De wereldwijde handel in reptielen en amfibieën is groot. Jaarlijks worden miljoenen dieren geïmporteerd in Europa en Noord-Amerika, met enorme gevolgen. Zowel voor de soorten zelf, die uit het wild worden gehaald, als voor de ecosystemen waar de dieren naartoe worden gebracht. Deskundigen slaan alarm: dit moet veranderen.
Het gaat slecht met reptielen en amfibieën. Eén op de vijf reptielsoorten en zelfs twee op de vijf amfibieënsoorten worden bedreigd met uitsterven. Oorzaken hiervoor zijn onder andere ziektes, klimaatverandering en verlies van leefgebied. Maar een steeds belangrijkere factor is de wereldwijde handel in wilde dieren. Omdat reptielen en amfibieën minder ‘knuffelbaar’ zijn en minder charismatisch dan bepaalde zoogdieren of vogels, gaat er daarnaast minder geld en aandacht naar het behoud van de soorten.
Tekortschietende wetgeving
Daarnaast schiet de huidige wet- en regelgeving tekort om de soorten te beschermen. Een deel van de handel is nog legaal, maar legale handel is lastig te onderscheiden van illegale handel. Het is immers niet altijd makkelijk te bewijzen of een dier niet toch uit het wild is gehaald om als huisdier te worden gehouden.
Verstopt in doosjes
Sommige dieren zijn van enorme waarde op de internationale markt en makkelijk te verstoppen in kleine doosjes tijdens transport, wat de illegale handel vergemakkelijkt. Daarnaast wordt, net als bij de handel in drugs, een aanzienlijk deel van de illegale handel niet ontdekt tijdens transport. Ter vergelijking: het Amerikaanse Department of Homeland Security (DHS) schatte eerder dat slechts ongeveer 3 procent van de cocaïne die via officiële grensovergangen het land binnenkomt, wordt onderschept door douane. Hoewel cijfers over de illegale dierenhandel ontbreken, geeft dit wel een schokkend beeld over ons vermogen om illegale handel op te sporen
Legale handel
Ook de legale handel schiet te kort. De huidige CITES-regelgeving (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora) dient soorten te beschermen en de handel te reguleren, bijvoorbeeld door specifieke vergunningen te vereisen. Maar in de praktijk staan er maar 1.206 reptielensoorten (9,5 procent van alle bekende reptielensoorten) en 384 amfibieënsoorten (4,2 procent van alle bekende amfibieënsoorten) op deze lijst.
Op 14 september schreven auteurs, waaronder Neil M. Vora (uitvoerend directeur van de organisatie Preventing Pandemics at the Source), een artikel over dit onderwerp in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Hun boodschap is luid en duidelijk: “Dicht nu de juridische mazen in de wet”.
Susan Lieberman, vicevoorzitter voor Internationaal Beleid bij de Wildlife Conservation Society, benadrukt over de tekortkomingen in de wereldwijde wet -en regelgeving:
“Een dier dat in zijn eigen land beschermd is, mag niet ineens legaal verkocht worden alleen omdat het naar een ander land gaat. Wereldleiders moeten nu actie ondernemen: ze moeten de gaten in de wetten dichten, ervoor zorgen dat misdaad en uitbuiting stoppen, en voorkomen dat deze handel nog meer schade aanricht aan dieren en de natuur.”
Om het probleem aan te pakken, is sterke internationale samenwerking nodig, aldus de auteurs van het artikel in Nature.
Wereldwijde handel
Schattingen geven aan dat ruim 50 procent van de reptielen en 40 procent van de amfibieën die als huisdier worden verhandeld, uit het wild zijn gehaald. Dit heeft niet alleen gevolgen voor de populaties in het wild, maar ook voor de ecosystemen waar de dieren naartoe worden gebracht. Zo kunnen er ziekten meekomen waar inheemse soorten niet tegen bestand zijn.
Een voorbeeld is de Aziatische schimmelziekte die via de handel in Aziatische salamanders in 2013 in Nederland en andere delen van Europa terechtkwam. Deze salamanderetende schimmel heeft een massale impact op inheemse soorten zoals de kamsalamander en alpenwatersalamander. Na besmetting heeft de schimmel dodelijke gevolgen voor deze dieren.
Governments must close legal loopholes in the expanding $2.5B global pet trade in reptiles and amphibians, says a new comment in @nature.com co-authored by @wcs.org experts. bit.ly/4Ab10GX 🌎
— Wildlife Conservation Society (@wcs.org) 14 september 2026 om 17:15
Welzijn in gevangenschap
Hoewel eigenaren van reptielen en amfibieën ongetwijfeld van hun dieren houden, is hun welzijn moeilijk te waarborgen. Natuurlijke gedragingen zoals klimmen en graven worden vaak niet gestimuleerd. In gevangenschap is het onmogelijk om hun natuurlijke leefgebied na te bootsen. Slangen die men in kleine terraria houdt, kunnen daardoor bijvoorbeeld chronische stress ontwikkelen en zelfs een veranderde hersenontwikkeling.
Verbod op reptielenbeurzen in Nederland
Een positieve ontwikkeling is het nieuws van afgelopen maart: in Nederland is een voorstel aangenomen voor een verbod op reptielenbeurzen. Tijdens deze beurzen verhandelen handelaren dieren in kleine plastic bakjes. Handelaren reizen met de dieren door heel Europa, met alle risico’s op ziekteverspreiding van dien. Het aannemen van het voorstel van Ines Kostić (Partij voor de Dieren) betekent in ieder geval voor Nederland een stapje vooruit.
Drie jaar geleden was ik undercover op een reptielenbeurs, waar ik deze foto maakte.
Nu heeft de Tweede Kamer eindelijk ons voorstel gesteund voor een verbod! Zo blij mee 🥳
— Falco van Hassel (@falcovanhassel.bsky.social) 30 maart 2026 om 15:01
Bronnen:
- Nature.com
- World Animal News
- Nature Today
- Partij voor de Dieren
- USA Facts
- Lees ook op Animals Today:
Hoe TikTok illegale handel in bedreigde diersoorten verergert
@AnimalsToday.nl Imane Vossen
