stress en angst niet gemeten
Paarden kunnen tijdens wedstrijden worden aangespoord met zweepslagen of sporen. Hoewel deze niet per definitie tot bloedingen leiden, veroorzaken ze wel stress, pijn en angst. Ook het gebruik van bitten kan ernstige gevolgen hebben. Via het bit geeft de ruiter sturing aan het paard, maar wanneer een paard weerstand biedt, ontstaat extra druk op de tong, mondhoeken en het tandvlees. Onderzoek laat zien dat hierdoor beschadigingen kunnen ontstaan, variërend van wondjes en open blaren tot blijvende veranderingen aan het kaakbot en zelfs zuurstoftekort. Toch zijn dergelijke verwondingen vaak niet zichtbaar voor het publiek.
Juist daarin schuilt de paradox van de bloedregel. Een paard kan zonder een druppel bloed zichtbaar ongemak, pijn of angst ervaren en toch gewoon verder moeten presteren. Er bestaat geen ‘pijnregel’, geen ‘stressregel’ en ook geen ‘weigerregel’ die ingrijpt wanneer een dier duidelijk laat zien iets niet te willen.
.
Gedragsprobleem in plaats van keuze
Paardensport wordt vaak omschreven als een samenwerking tussen mens en paard. Maar een samenwerking veronderstelt dat beide partijen gehoord worden. Wanneer een paard angst toont, weerstand biedt of weigert mee te werken, wordt dat binnen de sport doorgaans niet gezien als een keuze of een signaal dat je serieus moet nemen. Het is een ‘gedragsprobleem’ dat men wil corrigeren, op wat voor manier dan ook.
.
.
Dit maakt het nog opmerkelijker dat zichtbaar bloed zwaarder lijkt te wegen dan andere signalen waarmee paarden ongemak, pijn of stress kunnen uiten. Dat blijkt ook uit de vele incidenten die de afgelopen jaren aan het licht kwamen. Tijdens de Olympische Spelen van Tokio in 2021 ontstond wereldwijd verontwaardiging, nadat het paard Saint Boy tijdens de moderne vijfkamp herhaaldelijk werd geslagen door Annika Schleu, terwijl het zichtbaar weigerde een parcours af te leggen. In andere gevallen werden ruiters veroordeeld voor extreem hard slaan, kwamen undercoverbeelden van mishandeling aan het licht of ontstond ophef nadat videobeelden toonden hoe paarden herhaaldelijk met een zweep werden geraakt.
.
Dressuurkampioene Charlotte Dujardin voor één jaar geschorst
Lange zweep
Nog in aanloop naar de Olympische Spelen van Parijs in 2024 kwam topamazone Charlotte Dujardin onder vuur te liggen, nadat beelden opdoken waarop zij een paard meerdere keren met een lange zweep sloeg. Ze sloeg haar paard vierentwintig keer in één minuut terwijl ze lachend riep:
“Het is shit dat ik hem niet harder kan slaan.”
Deze gebeurtenissen laten zien dat zichtbaar bloed slechts één van de manieren is waarop paarden schade kunnen oplopen. Pijn, angst, stress en dwang laten zich niet altijd vastleggen in een bloeddruppel, maar kunnen voor het dier minstens zo ingrijpend zijn. Juist daarom is het opmerkelijk dat de paardensport wel een bloedregel kent, maar geen vergelijkbare norm voor situaties waarin een paard duidelijk ongemak, angst of weerstand laat zien.
.
Een bloedregel voor alle disciplines
De discussie over een uniforme bloedregel speelt al langer binnen de internationale paardensport. De internationale paardensportfederatie FEI werkt sinds 2021 aan één gezamenlijke bloedregel voor alle disciplines. Aanleiding vormden onder meer incidenten waarbij paarden zichtbaar bloedden tijdens grote wedstrijden, waaronder de hevige bloedneus van springpaard Kilkenny tijdens de Olympische finale van Tokio.
Opvallend is dat uit vergaderstukken van de FEI blijkt dat niet alleen het welzijn van paarden een rol speelt in deze discussie, maar ook de impact van dergelijke beelden op publiek, media en sponsoren. Dat roept de vraag op waar de grens precies ligt. Gaat het vooral om het voorkomen van dierenleed, of ook om het voorkomen van beelden die schadelijk kunnen zijn voor het imago van de sport?
(On)zichtbaar leed
Alle kritiek betekent niet dat de bloedregel overbodig is. Integendeel. Elke maatregel die het risico op leed verkleint, verdient steun. Zolang paardensport bestaat, moeten alle mogelijkheden om dieren beter te beschermen worden benut. Maar tegelijkertijd mag de discussie niet stoppen bij bloed alleen. Want als een paard pas bescherming krijgt zodra de schade zichtbaar wordt voor jury, camera’s en sponsoren, zegt dat misschien net zoveel over onze gevoeligheid voor beelden als over onze zorg voor dieren.
Misschien is dat wel het meest opmerkelijke aan de bloedregel. Niet dat zichtbaar bloed aanleiding is om in te grijpen, maar dat pijn, angst, stress en verzet vaak pas aandacht krijgen wanneer het leed letterlijk zichtbaar wordt.
Bronnen:
- Dier&Recht [1, 2, 3]
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
