De gemiddelde omvang van gemonitorde populaties wilde dieren is in de afgelopen 52 jaar wereldwijd met 73 procent afgenomen, blijkt uit het Living Planet Report 2026 van het Wereld Natuur Fonds (WWF). De cijfers tonen een sterke achteruitgang van de wereldwijde biodiversiteit. Tegelijkertijd laat het rapport zien dat de helft van de gemonitorde populaties stabiel is of groeit. Dankzij jarenlang natuurbeschermingswerk herstellen populaties van onder meer groene zeeschildpadden, blauwvintonijnen, tijgers en savanneolifanten in zuidelijk Afrika.
WWF benadrukt dat natuurherstel binnen handbereik is, maar dat natuurbescherming alleen niet voldoende is om het tij te keren. De energie-, voedsel- en financiële systemen behoren momenteel tot de belangrijkste aanjagers van natuurverlies. Juist veranderingen binnen deze systemen bieden de grootste kansen om wereldwijd een omslag naar natuurherstel te maken.
Afname populaties wilde dieren
Hoewel de totale procentuele afname gelijk is met die in het Living Planet Report 2024, is de analyse deze editie gebaseerd op meer populatiegegevens en een langere meetperiode. Daarmee wordt opnieuw bevestigd hoe groot het wereldwijde verlies aan biodiversiteit is. De Living Planet Index (LPI), ontwikkeld door de Zoological Society of London (ZSL), omvat 35.803 populatietrends van 5.790 soorten gewervelde dieren tussen 1970 en 2022. De grootste afname wordt gezien in zoetwaterecosystemen (-85 procent), gevolgd door ecosystemen op land (-69 procent) en in de oceanen (-59 procent).
Merijn van Leeuwen, directeur natuurbescherming van WWF-NL:
“De cijfers tonen aan dat de natuur wereldwijd nog steeds onder grote druk staat. Maar het rapport maakt óók duidelijk dat herstel mogelijk is. Van savanneolifanten in zuidelijk Afrika tot otters in onze Nederlandse wateren: overal ter wereld maken diersoorten een comeback wanneer we samenwerken aan natuurbescherming. De natuur is ontzettend veerkrachtig als ze de ruimte krijgt. Juist daarom mogen we deze successen niet als uitzonderingen zien, maar moeten we ervoor zorgen dat ze op veel grotere schaal mogelijk worden. Uiteindelijk zijn ons welzijn, onze economie en onze toekomst onlosmakelijk verbonden met gezonde natuur. “
Comeback
Groene zeeschildpadden, blauwvintonijnen, tijgers en savanneolifanten in zuidelijk Afrika behoren tot de soorten die dankzij gerichte natuurbescherming bezig zijn aan een comeback. Ook dichter bij huis zien we de terugkeer van de wisent (de Europese bizon), de Iberische lynx, de bultrugwalvis en in Nederland de Europese otter.
Jarenlange samenwerking
Dat succes is het resultaat van jarenlange samenwerking tussen overheden, lokale gemeenschappen, bedrijven en natuurorganisaties. Van de bescherming en het herstel van leefgebieden tot de aanpak van stroperij, illegale handel en overbevissing: gerichte maatregelen maken aantoonbaar verschil. Tegelijkertijd staat de natuur wereldwijd nog altijd onder grote druk. Verlies en aantasting van leefgebieden vormen de grootste bedreiging voor gemonitorde populaties wilde dieren, gevolgd door overmatig gebruik van natuurlijke hulpbronnen, klimaatverandering, vervuiling, invasieve soorten en ziekten.
Kirsten Schuijt, directeur-generaal van WWF International:
“De biodiversiteit blijft in een alarmerend tempo achteruitgaan. Toch zijn er redenen voor hoop. Het Living Planet Report 2026 laat veel soorten zien waarvan de populaties stabiel zijn of zich herstellen. Om deze successen voort te zetten, moeten de sectoren en systemen die natuurverlies veroorzaken fundamenteel veranderen. Die vooruitgang is al gaande. Niet overal, en nog niet op de schaal die nodig is, maar wel voldoende om te laten zien dat verandering mogelijk is. Daarom is dit het moment om die ontwikkeling te versnellen en samen te werken aan een duurzamere, rechtvaardigere en veerkrachtigere wereld.”
Verandering in stroomversnelling
Biodiversiteit vormt de basis van economieën en samenlevingen en levert onder meer voedsel, water, schone lucht en medicijnen. Toch zijn het vooral drie systemen die de achteruitgang van de natuur aanjagen: het voedselsysteem is de belangrijkste oorzaak van natuurverlies, het energiesysteem drijft klimaatverandering aan en het financiële systeem investeert nog vaak in activiteiten die schadelijk zijn voor natuur en klimaat.
