De honingbij verdringt en verjaagt andere bestuivers bij bloemen. Dat blijkt uit onderzoek van Anglia Ruskin University in het Britse Cambridge. Wetenschappers hebben twee jaar lang het gedrag van bestuivende insecten onderzocht. Vooral hommels, solitaire bijen en zweefvliegen ondervinden concurrentie van honingbijen. Klimaatverandering kan die concurrentie verder versterken.
De onderzoekers observeerden gedurende 93 uur insecten op bramenstruiken en klimoppen, twee planten die veel nectar en stuifmeel leveren. Ze zagen hoe honingbijen andere insecten achtervolgden, opzij duwden en wegjaagden om zelf bij bloemen te komen. Op plekken met meer honingbijen kwamen doorgaans minder andere bestuivers voor.
Honingbij versus hommel en zweefvlieg
Bij een verdubbeling van de dichtheid aan honingbijen nam het aantal hommels op bloemen van bramenstruiken met 14 procent af. Op klimopbloemen hing een groter aantal honingbijen samen met minder solitaire bijen en zweefvliegen. Andere bestuivers vermeden honingbijen in 28 procent van de waargenomen interacties op bramenstruiken en 36 procent op klimoppen. In minstens 20 procent van de gewonnen confrontaties duwden honingbijen andere insecten opzij of joegen ze die weg.
Klimopbij biedt weerstand
Niet alle wilde bestuivers wijken voor de honingbij. De klimopbij, een solitaire bijensoort die oorspronkelijk niet in Groot-Brittannië voorkomt, bleek de enige onderzochte bestuiver die honingbijen actief uitdaagde. De soort werd in 2001 voor het eerst in Groot-Brittannië waargenomen. Klimopbijen verdedigden hun voedselplek soms door honingbijen te achtervolgen of te verdringen. Daarbij wisten ze regelmatig zelf toegang tot bloemen te krijgen.
Volgens hoofdonderzoeker Victoria Buckle, promovendus aan Anglia Ruskin University, is het doel van het onderzoek niet om de bijenteelt te ontmoedigen. De wetenschappers willen beter begrijpen hoe wilde en niet wilde bestuivers met elkaar concurreren, zodat wilde soorten beter beschermd kunnen worden.
Klimaatverandering vergroot de druk
Ook de opwarming van de aarde kan de concurrentie om voedsel versterken. Tijdens warme omstandigheden kwamen confrontaties tussen bestuivers vaker voor. Bovendien kunnen planten door hittestress minder nectar produceren, waardoor insecten om een kleiner voedselaanbod moeten concurreren. Hommels en zweefvliegen zijn gevoelig voor hoge temperaturen en zoeken bij koeler weer mogelijk effectiever naar voedsel. Honingbijen worden doorgaans juist actiever als de temperatuur stijgt. Daardoor kan de opwarming hun concurrentievoordeel verder vergroten.
Evenwicht wilde en niet wilde bijen is belangrijk
Het aantal geregistreerde imkers in Groot-Brittannië steeg van 19.000 in 2010 naar 47.000 in 2025. Daarmee groeit ook het aantal gehouden honingbijenvolken. De onderzoekers benadrukken daarom het belang van een evenwicht tussen niet wilde honingbijen en wilde bestuivers, vooral in stedelijke gebieden met veel bijenkasten. Honingbijen beschikken over verfijnde manieren om informatie uit te wisselen en hun gedrag aan te passen. Het nieuwe onderzoek laat een andere kant van hun gedrag zien: bij het verzamelen van voedsel kunnen ze ook een sterke concurrent vormen voor wilde insecten.
Honingbij neemt ook toe in Nederland
Ook in Nederland bestaat concurrentie tussen de honingbij en de wilde bijensoorten in hetzelfde gebied. De ongeveer 8.000 imkers in Nederland beheren miljoenen bijen. Als de kasten dichtbij een natuurgebied staan, ontstaan problemen voor de 350 verschillende andere soorten, die in aantal veel minder zijn en vaak solitair leven. De helft van het aantal wilde bijen komt overigens alleen in Limburg voor. Daar zal dus heel voorzichtig moeten worden omgegaan met het toelaten van imkers.
Moeilijk de balans te houden
Alle bestuivers spelen een belangrijke rol in ecosystemen. Daarom is het van belang dat wilde bijen, hommels, zweefvliegen en andere insecten voldoende toegang houden tot bloemen. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat honingbijen en wilde bestuivers naast elkaar kunnen bestaan, zonder dat de ene groep de andere te veel verdringt bij het verzamelen van voedsel.
Bron:
- Science daily
- Lees ook op AnimalsToday: International Bee Day geen reden tot feest
©AnimalsToday.nl Savannah Drenth
De honingbij jaagt andere wilde bestuivers weg
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
