Windenergie als duurzame manier van energieopwekking wordt steeds belangrijker. Tegelijkertijd is het van belang om de effecten van nieuwe windparken op de natuur goed te onderzoeken. Bij windturbines op land wordt daarom vooraf gekeken naar de ecologie in een gebied en naar de mogelijke gevolgen voor flora en fauna. Ook op zee is dergelijk onderzoek cruciaal, terwijl daar nog weinig methoden voor bekend zijn.
Windturbines kunnen op verschillende manieren invloed hebben op dieren, waaronder vogels. Vogels kunnen tegen de draaiende wieken of andere onderdelen van een turbine vliegen, met mogelijk dodelijke gevolgen. Daarnaast kunnen windparken leiden tot verstoring, bijvoorbeeld tijdens de migratie of wanneer vogels onderweg zijn naar bekende gebieden om te foerageren, rusten of broeden. De locatie van een windturbine is daarom belangrijk om de mogelijke effecten op vogels zoveel mogelijk te beperken.
Op zoek naar effectieve onderzoeksmethode
Op land kan de mogelijke impact van een windturbine onder andere worden onderzocht met bestaande data en veldbezoeken. Op zee zijn zulke methoden lastiger uit te voeren. Onderzoekers hebben daarom gezocht naar een manier om vogels en mogelijke botsingen met windturbines op afstand te monitoren. In een recent Europees onderzoek van negen maanden, in opdracht van Vattenfall, werden hiervoor zestien warmtebeeldcamera’s ingezet aan de Nederlandse kust. De camera’s maakten 24 uur per dag beelden, die vervolgens werden geanalyseerd. De onderzoekers van Wildlife Imaging Systems (WIS) en Wageningen University & Research (WUR) konden 22 situaties vaststellen waarbij een dier tegen de turbine vloog. Daarvan waren er 3 met hoge zekerheid, de overige 19 waren minder zeker. Toch werden deze wel meegenomen als bovengrens om te voorkomen dat het aantal aanvaringen wordt onderschat.
Windenergie: hoeveel slachtoffers zijn er daadwerkelijk?
Het onderzoek laat daarmee vooral zien dat warmtebeeldcamera’s een mogelijkheid bieden om botsingen met windturbines op zee in beeld te brengen. Tegelijkertijd is op basis van deze studie nog niet duidelijk hoe groot het daadwerkelijke aantal slachtoffers bij windturbines op zee is. Volgens de onderzoekers was het aantal waargenomen slachtoffers relatief laag, maar verdere monitoring en onderzoek zijn nodig om een betrouwbaarder beeld te krijgen van de daadwerkelijke omvang.
Zwarte wiek in Groningen niet effectief
Ook wordt onderzocht of maatregelen het aantal vogelslachtoffers kunnen verminderen. Uit eerder Noors onderzoek bleek bijvoorbeeld dat het zwart verven van een van de wieken de bewegingsonscherpte van de draaiende wieken kan verminderen. In dat onderzoek leidde dit tot ongeveer 70 procent minder vogelsterfte.
In Nederland werd daarom een vergelijkbare maatregel toegepast bij zeven windturbines in de Eemshaven in Groningen. Een onderzoek dat liep van 2021 tot en met 2024 liet echter geen duidelijk effect zien. Waarom de maatregel in Nederland niet hetzelfde resultaat opleverde als in Noorwegen, is nog niet duidelijk. Mogelijk spelen verschillen in de locatie (achtergrond, kleuren) of vogelsoorten een rol.
Detectie systemen die windturbine tijdelijk stoppen
Naast het aanpassen van de wieken wordt ook gekeken naar systemen die vogels detecteren en een windturbine tijdelijk kunnen stilzetten. In Nederland worden dergelijke mitigerende maatregelen nog niet op grote schaal toegepast bij de winning van windenergie. Een voorbeeld waar dat wel gebeurt, is windpark Krammer in Zeeland. Het windpark ligt in een gebied waar veel verschillende vogelsoorten voorkomen en kreeg daarom al veel kritiek van natuurbeschermers. Als onderdeel van de maatregelen zijn camera’s geplaatst die de omgeving rond de turbines voortdurend scannen. Wanneer een vogel wordt gedetecteerd die richting een turbine vliegt, wordt de turbine tijdelijk stilgezet.
Ook voor vleermuizen zijn er systemen beschikbaar. Deze kunnen met behulp van echolocatie detecteren wanneer vleermuizen in de buurt van een turbine actief zijn.
Verlies de dieren niet uit het oog
Er komen steeds meer nieuwe maatregelen en technieken, doordat onderzoek naar de effecten van windenergie op vogels en vleermuizen verder wordt uitgebreid. Zeker met deze nieuwe methode op zee met behulp van warmtebeeldcamera’s komt er nieuwe kennis. Het blijft hoe dan ook essentieel om ook nu de energietransitie steeds meer verandering vraagt, de dieren niet uit het oog te verliezen.
Bronnen:
- Euronews
- RVO
- Wageningen University&Research
- Nature Today
- Provincie Groningen
- Lees ook: Vogelsterfte door windmolens: locatie speelt essentiële rol
©AnimalsToday.nl Imane Vossen
Verlies bij winning windenergie de vogels niet uit het oog
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
