De Europese Visie 2040 op kweekvissen klinkt mooi, maar actie is nodig

De Europese Unie gaat de komende jaren meer aandacht besteden aan het welzijn van gekweekte vissen. Dat blijkt uit de Europese Visie 2040 voor Visserij en Aquacultuur. Een stap in de goede richting, want vissenwelzijn staat nog in de kinderschoenen. Dierenorganisaties zijn blij met deze toezegging op Europees niveau, maar tegelijkertijd wijzen zij erop dat er veel meer actie nodig is om het welzijn van vissoorten daadwerkelijk te beschermen.

Europese visie 2024 — Gevangen zalm | Foto: publiek domein

Op 20 oktober presenteerde de Europese Commissie de Europese Visie 2040 voor Visserij en Aquacultuur. Daarin zet de Commissie uiteen welke koers de Europese vissector de komende vijftien jaar moet varen en welke prioriteiten daarbij horen. Aanleiding voor de visie is de Europese vissector die al jaren onder druk staat. Vispopulaties nemen af, de sector is sterk afhankelijk van steeds duurdere fossiele brandstoffen en het lukt maar moeilijk om nieuwe werknemers aan te trekken. Met de nieuwe visie wil de Commissie de sector dan ook weer in goed vaarwater brengen.

Europese Visie 2040 krijgt gemengde reacties

De reacties op de Visie zijn gemengd. Waar dierenorganisaties piepkleine overwinningen voor vissenwelzijn uitlichten, zijn natuur- en milieuorganisaties kritischer. Volgens hen is de visie niet ambitieus genoeg en zal het niet leiden tot het herstel van gezonde vispopulaties of een afname van het gebruik van fossiele brandstoffen.

Eerst het zoet

Dat de Europese Commissie aandacht besteedt aan het welzijn van vissen, is op zichzelf al bijzonder. In de visie staat expliciet dat het welzijnskader voor vissen in alle productiestadia verder moet worden ontwikkeld. Erkend wordt dat het noodzakelijk is om dierenwelzijn mee te nemen om een duurzame visserijsector te bereiken.

Daarnaast heeft de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA), na oproepen van het Europees Parlement, een verzoek geaccepteerd om haar adviezen over het welzijn van vijf vissoorten bij te werken. Het gaat om Atlantische zalm, regenboogforel, gewone karper, Europese zeebaars en goudkopbrasem. De nieuwe adviezen worden medio 2029 verwacht. EFSA zal echter alleen naar vissen kijken tijdens de hoofdkweekfase, terwijl andere belangrijke levensstadia zoals voortplanting, vroege levensfase, transport en slacht buiten beschouwing worden gelaten.

Dan het zuur

Hoewel het een positief signaal is dat de Commissie het welzijn van vissen in haar visie opneemt, is het te voorbarig om te spreken van een echte kentering. De Commissie wil het welzijnskader weliswaar verder ontwikkelen, maar maakt niet duidelijk hoe dat precies gaat gebeuren en wanneer de plannen concreet worden. Dierenorganisaties waarschuwen dan ook dat de ambities door deze vaagheid maar weinig voorstellen.

Ook op het gebied van duurzaamheid laat de Europese Visie 2040 steken vallen. De Commissie wil de productie van vissoorten die lager in de voedselketen staan stimuleren, maar spreekt zich niet uit voor een afbouw van de kweek van carnivore vissoorten. Dierenorganisaties wijzen er al langer op dat deze kweekvorm vanuit duurzaamheidsoogpunt problematisch is.

Dat heeft te maken met het voer. Voor de kweek van carnivore vissen, zoals de Atlantische zalm, worden onder andere vissen uit zee gevangen om tot visvoer te verwerken. Zo worden vissen aan zalmen gevoerd, die vervolgens zelf voor menselijke consumptie worden gekweekt. Eerder in oktober werd bovendien bekend dat Europese kwekerijen ook kipresten aan hun zalmen voeren.

Kweekzalm krijgt kip te eten

Europese Visie 2040 promoot groei

Ook heeft de visie als overkoepelend doel om de vissector de komende jaren te laten groeien. Dat roept vragen op over de verenigbaarheid van die ambitie met het herstel van kwetsbare vispopulaties. Ook WWF vraagt zich af hoe de sector kan groeien terwijl tegelijkertijd wordt geprobeerd om door overbevissing kwetsbare vispopulaties weer op een gezond niveau te krijgen.

Vissenwelzijn in Nederland

Ook in Nederland zijn er weinig regels voor het welzijn van gekweekte vissen. Voor paling geldt dat deze eerst moet worden verdoofd voordat hij wordt gedood, maar voor de slacht van andere vissoorten bestaan dergelijke regels niet. Veel vissen sterven dan ook een pijnlijke en langdurige dood doordat ze op ijs of in een ijsslurrie worden gelegd terwijl ze nog bij bewustzijn zijn. De nieuwe Europese visie biedt mogelijk een aanleiding om daar verandering in te brengen. Nu de Commissie vissenwelzijn nadrukkelijker op de agenda zet, kan dat ook in Nederland een impuls geven aan welzijnsregels voor meer vissoorten. Duitsland heeft al meer stappen op dit gebied gezet en laat dus zien dat het wel mogelijk is.

Lees de visie hier.

Bronnen: