Eind vorige eeuw werd de bever in Nederland met enthousiasme verwelkomd als succesverhaal van natuurherstel. Inmiddels klinkt vanuit de politiek een andere toon. BBB en JA21 in de Krimpenerwaard pleiten voor het ‘actief reduceren‘ van bevers, waarbij opnieuw vooral wordt gewezen op mogelijke schade aan oevers, dijken en landbouwgrond. Men ziet alleen nog ‘probleembevers’ en slaat daar politieke munt uit.
De discussie laat zien hoe kwetsbaar maatschappelijke waardering voor wilde dieren vaak is. Zolang natuur zich netjes voegt naar menselijke belangen, overheerst enthousiasme. Zodra dat verandert, verschuift ook de toon.
Probleembevers of probleemmensen?
Volgens BBB en JA21 nemen de problemen rond beverschade toe en moeten we harder ingrijpen. Dat beeld past in een bredere politieke reflex, die dieren enkel beoordeelt op mogelijke economische hinder. Maar opvallend genoeg bestaan er juist allerlei manieren om schade te voorkomen of te beperken zonder direct naar populatiebeheer of afschot te grijpen.
Het Kenniscentrum Bever noemt diverse oplossingen om schade door bevers te voorkomen, zoals bescherming van oevers en bomen, aangepaste waterafvoer en het slim inrichten van gebieden waar bevers actief zijn. Dat vraagt inzet, monitoring en maatwerk, maar laat ook zien dat samenleven met bevers niet automatisch hoeft uit te draaien op ‘reduceren’. Natuur is geen luxe, maar pure noodzaak.
.
Risico of ecologische kansen
Internationaal is dezelfde bever juist steeds vaker een bondgenoot in natuur- en waterbeheer. In Engeland bijvoorbeeld worden bevers opnieuw uitgezet omdat hun natuurlijke gedrag helpt bij het vasthouden van water, het verminderen van droogte en het vergroten van biodiversiteit. Door dammen te bouwen en natte gebieden te creëren, ontstaan leefgebieden voor talloze andere dieren en planten. Waar de bever in Nederland vooral een risico zou zijn, zien andere landen juist ecologische kansen.
.
Menselijke belangen vs. bevers
Dat betekent niet dat we mogelijke schade moeten ontkennen. Een dier dat actief landschappen verandert, kan botsen met menselijke belangen, zeker in een land waar water en landschap grotendeels door mensen worden gereguleerd. Juist daardoor ontstaat al snel spanning wanneer dieren hun omgeving zelf beginnen vorm te geven.
.
Diederik van Liere: Bevers van missing link tot lastpost en prooi voor wolven?
Wat is schade?
Zodra wilde dieren hun omgeving actief veranderen, ontstaat al snel discussie over hoeveel ruimte daar eigenlijk nog voor is. De discussie roept ook de vraag op wanneer we iets precies als ‘schade’ beschouwen. Menselijke ingrepen zoals intensieve landbouw, ontwatering en grootschalige inrichting van het landschap veranderen ecosystemen op grote schaal, maar dat zou een vanzelfsprekend onderdeel zijn van ruimtelijke ontwikkeling. Bij wilde dieren ligt die tolerantiegrens opvallend veel lager.
De bever doet precies waarvoor hij miljoenen jaren geëvolueerd is: water vertragen, bomen gebruiken en landschappen veranderen. Het ongemak zit misschien minder in de bever zelf, en meer in de vraag hoeveel ruimte Nederland nog bereid is te geven aan natuurlijke processen die niet door mensen worden geregisseerd. Hoe plooibaar zijn we eigenlijk nog?
Bronnen:
- AD.nl
- Kenniscentrum Bever
- NHM
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Probleembevers of probleemmensen?
