Honingbijen vertellen elkaar met een dans waar voedsel te vinden is, maar niet elke dans is even betrouwbaar. Nieuw onderzoek laat zien dat bijen dat zelf ook weten. Alleen bijen die de juiste plek hadden aangewezen dansen extra hard, terwijl bijen met foute of onzekere informatie dat juist niet doen. Zo blijft de kolonie goed geïnformeerd.
Bijen gebruiken de waggeldans om voedsel aan te kondigen, met trillingen die afstand en richting doorgeven. Niet elke bij danst even precies. Sommige dansen zijn duidelijker dan andere, en dat zette onderzoekers aan het denken. Hoe gaat een korf om met informatie van wisselende kwaliteit?
Het experiment
Wetenschappers van de Universiteit van Jeruzalem deden onderzoek, samen met het Weizmann Institute of Science. Ze maakten drie groepen bijen.
Bij de eerste groep klopte de informatie, en de bijen die de dans volgden vonden echt voedsel op de aangewezen plek. Bij de tweede groep klopte de informatie niet: de danser had voedsel, maar de hongingbijen die de dans hadden gevolgd troffen niets aan. Bij de derde groep kregen de bijen die de dans hadden gevolgd geen kans op feedback, omdat de onderzoekers hen meteen vingen zodra ze op de plek aankwamen.
Daarna verplaatsten de onderzoekers het voedsel naar een nieuwe plek. De oorspronkelijke bijen mochten daar weer voor dansen.
Eerlijke honingbijen dansen harder
De verschillen waren groot. Honingbijen uit de eerlijke groep trokken harder andere bijen aan en maakten steeds meer dansrondjes. De leugenachtige bijen veranderden niets aan hun gedrag, terwijl de bijen zonder feedback juist minder gingen dansen.
Bijen herhalen hun dans dus niet zomaar blindelings. Ze passen hun inzet aan op basis van bewezen betrouwbaarheid, waardoor een eerlijk signaal extra wordt versterkt. Zo krijgen meer volgers de juiste informatie te zien.
Zelfcontrole
Onderzoeker Sharoni Shafir licht de bevindingen toe.
“Een honingbijenkolonie is een superorganisme, dat beschikt over indrukwekkende besluitvormingsvermogens en collectieve wijsheid”, zegt Shafir.
“Aangezien de bij rekruteert ten behoeve van de kolonie, en niet uit persoonlijk belang, is het systeem blijkbaar ontworpen om eerlijke danseressen te bevorderen en signalen te temperen wanneer er onduidelijkheid heerst.”
Deze zelfcontrole is essentieel voor de korf. Tienduizenden bijen werken hierdoor efficiënt samen, als één coöperatief geheel.
A new study demonstrates that honeybees can evaluate the reliability of their own communication, actively adjusting the vigor of their “waggle dance” based on the truthfulness of the information they provide.
phys.org/news/2026-06…
— British Beekeepers Association (@bbka.org.uk) 17 juni 2026 om 12:22
Dit onderzoek laat zien dat zelfs een klein insect als de bij een verfijnd systeem heeft om betrouwbare informatie te delen. We komen zo steeds meer te weten over de complexe dierenwereld en hoe slim dieren met elkaar communiceren. De waggeldans laat zien hoe geraffineerd dat kan zijn.
Bron:
©AnimalsToday.nl Liesbeth Riekwel
Honingbijen dansen harder als ze gelijk hebben
