De cijfers zijn dit jaar opnieuw alarmerend. Afgelopen winter overleefde bijna een kwart van de honingbijen in Nederland de winter niet. Het is ondertussen het vierde jaar op rij dat de bijensterfte zo hoog ligt. Toch lijkt het elk jaar weer als een verrassing te komen dat bijen sterven door gif in hun eten.
Wanneer het over bijensterfte gaat, worden vaak dezelfde oorzaken genoemd: de varroamijt, voedseltekorten of de invloed van weersomstandigheden en klimaatverandering. Die factoren spelen zonder twijfel een rol. Wat opvalt, is dat elk jaar weer onderzoek gedaan moet worden, alsof we telkens weer bij het beginpunt staan, terwijl de signalen zich al langer opstapelen.
Deja vu
Zo constateerde men ook vorig jaar dat juist de bijenvolken die het meest ‘natuurlijk’ leven, het slechtst overleven. Dit zijn de honingbijen die hun eigen honing te eten krijgen. Tegelijkertijd blijkt dat met suikerwater bijgevoerde bijenvolken, een goedkoper en kunstmatig voedselalternatief, de winter vaak beter doorkomen. Dat beeld ziet men nu opnieuw weer. Dit geeft aan dat er iets niet goed gaat. Als een kunstmatige oplossing beter lijkt te werken dan wat voor bijen van nature de bedoeling is, zegt dat iets over de kwaliteit van hun leefomgeving. Wanneer een dier zelfs onder de meest natuurlijke omstandigheden niet kan overleven, ligt het voor de hand om te kijken naar de omgeving waarin het leeft.
Bijen sterven door gif in het eten
Om beter te begrijpen wat er speelt, liet Stichting BEE vorig jaar al onderzoek doen naar 23 gestorven bijenvolken. In honing, bijenwas en in dode bijen zijn in totaal 64 verschillende pesticiden aangetroffen, waarvan 21 stoffen verboden zijn of zelfs nooit zijn toegelaten. Imker Sonne Copijn van Stichting BEE:
“Daar ligt een duidelijke taak voor de overheid, die moet meer handhaven op pesticidengebruik. Want de omgeving is in veel gevallen zwaar vervuild.”
.
Bijen staan altijd bloot aan gif
In één bijenvolk werden door de onderzoekers zelfs 28 verschillende pesticiden aangetroffen, terwijl deze bijen afkomstig waren van een biologische boerderij. Copijn:
“Dat betekent dat de pesticiden niet daar zijn gebruikt. Honingbijen vliegen tot wel drie kilometer ver, waardoor ze stoffen kunnen oppikken uit de wijde omgeving, bijvoorbeeld uit de sierteelt of uit gebieden met intensieve landbouw.”
Het laat vooral ook zien dat bijen blootstaan aan een cocktail van gifstoffen. Niet één middel, maar een stapeling van verschillende stoffen tegelijk. Bijen halen hun voedsel uit bloemen. Als nectar en pollen vervuild zijn, nemen ze die stoffen mee terug naar de kast, waar ze zich ophopen. Zelfs bijenvolken die niet direct in contact staan met landbouwgif ontkomen daar dus niet aan. Honingbijen vliegen tot wel drie kilometer ver en verzamelen voedsel uit een groot gebied, inclusief landbouw- en sierteeltgebieden. De grens van een ‘biologische’ omgeving houdt daar simpelweg op.
.
Een bestuiverscrisis
De impact reikt natuurlijk verder dan de honingbij. Andere bestuivers zoals wilde bijen, hommels, zweefvliegen en vlinders zijn afhankelijk van dezelfde bloemen en planten en dus van dezelfde nectar. Als die vervuild is, ondervinden ook zij de nadelige gevolgen. Sonne Copijn:
“Ook zij raken vergiftigd door het zoete bloemensap dat hen al ruim 60 miljoen jaar voedt. We hebben te maken met een bestuiverscrisis die ten dele terug te voeren is op de aanwezigheid van te veel pesticiden in onze leefomgeving.”
Bijensterfte staat daarmee niet op zichzelf, maar maakt deel uit van een bredere bestuiverscrisis.
Een crisis die niet alleen ecologisch is, maar ook direct raakt aan voedselproductie en ecosystemen. Ongeveer driekwart van de gewassen die we eten is in meer of mindere mate afhankelijk van bestuivers. Als die basis onder druk staat, raakt dat uiteindelijk ook de mens.
.
Bijenstand daalt schrikbarend, maar Nederland gaat eerst tellen
We staan erbij en kijken ernaar
Misschien wel het meest opvallende aan dit verhaal is dat het geen nieuw verhaal is. Al jaren zijn er waarschuwingen voor de effecten van pesticiden op bijen. Maar toch verandert er niks. Misschien ligt daar wel de kern: bijensterfte wordt nog altijd benaderd als een op zichzelf staand probleem, terwijl het in werkelijkheid een gevolg is van een omgeving die ingrijpend is veranderd en waarin gif vanzelfsprekend onderdeel van uitmaakt.
Bronnen:
- RTL Nieuws
- RTV Utrecht [1, 2]
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Bijen sterven door gif in hun eten
