Opnieuw laat de Hongaarse Eurocommissaris Oliver Várhelyi (Gezondheid en Dierenwelzijn) dieren in de steek. Hoewel er de afgelopen jaren uitgebreid onderzoek is gedaan naar alternatieven voor CO₂-bedwelming van varkens in slachthuizen, geeft Várhelyi nu aan dat hij niet van plan is om de wrede CO₂-bedwelmingspraktijk uit te faseren. Dierenorganisaties blijven met veel ongeloof achter en spreken zich kritisch uit over het handelen van de Eurocommissaris.
Het klinkt onbegrijpelijk. In 2021 nam het Europees Parlement een resolutie aan waarin de Europese Commissie werd opgeroepen onderzoek te financieren naar diervriendelijkere alternatieven voor de huidige CO₂-bedwelming van varkens in slachthuizen. De Commissie stelde daarop twee miljoen euro beschikbaar voor het onderzoeksproject PigStun. Tussen 2022 en 2025 werkten wetenschappers uit verschillende Europese landen aan de vraag hoe de sector afscheid zou kunnen nemen van de huidige methode. De betrokken wetenschappers kwamen met vier alternatieven die allemaal zouden leiden tot een verhoogd welzijn en presenteerden op 4 april 2025 hun bevindingen in Brussel.
Eurocommissaris: niet nodig
Maar na deze dag bleef het oorverdovend stil vanuit Brussel; er werden geen vervolgacties ondernomen. Na herhaaldelijk aandringen door dierenorganisaties om alsnog in te zetten op deze alternatieve routes – en afstand te nemen van de hoogst wrede CO2-bedwelmingsmethode, laat Várhelyi begin juni weten dat het ‘niet nodig is om de omstreden verdovingsmethode te verbieden’. Volgens de Europese Commissie zijn de alternatieven immers al toegestaan onder de bestaande wetgeving en zijn aanvullende wettelijke maatregelen daarom niet nodig. Dierenorganisaties zijn uiterst kritisch: zolang de Europese Unie de dieronvriendelijke CO₂ blijft toestaan, zullen slachthuizen niet snel aanpassingen maken. De organisaties wijzen erop dat de Eurocommissaris wederom economische belangen zwaarder weegt dan het welzijn van de miljoenen varkens die jaarlijks met veel stress en leed in de hel van Europese slachthuizen moeten ondergaan.
CO2-bedwelming varkens omstreden
De huidige praktijk staat al jaren onder zware kritiek van wetenschappers, dierenartsen en dierenwelzijnsorganisaties. Bij CO₂-bedwelming worden varkens groepsgewijs in een liftconstructie geplaatst die hen naar een afgesloten ruimte (lees: een gaskamer) brengt met een zeer hoge concentratie koolstofdioxide. In deze kamer worden de varkens 30 tot 60 seconden vastgehouden.
Verdoving CO2 gas: een verschrikkelijke gewaarwording (video)
Gedurende die tientallen seconden ervaren de dieren ernstige welzijnsproblemen. Wetenschappelijke studies wijzen op hevige ademnood, doodsangsten, benauwdheid, irritatie van de luchtwegen en ogen en stressreacties, voordat de varkens buiten bewustzijn raken. Uit pure wanhoop proberen de dieren te ontsnappen, maar zij kunnen geen kant op. Ook Europa’s eigen Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) komt tot de onomstotelijke conclusie dat blootstelling aan hoge concentraties CO₂ zeer onaangenaam is voor de varkens en pijn, angst en ademhalingsproblemen veroorzaakt. Daarom beveelt de EFSA aan om deze blootstelling te vervangen door blootstelling aan andere gasmengsels.
Toch blijft de methode dominant binnen Europa. Naar schatting wordt ongeveer twee derde van alle varkens in de Europese Unie nog altijd met hoge concentraties CO₂ bedwelmd. In sommige lidstaten ligt dat percentage zelfs tussen de 80 en 90 procent.
Alternatieven liggen op tafel
De onderzoekers die tussen 2022 en 2025 onder het PigStun-project werkten aan diervriendelijke alternatieven voor de verdoving van varkens, komen met verschillende opties. Zij raden aan om over te stappen op de inzet van gassen zoals argon en helium. Uit onderzoek blijkt dat deze gassen tijdens de bewustzijnsverliesfase aanzienlijk minder stress en angst veroorzaken dan hoge concentraties koolstofdioxide.
Het PigStun-project presenteerde onder meer een Argon Retrofit-systeem, waarmee bestaande installaties kunnen worden omgebouwd, en een nieuw helium-gebaseerd systeem waarbij dieren op een andere manier aan het gas worden blootgesteld.
Met behulp van heldere factsheets, video’s en presentaties hebben de wetenschappers van het PigStun-project alle handvatten voor Europese beleidsmakers geboden om de transitie naar diervriendelijkere verdovingsmethoden inzichtelijk te maken. Toch lijkt dit voor Várhelyi niet genoeg te zijn, die deze alternatieven links laat liggen.
Transitie naar nieuwe methoden
Voor dierenorganisaties is het antwoord van Várhelyi dan ook een grote teleurstelling. In een gezamenlijke brief riepen verschillende organisaties de Europese Commissie in februari op om hoge concentraties CO₂ te schrappen van de lijst met toegestane bedwelmingsmethoden voor varkens. Volgens hen laten zowel de wetenschappelijke literatuur als de resultaten van PigStun zien dat de huidige methode niet langer verdedigbaar is.
Olga Kikou, directeur van de organisatie Animal Advocacy & Food Transition laat aan Animals Today het volgende weten:
“De brief van de Commissie maakt op indringende wijze duidelijk dat wetenschappelijk bewijs alleen niet volstaat om hervormingen op het gebied van dierenwelzijn in de EU te bewerkstelligen. Hoewel de Commissie zich volledig bewust is van de conclusie van de EFSA dat verdoving met hoge CO₂-concentraties pijn, angst en ademhalingsproblemen veroorzaakt, weigert zij de voor de hand liggende stap te zetten om deze onmenselijke methode van de lijst met toegestane verdovingstechnieken te schrappen. Door niet op te treden ondanks de beschikbaarheid van humanere alternatieven, laat de Commissie toe dat het vermijdbare lijden van miljoenen varkens voortduurt. Het besluit spreekt boekdelen over hun prioriteiten en suggereert dat de belangen van de industrie zeker zwaarder wegen dan het welzijn van dieren, zelfs in gevallen waarin extreem lijden onbetwistbaar is.”
Doorn in het oog
Sinds zijn aantreden heeft Várhelyi herhaaldelijk de indruk gewekt dat dierenwelzijn binnen zijn portefeuille geen prioriteit heeft. Verschillende hervormingen die onder de vorige Commissie werden aangekondigd, zijn vertraagd of verdwenen naar de achtergrond. De voorbeelden hiervan zijn talloos. Het Europese bontdossier illustreert het handelen van Várhelyi eveneens. Meer dan 1,5 miljoen Europese burgers steunden het initiatief voor een verbod op de pelsdierhouderij en de handel in bont. Toch wordt de besluitvorming hierover al geruime tijd vooruitgeschoven.
Eerder dit jaar bleek dat Várhelyi het afschaffen van de bontindustrie zelfs actief dwarsboomt, terwijl andere Eurocommissarissen (waaronder Teresa Ribera), dierenartsenverenigingen, Europese burgers, kledingmerken en dierenorganisaties al jarenlang een verbod verlangen.
Serieus kan worden afgevraagd of Várhelyi juist afbreuk doet aan het Europese dierenwelzijnsbeleid, in plaats van dit in stand te houden of te verbeteren. Voor de varkens in Europa is in ieder geval duidelijk dat Várhelyi niet aan hun zijde staat.
Bronnen:
- European Health and Digital Executive Agency (HaDEA)
- Brussels Times
- EFSA
- PigStun – EURCAW-Pigs
- POLITICO
©AnimalsToday.nl Femke Oosterbaan Martinius – redacteur dierenrecht
