Wist je dat je kat speciaal voor jou miauwt? Volwassen katten miauwen nauwelijks tegen elkaar, maar wel heel vaak tegen ons. Onderzoek wijst erop dat de miauw zich heeft ontwikkeld om met mensen te communiceren. En iedereen die met een of meerdere katten samenleeft, leert vanzelf het verschil tussen ‘honger’, ‘deur open’ en ‘ik wil NU aandacht’.
Katten zijn echte praters. Al decennia breken wetenschappers hun hoofd over dat ontzettend schattige, maar soms ook behoorlijk zeurende geluid. Wat betekenen al die miauwen, en voor wie zijn ze eigenlijk bedoeld?
Kat miauwt voor jou!
Jay Schwartz, universitair hoofddocent psychologische wetenschappen aan de Western Oregon University, ziet daarin een duidelijk patroon. “Onderzoek wijst erop dat het miauwen van katten zich in de loop van de tijd heeft ontwikkeld tot een manier om met mensen te communiceren”, zegt hij.
“In die zin is het miauwen het resultaat van duizenden jaren evolutie, waarin katten zich hebben aangepast aan het leven met mensen.”
Volwassen katten miauwen nauwelijks tegen elkaar. Om met elkaar te communiceren gebruiken ze vooral andere geluiden, lichaamstaal en gezichtsuitdrukkingen. “Een uitzondering is de communicatie tussen kittens en hun moeder”, zegt Schwartz.
“Ook bij wilde katachtigen horen we miauwen vooral in die situatie. Mogelijk hebben katten van nature de neiging om naar hun moeder te miauwen en nemen mensen later als het ware die rol over.”
Kat of baby?
Ook de Afrikaanse wilde kat, waar onze huiskat nauw aan verwant is, miauwt. Toch klinkt de huiskat volgens Schwartz “schattiger en minder schril”. Mogelijk leek het geluid toevallig op dat van menselijke baby’s, waardoor mensen er sterker op reageerden. “Zo beïnvloedden katten en mensen elkaar door de generaties heen, waarbij het miauwen steeds beter afgestemd raakte op de communicatie met mensen”, zegt hij.
Andersom doen wij ook ons best. Eerder schreven we dat mensen tegen katten lijken te praten in dezelfde hoge, zangerige spreekstijl als tegen kleine kinderen.
Mannen krijgen meer miauw
Katten lijken hun communicatie zelfs aan te passen aan degene die voor hen staat. In een onderzoek uit 2025 miauwden katten bij thuiskomst vaker naar mannelijke dan naar vrouwelijke verzorgers. Mogelijk moeten ze bij mannen simpelweg iets harder hun best doen om de aandacht te trekken, opperen de onderzoekers. Of dat werkelijk de verklaring is, moet nog verder worden onderzocht.
Wij miauwen terug
Een Europees onderzoek laat zien dat katteneigenaren vaak terugmiauwen, terwijl hondenbezitters zelden terugblaffen. Evolutionair bioloog Jonathan Losos, auteur van The Cat’s Meow: How Cats Evolved From the Savanna to Your Sofa, doet het zelf ook.
“Ik weet zeker dat ze zich diep beledigd voelen door mijn pogingen, maar ja, ik doe het ook.”
Maar we doen meer dan alleen terugmiauwen. Onderzoek uit 2025 laat zien dat mensen hun stem ook afstemmen op de geluiden van katten. Toonhoogte, ritme, volume en zelfs de duur van onze klanken bewegen mee met hun miauwen en andere geluiden. We leren onze katten dus niet alleen verstaan; ongemerkt passen we ook onze eigen manier van communiceren aan. Zo gaan we zelf steeds meer net zo klinken als onze kat.
Dalende toon is vaak stress
Kristyn Vitale, kattengedragsdeskundige en oprichtster van het Maueyes Cat Science and Education Center in Michigan, verwijst naar Zweeds onderzoek naar de melodie van het miauwen. “Als de toon aan het einde daalt, wijst dat vaak op stress of angst”, zegt Vitale. Dat hoor je bijvoorbeeld bij de dierenarts.
