Zalm is de meest gegeten vissoort in Nederland. De vis wordt aangeprezen als een gezonde en verantwoorde keuze. Maar de gangbare, industriële kweek van deze vis is allesbehalve houdbaar te noemen. Recent kwam naar buiten dat Europese producenten hun zalm ook kippenresten voeren. Kweekzalm krijgt kip te eten, een onnatuurlijk fenomeen wat vraagtekens oproept bij de claim dat zalm zo verantwoord en duurzaam zou zijn.
Een toastje met gerookte zalm op een verjaardag. Een zalmfilet uit de oven na een lange werkdag. Voor veel Nederlanders is zalm een vissoort die vaak en met plezier wordt gegeten. De vis heeft het imago van een gezonde en luxe keuze. De sector profiteert daarvan: al jaren is de zalm de meest gegeten vissoort van Nederland.
Allesbehalve natuurlijk
Wat veel mensen echter niet weten, is dat de kweek van de meeste zalm allesbehalve duurzaam of natuurlijk is en ook niet diervriendelijk. Recent werd bekend dat grote Europese zalmkwekers overstappen op kip als ingrediënt in het voer voor hun zalm. Niet omdat zalm in de natuur op kippen jaagt, maar omdat het traditionele visvoer duurder wordt en de sector op zoek is naar goedkopere alternatieven.
.
De mythe van de duurzame zalm
Zalm is een carnivoor. In het wild voedt de vis zich met onder meer kleinere vissen en andere soorten waterdieren. Ook in kwekerijen is vis een belangrijke grondstof voor het voer. Dat betekent dus dat achter een toastje zalm al een hele keten van andere dieren is vooraf gegaan: gevangen vissen zijn verwerkt tot vismeel en visolie, zodat een andere vis kan worden grootgebracht voor menselijke consumptie.
Deze praktijk is al langer onderwerp van discussie. Waarom wil men eerst vissen uit zee halen om ze te verwerken tot voer voor kweekvis, die we vervolgens zelf opeten? En hoe duurzaam is die omweg als wilde visbestanden al zo onder druk staan?
.
Zalmenkwekerij verwoestende bio-industrie in de Noorse fjorden
Kweekzalm krijgt kip
Na het voeren van vis aan vissen gaat de sector nog een stap verder: de kip, een landdier, is voedsel voor de zalm, een waterdier. Volgens recente berichtgeving van de Financial Times heeft het Noorse Lerøy Seafood Group, een van de grote zalmkwekers ter wereld en leverancier aan supermarktketen Tesco, kippenresten geïntroduceerd in het voer op al zijn kwekerijen. Mowi, ‘s werelds grootste zalmproducent, zou ook plannen hebben om kip te gebruiken op kwekerijen in Noorwegen en Schotland. Ook grote partijen Grieg Seafood en SalMar hebben stappen gezet richting het gebruik van ingrediënten uit pluimvee.
Deze keuze heeft alles te maken met geld. Vismeel is duurder geworden, omdat de visbestanden in onze wateren al langere tijd onder druk staan: de wateren worden leger en leger als gevolg van overbevissing. Daarom meent de zalmsector dat het een goed idee is om over te stappen op een goedkoper alternatief: de kip. Deze nieuwe stap staat erg ver af van het duurzame en houdbare imago dat de consument voorgeschoteld krijgt . Wie zalm koopt denkt aan een vis uit zee, niet aan een productieketen waarin kippen worden gehouden, geslacht en verwerkt om als visvoer te eindigen.
Het voeren van kip aan zalm is al bizar genoeg op zichzelf, maar het is goed om op de hoogte te zijn van meer praktijken in deze industrie. Wilde zalm is een trekvis. Afhankelijk van de soort en levensfase kan hij grote afstanden afleggen tussen zoet en zout water. Gekweekte zalm leeft daarentegen vaak in kooien op zee of in andere gecontroleerde bassins met grote aantallen vissen bij elkaar, om zo efficiënt mogelijk te kunnen produceren.
Zeeluis
Een van de bekendste problemen die zich voordoet bij industriële zalmkwekerijen is zeeluis. Deze parasieten kunnen zich op zalm vastzetten en eten als het ware de huid van de zalm levend op. De zalm kan niets doen om zich te ontdoen van de luizen. In het wild zouden de luizen door het afleggen van grote afstanden zich niet in de huid nestelen.
.
Ook de kleur van zalm is vaak misleidend. Het vlees heeft die kenmerkende roze tot oranjerode tint, die veel mensen associëren met versheid en kwaliteit. Maar niets is minder waar. Wilde zalm krijgt zijn kleur onder meer door het eten van krill en garnalen. Het vlees van een gekweekte zalm is echter wit of grijs van kleur. Om de gewenste roze kleur te bereiken, worden er (doorgaans synthetische) kleurstoffen aan het voedsel toegevoegd om de gewenste vleeskleur te bereiken.
Water toegevoegd
Dan is er nog een andere kwestie: water dat aan visproducten wordt toegevoegd. In een recente uitzending van Keuringsdienst van Waarde is aandacht besteed aan de verwerking van gerookte zalmproducten en het toevoegen van water. Bij bepaalde visproducten voegt men water toe, bijvoorbeeld om de structuur of sappigheid te beïnvloeden. Daardoor verhoogt ook het gewicht van de zalm en kan de producent een hogere prijs vragen van de consument.
.
Luis in de pels: het schokkende verhaal achter Schotse kweekzalm
Kweekzalm onhoudbaar
De huidige zalmindustrie laat maar al te goed zien hoe ver we als samenleving zijn afgedwaald van de oorsprong. Zalm wordt met duizenden soortgenoten in bassins gekweekt en zelfs gevoerd met landdieren, om vervolgens als ‘aantrekkelijk’ eindproduct in de supermarkt te eindigen. Hoe de zalm wordt gekweekt is vaak niet bekend bij consumenten. Die denken dat ze een verantwoorde keuze maken door zalm te kiezen, maar de realiteit is anders.
Het is dan ook goed om als samenleving na te denken over vraag en aanbod. De huidige vraag naar zalm is dermate groot, dat er een hele industrie is opgezet die allerlei kunstmatige, onnatuurlijke stappen neemt om de vraag te kunnen beantwoorden. De kwestie is hoe lang dat goed gaat. Door overbevissing worden zeeën en oceanen snel leeggevist. Maar kweekzalm is daar op geen enkele wijze een houdbare, en zeker geen verantwoorde oplossing voor.
Bronnen:
- Rabobank
- Financial Times
- NPO
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Femke Oosterbaan Martinius
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