Grote, complexe systemen zijn vaak moeilijk te veranderen, maar kunnen onder bepaalde omstandigheden een kantelpunt bereiken. Kantelpunten in de natuur worden vaak geassocieerd met risico’s, zoals het instorten van koraalriffen of de afnemende rol van het Amazonegebied in het opnemen van CO₂. Maar dezelfde dynamiek kan ook leiden tot snelle positieve verandering. Onderzoek van de Universiteit van Exeter, opgenomen in het Living Planet Report 2026, laat zien dat vanaf het moment dat een systeem een positief kantelpunt bereikt, verandering zichzelf kan versterken. Daardoor gaan ontwikkelingen sneller, worden ze goedkoper en zijn ze moeilijker terug te draaien.
Energie
Energie: in de energiesector is inmiddels een positief kantelpunt bereikt en de verandering versnelt. Zonne-energie is tegenwoordig in de meeste landen de goedkoopste bron voor nieuwe elektriciteitsopwekking. In 2024 waren zonne- en windenergie samen goed voor ongeveer 14 procent van de wereldwijde elektriciteitsproductie, een sterke stijging ten opzichte van minder dan 5 procent in 2015, zo blijkt uit het rapport. Ondanks deze ontwikkeling verloopt de energietransitie nog niet snel genoeg en verschillen de resultaten sterk per land en sector. In 2025 werd in Nederland voor het eerst meer elektriciteit opgewekt met wind- en zonne-energie dan met fossiele brandstoffen. Elektriciteit is echter slechts een deel van het totale energieverbruik; ook verwarming, industrie en transport tellen mee. Begin 2026 was in Nederland meer dan één op de vijf personenauto’s volledig of gedeeltelijk elektrisch, terwijl bijna 86 procent van alle nieuw verkochte auto’s een elektrische motor had.
Voedsel en Landbouw
Positieve veranderingen zijn gaande en vertonen de eerste tekenen van een ontwikkeling richting een kantelpunt. Wereldwijd werken steeds meer mensen en organisaties aan natuurpositieve productie, duurzame handel en voedingspatronen en het verminderen van voedselverspilling. Ook bij tonijn is deze ontwikkeling zichtbaar: inmiddels is meer dan de helft van de wereldwijde tonijnvangst duurzaam gecertificeerd.
Financiën
Het financiële systeem bevindt zich nog in een vroege fase van de transitie naar een positief kantelpunt. De sector kan die omslag versnellen door natuurschadelijke investeringen sneller af te bouwen, natuur- en klimaatrisico’s beter mee te wegen en te zorgen voor duidelijke regelgeving. Ook moet de financieringskloof voor natuur worden gedicht: het jaarlijkse tekort aan geld dat nodig is om het verlies van natuur en diersoorten te stoppen en te herstellen. Wereldwijd bedraagt die financieringskloof 942 miljard dollar per jaar. Tegelijkertijd gaan nog altijd veel subsidies naar activiteiten die natuur schaden. Alleen al in Nederland gaat het om ongeveer 10 miljard euro per jaar. Het afbouwen van deze subsidies kan de financieringskloof aanzienlijk verkleinen.
Woorden omzetten in daden
De veranderingen die nodig zijn om natuurverlies te stoppen en om te buigen naar herstel zijn haalbaar. Wat nu ontbreekt, is een snelle uitvoering van de afspraken die landen hierover al hebben gemaakt in het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework (KMGBF) en het Akkoord van Parijs. Met biodiversiteitstop COP17, die op 19 oktober van start gaat in Jerevan, en de internationale klimaatonderhandelingen later dit jaar, hebben regeringen een belangrijke kans om woorden om te zetten in daden. Om de biodiversiteitsdoelen voor 2030 te halen, waaronder het stoppen en omkeren van natuurverlies, zijn meer investeringen in natuur, sterk politiek leiderschap en maatregelen in alle sectoren van de economie nodig.
Petitie Europese natuurbescherming
Het Living Planet Report onderstreept de urgente staat van de Europese natuur. Terwijl sommige beleidsmakers EU-milieuwetten willen afzwakken, pleit WWF voor volledige uitvoering van bestaande natuurbeschermingswetten en investeringen in natuurherstel. Via de Hands Off Nature-petitie kunnen Europeanen hun steun uitspreken voor sterke natuurbescherming.
Bron:
- Persbericht WWF
- Lees ook op Animals Today:
©AnimalsToday.nl
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