“Voelt een kat zich juist prettig en ontspannen, dan gaat de toon aan het einde vaak omhoog.”
Ook onderzoek van Suzanne Schötz van Lund University laat zien dat miauwen afhankelijk van de situatie verschillen in onder meer toonhoogte, duur en melodie, zoals we eerder meldden.
Je eigen kat versta je het best
Hoe goed we een miauw begrijpen, hangt volgens Losos vooral af van hoe goed we de kat kennen. Nicholas Nicastro nam miauwen op in verschillende situaties, bijvoorbeeld tijdens het voeren en borstelen en in een onbekende omgeving. Proefpersonen kregen alleen het geluid te horen en moesten raden hoe de kat zich voelde. “Hun antwoorden waren niet beter dan een gok”, zegt Losos. “Ze hadden geen idee.”
Maar bij de eigen kat bleek dat heel anders. Mensen die met de kat samenwoonden, konden veel beter herkennen wat een bepaalde miauw betekende. “‘Chester is boos op je’ of ‘Oliver is op dit moment heel tevreden’ – dat konden ze behoorlijk goed herkennen”, zegt Losos.
“Dat suggereert dat er tussen katten en hun mensen een soort eigen taal ontstaat. Katten leren duidelijk te maken wat ze willen of hoe ze zich voelen, en hun mensen leren die signalen begrijpen. Dat is fascinerend.”
Alleen naar de miauw luisteren vertelt bovendien niet het hele verhaal. In een onderzoek met 630 deelnemers begrepen mensen katten het best wanneer ze zowel konden zien als horen wat het dier deed. Alleen een miauw horen bleek veel moeilijker. Wie zijn kat wil verstaan, moet dus ook naar oren, ogen, houding en beweging kijken.
Volgens kattengedragsexpert Jackson Galaxy maken katten meer dan honderd verschillende geluiden. In deze video helpt hij je de kattentaal te ontcijferen.
Gedeelde taal
Zo’n eigen taal tussen dier en mens is niet nieuw. Al in 2019 schreven we over Stella, een hond uit San Diego die met een geluidsbord communiceert. Ze kende toen 29 woorden en kon die combineren tot zinnen van maximaal vijf woorden. Inmiddels gebruikt Stella meer dan 50 woorden, waarmee ze talloze combinaties maakt. Haar verzorger, taalpatholoog Christina Hunger, vergeleek haar woordgebruik destijds met dat van een peuter. Stella krijgt haar woorden van een bord met opgenomen stemmen. Een kat heeft alleen haar eigen stem – en een mens die leert luisteren.
Miauwen voor vertrek en thuiskomst
Schwartz en Vitale hopen binnenkort een onderzoek af te ronden naar de manier waarop katten hun verzorgers begroeten. “We hebben gekeken naar het miauwen op twee momenten: wanneer een kat in een onbekende omgeving alleen wordt gelaten en wanneer de verzorger terugkomt”, zegt Schwartz.
“We vonden kleine maar steeds terugkerende verschillen in toonhoogte en lengte van de miauw. Mogelijk hebben katten dus verschillende miauwen voor ‘Waar ga je heen?’ en ‘Hé, je bent er weer!’”
Katten manipuleren niet
“Het idee dat katten ons proberen te manipuleren, is een grote ergernis van mij”, zegt Schwartz.
“Ik denk niet dat katten dat bewust doen, in de zin dat ze begrijpen wat hun miauwen met ons doet. Maar ze begrijpen waarschijnlijk wel het verband tussen hun gedrag en onze reactie daarop. Als een kat eenmaal merkt dat miauwen helpt om iets voor elkaar te krijgen, zal ze het blijven doen.”
Kortom: katten willen gewoon gehoord worden.
Bronnen:
Recensie: ‘Planeet Poes’ nieuw standaardwerk voor kattenmensen
©AnimalsToday.nl Liesbeth Riekwel
