De beroemde Aziatische olifant Happy is op 55-jarige leeftijd overleden. Miljoenen mensen zetten zich tevergeefs in voor een beter leven voor dit dier in een New Yorkse dierentuin. Haar dood doet de discussie over olifanten in gevangenschap weer oplaaien. Happy kwam op 1-jarige leeftijd uit Thailand naar de VS voor een leven in gevangenschap en eenzaamheid.
De 55-jarige olifant Happy is onlangs geëuthanaseerd na bijna haar hele leven in gevangenschap te hebben doorgebracht in de Bronx Zoo, New York. Haar gezondheid ging snel achteruit als gevolg van aan ouderdom gerelateerde aandoeningen. Ze leed aan ernstige artritis, lever- en nierproblemen en had grote onbehandelbare tumoren, zo blijkt uit de autopsie.
Uit het wild
Happy werd als jong kalf in het wild in Thailand gevangen. In 1977 kwam ze terecht in de Bronx Zoo. Daar bracht ze de volgende 48 jaar van haar leven door. Het personeel van de dierentuin beschreef haar als intelligent en nieuwsgierig. Lekkernijen verstopte ze soms in haar oor om later op te eten.
Olifant Happy slaagt voor spiegeltest
Happy verwierf wereldbekendheid in 2005 nadat ze de eerste olifant was die slaagde voor een spiegeltest. Tijdens dit onderzoek raakte Happy herhaaldelijk een geschilderde markering boven haar oog aan nadat ze die in de spiegel had gezien. Dit suggereerde dat ze begreep dat de reflectie haar eigen lichaam was. Deze wetenschappelijke mijlpaal die zelfbewustzijn bewijst, was voorheen slechts bij een klein aantal zoogdieren waargenomen. De ontdekking benadrukte enerzijds de opmerkelijke intelligentie van olifanten, anderzijds groeide de bezorgdheid over het houden van dergelijke gevoelige dieren in gevangenschap.
Rechtszaken om een beter leven
Wat volgt is een decennialange strijd van dierenbeschermers, olifantendeskundigen en supporters wereldwijd voor de overplaatsing van Happy naar een erkend olifantenreservaat. In 2022 bereikte de zaak van Happy het hoogste gerechtshof van New York nadat het Nonhuman Rights Project een baanbrekend verzoek had ingediend om juridische erkenning te krijgen voor haar recht op lichamelijke vrijheid. De activisten betoogden dat Happy als “persoon” erkend moest worden dankzij haar intelligentie en sociale behoeften.
Maar afgewezen
Medewerkers van de Bronx Zoo beargumenteerden dat een verplaatsing uit haar vertrouwde omgeving haar welzijn zou kunnen schaden. Het hof wees het verzoek van de dierenbeschermers uiteindelijk af. Toch werd de zaak gezien als een van de belangrijkste dierenrechtszaken in de geschiedenis en hielp het een wereldwijd debat op gang te brengen over de behandeling van olifanten in gevangenschap.
Niet alleen olifant Happy
Nu Happy er niet meer is, gaat de aandacht uit naar het lot van andere olifanten in gevangenschap. Wereldwijd leven naar schatting meer dan duizend olifanten in dierentuinen. Al decennialang is het houden van olifanten in gevangenschap een controversieel onderwerp. Olifanten zijn een van de meest sociaal complexe dieren op aarde, met sterke familierelaties. Ook zijn ze intelligent en hebben ze veel ruimte en veel prikkels nodig. De meeste dierentuinen kunnen niet aan die behoeften voldoen. Ze leven daardoor vaak korter – in het wild worden olifanten gemiddeld tussen de 60 en 70 jaar oud – en lijden aan fysieke klachten en mentale problemen.
Patty
Zo ook Patty, een 57-jarige olifant die alleen in de Bronx Zoo verblijft. Ze leeft volgens Voters For Animal Rights (VFAR) al sinds 2018 geïsoleerd. Dat staat haaks op haar behoeften als olifant. De organisatie wil dat Patty zo snel mogelijk wordt overgeplaatst naar een erkend olifantenopvangcentrum. Organisatoren roepen mensen nu op in nalatenschap van Happy een petitie te ondertekenen om het lot van Patty te verbeteren.
Ook elders zitten olifanten vast
Maar ook in andere landen zijn olifanten zoals Happy, waarover dierenbeschermers zich bekommeren. Bijvoorbeeld in Japan, waar olifant Miyako al meer dan 50 jaar alleen leeft met weinig prikkels in haar verblijf. Toch zijn er ook overwinningen. Na de sluiting van een omstreden dierentuin in Puerto Rico werd olifant Mundi overgeplaatst naar een reservaat in Zimbabwe. En vorig jaar werd de laatste olifant in gevangenschap in heel Argentinië overgeplaatst naar een natuurgebied in Brazilië. Ook Madhubala werd in 2024 bevrijd uit een omstreden dierentuin in Pakistan en is herenigd met haar zussen. En een Mexicaans gerechtshof eiste dat het leven van de zwaar depressieve Ely, die al acht jaar alleen in dierentuin leeft, snel verbetert.
Bronnen:
- World Animal News
- The Animal Reader
- Born Free USA
- Lees ook op Animals Todau:
#GNvdD: Laatste olifant Argentinië vrij, nieuw leven voor Kenya
©AnimalsToday.nl Sophie Jongma
