Nu Nederland massaal zucht onder een hittegolf met temperaturen die lokaal oplopen tot 38 à 40 graden, delen dierentuinen beelden van dieren die verkoeling zoeken. Rode panda’s krijgen bamboe in ijsblokken, apen likken aan bevroren fruit en roofdieren krijgen grote stukken vlees in ijs verstopt.
Het hete weer in dierentuinen levert op het oog vrolijke beelden op, bijvoorbeeld van een brilbeer die hoog in een boom een bevroren traktatie probeert te bemachtigen. Of ringstaartmaki’s die proberen het ijsje van een ander te bemachtigen. Toch laten die beelden vooral zien hoeveel kunstmatige ingrepen nodig zijn om natuurlijk gedrag na te bootsen, tegen de verveling van een leven in gevangenschap.
IJsblokken aan een touw leuk nieuws?
Afgelopen winter zagen we precies hetzelfde mechanisme. Toen werden beelden van in de sneeuw spelende tijgers en ijsberen massaal gedeeld als leuk nieuws. In werkelijkheid liet die sneeuw vooral zien hoe uitzonderlijk het is dat deze dieren in gevangenschap überhaupt iets van hun natuurlijke leefomgeving ervaren. Of het nu sneeuwt of 38 graden is: steeds weer blijkt hoeveel aanpassingen nodig zijn om dieren te laten leven in een omgeving die nooit de hunne was.
Waar bezoekers zich zorgen maken om ijsberen of pinguïns tijdens de hitte, benadrukken dierentuinen dat veel van deze dieren daar biologisch prima tegen bestand zijn. Zo zijn de humboldtpinguïns in AquaZoo afkomstig uit Zuid-Amerika, terwijl ook ijsberen dankzij hun seizoensvacht en toegang tot schaduw en water verrassend goed met zomerse temperaturen kunnen omgaan. Maar daarmee komt iets veel fundamenteler in beeld. Niet de zomerse temperaturen zijn het probleem, maar de kunstgrepen die nodig zijn om dieren in gevangenschap comfort, afleiding en uitdaging te bieden.
Onderstaande video op YouTube van RTV Utrecht werd gemaakt in augustus 2022:
.
Kunstmatige leefomgeving
Opvallend is dat veel van de verkoelende maatregelen tegelijkertijd als ‘verrijking’ dienen. Ze moeten dieren niet alleen helpen de hitte door te komen, maar ook uitdagen en bezighouden. Juist dat is veelzeggend. Dat blijkt ook uit de reactie van een dierenverzorger in DierenPark Amersfoort, over de brilbeer die omhoog klimt om naar het ijs te gaan:
“Die valt echt niet uit de boom hoor, daar zijn ze veel te sterk voor. Wij hangen het ijs expres zo hoog op. Zo moeten ze moeite doen om aan het eten te komen en voorkomen we dat ze zich gaan vervelen in het verblijf.”
In het wild hoeven dieren niet kunstmatig te worden uitgedaagd. Hun omgeving doet dat vanzelf. Ze zoeken voedsel, leggen grote afstanden af, reageren op veranderingen in hun leefgebied. Ze en bepalen zelf waar ze naartoe gaan. In een dierentuin moet een deel van dat gedrag worden nagebootst met voerverrijking, puzzels, speeltjes en ijsblokken. Dat is niet omdat dieren daar van nature behoefte aan hebben, maar omdat een kunstmatige leefomgeving nu eenmaal weinig prikkels biedt. Dat is geen oplossing voor het probleem. Het is een manier om de gevolgen ervan enigszins te verzachten.
In deze actuele video op YouTube van 26 juni 2026, gemaakt door DierenPark Amersfoort, zien we ringstaartmaki’s die ijs eten:
.
Meer dan temperatuur
Of een dier zich prettig voelt, wordt niet alleen bepaald door de temperatuur. Ruimte, keuzevrijheid en sociale structuren zijn belangrijk. De mogelijkheid om natuurlijk gedrag te vertonen en controle over de eigen omgeving spelen minstens zo’n grote rol. Een ijsbeer kan misschien prima omgaan met een warme zomerdag. Maar dat zegt niets over de vraag of een kunstmatig verblijf van enkele duizenden vierkante meters ooit kan opwegen tegen een leefgebied waarin wilde ijsberen honderden tot duizenden kilometers afleggen. En een brilbeer kan een ijsblok uit een boom halen. Maar dat is iets anders dan zelf bepalen waar hij naartoe trekt, wat hij eet en hoe hij zijn dag doorbrengt.
Wat we werkelijk zien in de dierentuin
Een dierentuin is uiteindelijk een plek waar ijsberen, orang-oetans, brilberen, rode panda’s en pinguïns, afkomstig uit totaal verschillende leefgebieden, onder hetzelfde Nederlands klimaat moeten leven. In de zomer aangepast met ijsblokken, in de winter met verwarmde binnenverblijven. Dat is misschien wel het meest veelzeggende beeld van allemaal.
Bronnen:
- AD.nl
- DierenPark Amersfoort/YouTube
- Diergaarde Blijdorp/YouTube
- De Gelderlander
- Leeuwarder Courant
- Lees ook op Animals Today:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Hitte in dierentuinen: ijsblokken aan een touw tegen verveling
