Mensen vragen zich vaak af hoe het nu toch zit met het houdverbod van dieren. Sinds 1 januari 2024 geldt de nieuwe aanpak dierenmishandeling en -verwaarlozing, waarin hogere straffen en een zelfstandig houdverbod zijn opgenomen. Met name dat laatste leidde destijds tot blije reacties van dierenbeschermers, want hiermee zou dan eindelijk stevig en effectief kunnen worden opgetreden tegen mensen die keer op keer bewezen niet voor dieren te kunnen zorgen. Nu, na twee jaar, is het enthousiasme enigszins bekoeld – het houdverbod blijkt minder goed te werken dan gehoopt.
Enkele voorbeelden van oude bekenden
Neem nu Sharon en John, het duo dat in 2022 en in 2025 is veroordeeld tot een houdverbod. Na ettelijke straffen bleek in april 2025 dat Sharon weer honden en paarden houdt in erbarmelijke omstandigheden. Pas in juni kwamen LID en NVWA controleren. Dat was laat, en bovendien werden niet alle dieren meegenomen, terwijl hun situatie niet was verbeterd.
Of neem Jacqueline den B, ook een oude bekende van de Animal Crime Unit van House of Animals. In februari 2024 veroordeeld tot taakstraf en een zelfstandig houdverbod. In oktober 2024 betrapt met 18 katten in huis, waarop uitbreiding van haar taakstraf volgde en het houdverbod bleef gelden tot 29 maart 2026. Maar Jacqueline is hardleers en bleek in augustus 2025 alweer te veel (14) verwaarloosde en zieke katten te bezitten. In januari dit jaar kreeg ze daarvoor opnieuw een taakstraf en houdverbod.
Karen’s blog: Weer kattenleed ondanks houdverbod, maar geen celstraf?
Het zelfstandig houdverbod
Een houdverbod betekent dat een persoon al dan niet tijdelijk geen of minder dieren mag houden. Hoe het verbod kan worden gehandhaafd en hoe lang het verbod geldt, hangt af van de soort houdverbod dat is opgelegd. Dat kan namelijk op verschillende manieren, volgens de Richtlijn Openbaar Ministerie van 1 januari 2024. Nieuw in deze richtlijn is het zelfstandige houdverbod.
Het zelfstandig houdverbod is in 2023 door het parlement goedgekeurd, en geldt sinds januari 2024. Het vormt een aanvulling op het straffenpakket dat kan worden opgelegd wegens dierenmishandeling en – verwaarlozing. Het betekent dat de rechter niet alleen een boete of gevangenisstraf op kan leggen, maar ook een tijdelijk of levenslang houdverbod. Hij kan dat doen in alle zaken waarbij dieren betrokken zijn, of het nu gaat om mishandeling, gezondheidskwesties of bedrijfsmatige misstanden.
Direct uitvoerbaar en herhaling
Belangrijk is dat de rechter het houdverbod per direct uitvoerbaar kan verklaren, want dat houdt in dat direct kan worden ingegrepen. Dieren in belabberde omstandigheden hoeven de lange juridische procedures dus niet eerst af te wachten, ze kunnen meteen worden weggehaald en opgevangen. Een andere toevoeging is de mogelijkheid om daders die het houdverbod overtreden nu een misdrijf begaan, en dat kan weer leiden tot gevangenisstraf.
Door de lage straffen is het de vraag of dit voldoende is. Bovendien blijkt uit recente vonnissen dat rechters de voorkeur geven aan extra taakstraffen boven het daadwerkelijk laten zitten van daders. Al geven ze soms wel een waarschuwing, zoals de rechter in maart 2025 tegen Jacqueline den B.:
“Als u nu weer in de fout gaat, moet u er wel rekening mee houden dat u een keer een tjjdje vast komt te zitten.”
In deze zaak een loze belofte, want in januari 2026 volgde na wederom het overtreden van het houdverbod een taakstraf met houdverbod, zonder gevangenisstraf.
Eis: Werkstraf, 3 jaar houdverbod en voorwaardelijke boete Bert’s Animal Verhuur
Hoe vaak wordt het houdverbod eigenlijk opgelegd?
Op 21 april 2026 verstrekten de Ministers van Landbouw en Justitie cijfers over het aantal houdverboden dat was opgelegd sinds de inwerkingtreding van de nieuwe regels.
Van deze houdverboden waren er maar een paar levenslang. Bij de aantallen geldt wel de kanttekening dat het hier nog deels over de oude wetgeving gaat, en dat geen onderscheid is gemaakt naar dadergroep (bedrijf of particulier).
De proof of the pudding – handhaving!
Zoals hiervoor ook al blijkt, ligt de echte waarde van het houdverbod in de handhaving. Of het nu gaat om een zelfstandig houdverbod of een houdverbod als bijzondere voorwaarde, als gedragsaanwijzing of als strafbeschikking van het OM, het doet helemaal niets als er niet wordt gecontroleerd en gehandhaafd. In deze dadergroep gaat het nu eenmaal om hardnekkig gedrag, waar veel geld in kan worden verdiend. En dat leidt ertoe dat daders zich in alle bochten wringen om door te gaan met hun activiteiten.
In de handhaving spelen LID, NVWA en politie een cruciale rol. Zij worden door de rechter bij vonnis aangewezen om inspecties en controles uit te voeren, en daarover te rapporteren. Desondanks komt het regelmatig voor dat de instanties naar elkaar wijzen als er moet worden ingegrepen, en wanneer. Geholpen door de complexiteit van het recht, waardoor niet altijd helder is welke regel wordt gehandhaafd en welke uitspraak de laatste is. Gedeelde informatiesystemen en voldoende toezichtcapaciteit zouden hierin een goede eerste stap zijn.
©House of Animals – Animal Crime Unit
