Verhaal: De dag waarop ik de zon vond

Het verhaal ‘De dag waarop ik de zon vond’ door Ana van den Berg, maakte deel uit van haar sollicitatie op een vacature bij AnimalsToday. Het gaat over een varken in de vee-industrie, dat voor het eerst zonlicht ziet en voelt. In de potdichte stallen komt geen daglicht binnen, waardoor veel dieren gedurende hun korte leven nooit de zon zullen zien. Het verhaal maakte veel indruk, vandaar dat AnimalsToday het integraal publiceert.

Ik heet 117.

Tenminste, dat denk ik. Het nummer staat op het gele plaatje in mijn oor. Een echte naam heeft niemand mij ooit gegeven. Namen zijn blijkbaar bedoeld voor dieren die worden geroepen. Voor dieren naar wie iemand verlangt. Naar mij roept nooit iemand.

Ik woon in een stal met honderden andere varkens. We staan dicht tegen elkaar aan, op een vloer van harde roosters. Onder ons verdwijnen onze uitwerpselen in een donkere put. De geur stijgt door de spleten omhoog en prikt in mijn neus en ogen. Soms hoest ik en de anderen beginnen dan ook. Dan klinkt het alsof een onzichtbare golf door de stal rolt.

Ik weet niet hoe de wereld buiten ruikt. Ik ken alleen de lucht van mest, metaal, voer en angst.
De lampen boven ons bepalen wanneer het dag is. Als ze aangaan, staan we op. Als ze uitgaan, wordt het donker. Toch is het nooit echt stil. Er zoemen ventilatoren, er rinkelen voerkettingen en overal hoor ik het schuifelen van hoeven over beton. We hebben geen stro om in te liggen. Geen aarde om in te wroeten. Niets om te onderzoeken. En dat is moeilijk voor een varken.

Wij beleven de wereld met onze neus. We willen snuffelen, zoeken, graven en ontdekken wat er onder de grond verborgen ligt. Onze neuzen zijn sterk genoeg om aarde en stenen opzij te duwen, maar gevoelig genoeg om de kleinste geur te herkennen. Hier valt niets te ontdekken. Alleen roosters. Hoe vaak ik mijn snuit er ook tegenaan duw, er groeit nooit iets uit beton.

varken Sam — Er groeit nooit iets uit beton | Foto (Sam, niet 117): ©House of Animals

Naast mij ligt 118. Ik noem haar Zus, al weet ik niet of ze dat werkelijk is. We zijn tegelijk in deze stal gekomen en slapen zo dicht mogelijk tegen elkaar aan. “Denk jij dat er iets anders bestaat?” vraag ik haar soms. “Zoals wat?” Dat weet ik niet. Hoe kun je woorden kennen voor dingen die je nooit hebt gezien? Toch droom ik en in mijn dromen is er boven de stal een reusachtige lamp, die lekker warm aanvoelt. De vloer is er zacht en er groeien vreemde groene sprieten uit. Er is ruimte genoeg om te rennen, zonder tegen een hek of een ander lichaam te botsen. Wanneer ik wakker word, ligt mijn snuit op het rooster.

Op een ochtend gebeurt er iets wat nooit eerder is gebeurd. Een van de deuren aan het einde van de stal sluit niet goed. Eerst zie ik alleen een smalle streep. Geen geel licht van een lamp, maar iets helders en levends. Door de kier komt een geur naar binnen en ik til mijn snuit op. De lucht ruikt nat en fris. Naar iets wat ik niet ken en toch onmiddellijk herken. Mijn hart begint sneller te kloppen.

Om bij de deur te komen, moet ik tussen de andere varkens door. Ze mopperen als ik hen opzij duw, maar dan ruiken zij het ook en meteen gaan alle snuiten omhoog. Ik bereik de deur en duw ertegen. Eenmaal. Nog een keer. De kier wordt groter. En dan ren ik. Voor het eerst in mijn leven ren ik omdat ik zelf bepaal waarheen.

Sam (r) werd gered uit de vee-industrie en mocht daarna in vrijheid de zon zien | Foto: ©Lisette Kreischer voor House of Animals

Buiten is alles zo groot dat ik stilval. Boven mij hangt geen plafond. Er is alleen een eindeloze blauwe ruimte, waarin witte vormen langzaam voorbijdrijven. Ik kijk omhoog tot mijn nek pijn doet. Dan voel ik warmte op mijn rug. De zon. Het licht uit mijn dromen bestaat dus toch echt.

Voorzichtig zet ik één hoef op het gras. De grond veert mee. Groene sprieten kriebelen tussen mijn tenen. Ik laat mijn knieën zakken en duw mijn snuit diep in de aarde. O, die aarde. Ze is koel en vochtig en zit vol geuren. Wortels. Wormen. Bladeren. Regen. Leven… Ik graaf en snuif, blaas kluitjes grond opzij en ontdek onder iedere centimeter iets nieuws. Mijn snuit, die in de stal alleen tegen beton kon duwen, weet precies wat hij moet doen. Het is alsof mijn lichaam dit al wist voordat ik werd geboren.

Verderop ligt een donkere plas. Ik loop erheen, stap erin en zak tot aan mijn buik in de modder. De koelte omhelst mijn huid. Mensen denken soms dat varkens vies zijn omdat we in modder rollen, maar modder beschermt ons tegen de zon en helpt ons afkoelen. Wij kunnen namelijk nauwelijks zweten. Ik laat me op mijn zij vallen en de modder spat over mijn rug en oren. Er ontsnapt een geluid uit mijn keel dat ik nog nooit heb gemaakt. Een lage, tevreden knor.

De mooiste modderpoel van 2021 ligt bij Ommen — Een lage, tevreden knor | Foto: publiek domein

Dan ren ik. Ik ren door het gras, maak een wilde sprong en draai zomaar een rondje. Niet omdat iemand mij opjaagt… nee… en ook niet omdat er voer komt. Alleen omdat er ruimte is en mijn benen gemaakt blijken te zijn om te bewegen. Bij het hek blijf ik staan en in de verte hoor ik de ventilatoren van de stal. Achter de muren staan Zus en de anderen nog altijd op de roosters. Ook zij hebben gevoelige neuzen. Ook zij zijn nieuwsgierig en slim. Ze kunnen leren, spelen, vriendschappen sluiten en dromen tijdens hun slaap. Maar zij voelen de zon niet.

Ik kijk naar de modder op mijn poten en naar de aarde op mijn snuit. Vanochtend was ik nog nummer 117. Een dier zonder naam, in een gebouw zonder seizoenen, maar nu weet ik dat er wind bestaat. Dat gras onder mijn poten ruist en dat zonlicht warm is wanneer het je voor het eerst aanraakt. Misschien komen de mensen me straks halen. Misschien brengen ze me terug naar de stal. Maar deze ene dag kan niemand meer van mij afpakken.

Voordat ik verder loop, kijk ik nog één keer om. “Mijn naam is Vrij,” fluister ik. Daarna steek ik mijn snuit in de wind en ren ik naar de zon.
.

Ana van de Berg is ruim tien jaar werkzaam in de uitvaartbranche. Ze is tevens een groot dierenliefhebber en komt via haar werk vaak in aanraking met gevoelige situaties ten aanzien van huisdieren. Ana houdt van honden, schapen en geiten, met varkens op nummer 1. Ze schrijft verhalen en artikelen en fotografeert graag. “Ieder dier heeft zijn eigen karakter en zijn bijzondere manier van communiceren”, aldus Ana.
Lees ook het verhaal Kerst met Gans en Zwaan
Bekijk de indrukwekkende documentaire Sam van House of Animals:
.