Ieder jaar worden er vele amfibieën, zoals padden en salamanders, doodgereden doordat wegen hun migratieroutes doorkruisen. Op sommige plekken helpen vrijwilligers de dieren een handje door ze veilig naar de overkant van de weg te brengen. Ook worden er steeds vaker amfibieëntunnels aangelegd. Deze tunneltjes helpen amfibieën om veilig de overkant te bereiken. Maar wat is er nodig om deze amfibieëntunnels goed te laten werken?
Op dit moment zitten de amfibieën in winterrust, maar zodra de temperaturen vanaf februari langzaam stijgen, komen ze weer tevoorschijn. Padden en andere amfibieën trekken er dan op uit, vanuit hun winterverblijf richting hun voortplantingsgebied. Dit fenomeen staat ook wel bekend als de paddentrek. Voor soorten zoals de gewone pad kan deze trek tot wel enkele kilometers lang zijn.
Amfibieën bewegen in een rechte lijn
Tijdens deze tocht verplaatsen de amfibieën zich vaak in een rechte lijn, waarbij ze regelmatig wegen moeten oversteken. Dat is niet zonder gevaar. Jaarlijks worden hierdoor vele dieren doodgereden. Dit gebeurt niet alleen tijdens de voorjaarstrek, maar ook tijdens de terugtocht naar hun winterverblijf.
Vrijwilligers helpen bij de paddentrek
Allerlei organisaties, zoals de Dierenbescherming maar ook lokale werkgroepen, organiseren jaarlijkse initiatieven waarbij vrijwilligers de dieren meerdere keren per dag veilig naar de overkant van de weg brengen. Langs de weg worden schermen geplaatst die voorkomen dat de amfibieën zelfstandig oversteken. Met behulp van emmers langs deze schermen worden de dieren verzameld, waarna vrijwilligers ze naar de overkant brengen.
Onderzoek naar amfibieëntunnels
Een andere oplossing is de aanleg van tunnels onder wegen, waardoor amfibieën zelfstandig de overkant kunnen bereiken. Hierbij moeten ook schermen worden geplaatst langs de weg. Deze tunnels zijn op sommige plekken al in gebruik, maar er is nog relatief weinig onderzoek beschikbaar naar hun effectiviteit. Een Amerikaans onderzoek liet eerder in ieder geval veelbelovende resultaten zien.
Matthew Marcelino is ecoloog aan de University of Vermont en hoofdauteur van dat onderzoek. Hij vertelde in 2025:
“Het was verrassend. Ik wist dat tunnels zouden werken, maar ik had niet verwacht dat ze zo effectief zouden zijn. Toen we amfibieën die kunnen klimmen buiten beschouwing lieten, in onze onderzoek zijn dat voornamelijk boskikkers, zagen we een afname van maar liefst 94 procent in de sterfte in de gebieden waar de maatregelen waren toegepast.”
Wanneer de klimmende amfibieën werden meegenomen in de analyse zagen ze een afname in sterfte van 80,2 procent. Door de schermen iets aan te passen kunnen de klimmende amfibieën er minder gemakkelijk overheen kunnen. De onderzoekers suggereren dat op die manier ook de sterfte onder deze soorten verder kan worden teruggedrongen.
Locatie en onderhoud van de tunnels van belang
Eerder deed ook de Belgische organisatie Natuurpunt, in opdracht van de Vlaamse overheid, onderzoek naar de faunavoorzieningen in Vlaanderen, waaronder amfibieëntunnels. Uit een screening van 22 locaties bleek echter dat maatregelen voor een veilige trek in de praktijk regelmatig tekortschieten. Zo werden tunnels aangetroffen op locaties waar weinig tot geen trek plaatsvond. Op andere plekken, waar juist veel dieren oversteken, bleken de tunnels te ver uit elkaar te liggen. De locatie van de tunnels is daarom erg relevant. Monitoring van amfibieën in de omgeving kan hierbij meer inzicht geven.
— De Noordoostpolder (@denoordoostpolder.bsky.social) 3 november 2026 om 15:06
Naast de locatie is ook het onderhoud van groot belang. Achterstallig onderhoud kan ervoor zorgen dat tunnels niet goed functioneren. Zo mogen de tunnels niet verstopt raken met bladeren of afval en mogen er geen gaten tussen de schermen zitten. Anders kunnen amfibieën alsnog via de weg oversteken.
Amfibieëntunnels in Nederland
Ook in Nederland zijn er amfibieëntunnels. Zo zijn er vorig jaar zes aangelegd onder de Somerenseweg in Noord-Brabant. Op maandag 9 november is daarnaast de aanleg van twaalf tunnels onder de Voorsterweg in Marknesse (Flevoland) gestart. Natuurmonumenten verwacht dat de tunnels rond 21 december gereed zullen zijn.
Effectiviteit vraagt om toewijding
Voor de effectiviteit van deze tunnels is de locatie en goed onderhoud dus cruciaal, net als de vorm van de schermen. Ecoloog Marcelino vertelt:
“Natuurbescherming vraagt om toewijding. Maar wanneer we investeren in de juiste middelen en de tijd nemen om het goed aan te pakken, kan dat enorme voordelen opleveren voor ecosystemen en wilde dieren.”
Overigens kunnen de tunnels niet alleen amfibieën helpen. De Amerikaanse studie zag ook andere dieren er gebruik van maken zoals wasberen, vogels, slangen en stekelvarkens.
Bronnen:
- Natuurmonumenten
- Dierenbescherming
- Natuurpunt
- Science Daily
- IVN
- Research Gate
- Lees ook op Animals Today: De Himalaya-salamander verdwijnt door verlies aan moeras
@AnimalsToday.nl Imane Vossen
Amfibieëntunnels voor een veilige voorjaarstrek
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
