Reuzenotters hebben het zwaar te verduren gehad door de jacht op hun huid. Toch weet de soort zich in delen van het Amazonegebied langzaam te herstellen. Opvallend is dat de dieren hier niet alleen hun leefgebied delen met mensen, maar ook op een bijzondere manier samenleven. Waar reuzenotters op sommige plekken als concurrenten worden gezien, ontdekten onderzoekers nu een veel harmonieuzere vorm van samenleven.
De reuzenotter (Pteronura brasiliensis) is de grootste ottersoort ter wereld en komt voor in Zuid-Amerika. De dieren leven in zoetwatergebieden en kunnen tot wel 1,8 meter lang worden en meer dan 30 kilo wegen. Het internet staat vol met filmpjes waarin de dieren zich prachtig door het water bewegen met hun gestroomlijnde lichaam. Maar achter deze mooie beelden schuilt ook een kwetsbare diersoort.
Jacht op reuzenotters
Tussen 1950 en 1970 nam het aantal reuzenotters sterk af. De dieren werden op grote schaal bejaagd vanwege hun huid, die op de internationale markt veel geld waard was. Hierdoor verdwenen populaties in verschillende delen van Zuid-Amerika bijna volledig. De internationale handelsverboden voor wilde dieren in de jaren zeventig zorgden voor een ommekeer. Toch heeft het herstel van de populaties tientallen jaren nodig gehad. Bescherming blijft daarom belangrijk. Op de Rode Lijst van de IUCN (International Union for Conservation of Nature) staat de reuzenotter nog altijd als bedreigd aangemerkt.
De bescherming van de soort is overigens niet alleen belangrijk voor de otter zelf, maar ook voor het gehele ecosysteem. Als toppredator speelt de reuzenotter een belangrijke rol. Door op vissen te jagen, dragen ze bij aan het evenwicht en gezondheid van het aquatische ecosysteem.
The giant otter faces a serious threat: its population has declined by 50% in the last 25 years. In March 2026, it was included in the UN Convention on Migratory Species, and scientists identified 22 priority areas for its protection.
— Mexico News (@mexiconews.bsky.social) 30 oktober 2026 om 20:17
Samenleven in harmonie
Een van de uitdagingen voor de bescherming van de reuzenotter is de overlap tussen de leefgebieden van de dieren en mensen. Vissers kunnen otters als concurrenten zien, omdat beide afhankelijk zijn van vissen als voedselbron. Toch blijkt dat samenleven niet altijd tot conflicten hoeft te leiden.
In een onderzoek dat in juli 2026 werd gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Frontiers, onderzochten wetenschappers hoe mensen en otters naast elkaar leven in het Amazonegebied. Daarbij keken ze naar de relatie tussen de inheemse Baniwa-bevolking en twee ottersoorten: de reuzenotter en de neotropische otter (Lontra longicaudis).
De Baniwa leven in het gebied van de Rio Negro, een zwartwaterrivier in het Amazonegebied. Net als de otters zijn ook zij voor hun voedselvoorziening afhankelijk van de visvangst.
reuzenotters worden niet gedood
Tijdens het onderzoek spraken de wetenschappers met Baniwa-vissers langs de rivier de Içana, in het noordwesten van Brazilië, vlak bij de grens met Colombia. Daarbij kwam naar voren dat de otters bij de lokale bevolking een bijzonder imago hebben. De Baniwa noemen de dieren ook wel de ‘Sjamanen van het Water’. Ze zien de otters als spirituele beschermers van de vissen en de onderwaterwereld.
Dit beeld verschilt sterk van de manier waarop otters op andere plekken worden benaderd. Omdat otters vissen vangen waarop ook mensen jagen, worden ze soms als concurrenten gezien. In sommige gebieden worden otters zelfs gedood door mensen om meer vis zelf te kunnen eten. In het onderzochte gebied bleek dit nauwelijks het geval. Maar liefst 68 procent van de geïnterviewde Baniwa zag otters niet als concurrenten voor de visvangst. Hoofdonderzoeker Natalia Camps Pimenta vertelt hierover aan Mongabay:
“Je hebt een gebied waar de hulpbronnen nog schaarser zijn (dan in andere rivieren in het Amazonegebied), waar een concurrent (red. otters) aanwezig is, en toch vallen mensen deze dieren nog steeds niet aan.”
Verschillende voedselvoorkeuren
Een verklaring voor het uitblijven van conflicten is het verschil in voedselvoorkeur. Uit analyses bleek dat de Baniwa vooral middelgrote tot grote vissen vangen, terwijl otters voornamelijk kleinere vissen eten. Hierdoor is er minder directe concurrentie om voedsel.
Ook passen de Baniwa-vissers hun gedrag aan wanneer er reuzenotters in de buurt zijn. Bijna twee derde van de geïnterviewden gaf aan naar een andere visplek te gaan, te wachten tot de otters vertrekken of minder geluid te maken om de dieren niet te verstoren.
#GiantOtters 🦦💜 are the agile, graceful guardians of Amazonian rivers in #SouthAmerica 🇧🇷 #Endangered by #gold #mining 🚜🔥 #palmoil and cattle ranches. Help them in the supermarket, go #vegan and #Boycottpalmoil #Boycott4Wildlife @palmoildetect.bsky.social palmoildetectives.com/2022/09/04/g…
— Mel 📎🐟🌲⚓🌳🌊 (@norska11.bsky.social) 8 september 2026 om 06:20
Co-existentie in het Amazonegebied
Volgens de onderzoekers zijn er daarnaast ook andere redenen voor deze bijzondere vorm van samenleven. Culturele waarden, historische ervaringen en de manier waarop de Baniwa naar otters kijken, spelen een belangrijke rol. De dieren worden niet gezien als concurrenten, maar als beschermers van het water. De Baniwa zijn ervan overtuigd dat de otters ook gewoon in het gebied thuishoren. In een artikel over co-existentie uit 2025 van Helina Jolly en Amanda Stronza staat hierover toegelicht:
“Co-existentie tussen mensen en wilde dieren komt vaak voor in gemeenschappen waarin mensen een gedeelde geschiedenis, herinneringen, verhalen en gevoelens van verwantschap en wederkerigheid hebben met dieren, planten, rivieren, bergen en andere elementen van het landschap.”
Deze studie laat dus zien dat mens en dier niet altijd met elkaar in conflict hoeven te komen wanneer ze leefgebied en hulpbronnen (voedsel) delen. De relatie tussen de Baniwa en de reuzenotter is daarvan een bijzonder voorbeeld.
Bronnen:
- Mongabay
- IUCN
- Conbio Online Library
- Lees ook op Animals Today:
#GNvdD: Uitgestorven reuzenotter duikt na 40 jaar op in Argentinië
©AnimalsToday.nl Imane Vossen
Harmonie tussen reuzenotters en mensen in het Amazonegebied
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
