Snel zul je ze niet zien, de verlegen nachtegaal, maar natuurbeschermers in het Engelse Kent kunnen ze sinds kort wel weer vaker horen. Het gaat dankzij een internationale aanpak steeds beter met de kleine vogel.
De roodborst, tweetonige koekoek, de grasmus… het ochtendgezang in het beschermde natuurgebied Northward Hill in Kent, is een explosie van geluid. Toch steelt sinds eind april een dier de show: de nachtegaal. Het dier overwintert in West-Afrika en zingt nu ‘s nachts en in de vroege ochtend in de Britse bossen, op zoek naar een partner.
90 procent minder nachtegalen
Sinds de jaren 70 is de populatie van deze poëtische vogel in het Verenigd Koninkrijk met 90 procent gedaald. Tegenwoordig zijn er nog maar zo’n 5.500 zingende mannetjes over en staat de kleine, bruine zangvogel sinds 2015 op de Rode Lijst van Birds of Conservation Concern (BTO). Aan de grote afname dragen verschillende factoren bij. Ten eerste houden nachtegalen van dicht struikgewas en kreupelhout, die steeds minder voorkomen door een afname van het houthak beheer en een toename van de hertenpopulatie. Daarnaast spelen ook de afname van insecten, hun primaire voedselbron, en de opwarming van de aarde een grote rol.
Toename
Maar nu komt de British Trust for Ornithology (BTO) naar buiten met goed nieuws: tussen 2014 en 2024 was er een toename van 8,9 procent in het aantal zingende mannetjes (vrouwtjes lijken niet te zingen; er bestaan in ieder geval geen waarnemingen of opnamen van). Vooral op Northward Hill doet de nachtegaal het goed, volgens Alan Johnson van de RSPB, de Britse variant van de Vogelbescherming.
“De nachtegaal doet het hier heel goed. Vroeger waren er zo’n 15 vogels, nu zijn het er bijna 50!”
Wie de nachtegalen wil tellen, moet wel een scherp gehoor hebben: het schuwe dier is bijna onmogelijk om te spotten, dus de zang is de makkelijkste manier om de aantallen te bepalen.
Luister hier naar de nachtegaal:
freesound-community from PixaBay – publiek domein
Dat de vogel het goed doet in Northward Hill, is ook niet zo vreemd. Het natuurgebied was in de jaren negentig nog akkerland, maar door aanplant en natuurlijke regeneratie is het omgevormd tot een mix van bos en struikgewas. Dit zijn belangrijke factoren voor het herstel van de nachtegaal in het gebied, legt Johnson uit. Nu is het de ideale plek voor de vogels: er is veel dichte begroeiing, ideaal om te schuilen, te nestelen en voedsel te vinden. Ook voor grasmusjes, zilverreigers en vlinders vormt het gebied een belangrijke thuisbasis.
Het succes wordt door natuurbeschermers gezien als een belangrijke indicator dat de algehele gezondheid van het platteland verbetert en dat de bos- en struikvegetatie goed functioneert. Wanneer het ecosysteem wordt hersteld om te voorzien in de specifieke behoeften van de nachtegaal, volgen meer ecologische voordelen die verschillende flora en fauna ondersteunen. Toch moeten we niet te vroeg juichen, waarschuwt Johnson:
“Deze populatie neemt weliswaar dramatisch toe, maar dat is niet het bredere plaatje.”
Hij verwijst naar de afname van insectenpopulaties, de intensivering van de landbouw, veranderingen in landgebruik en klimaatverandering.
Samenwerking voor de nachtegaal
Een andere belangrijke factor voor het herstel is volgens Chris Hewson, onderzoeksecoloog bij BTO de verbeterde omstandigheden in de West-Afrikaanse overwinteringsgebieden. De laatste jaren is er intensieve samenwerking tussen lokale milieuorganisaties en de Britse Vogelbescherming, de RSPB.
Evenwicht
De uitdaging voor de toekomst is het bewaren van dit evenwicht. Het herstel van de nachtegaal is afhankelijk van blijvende duurzame internationale samenwerking. Bescherming van de overwinteringsgebieden in West-Afrika gaat hand in hand met een ambitieuze aanpak van habitatrestauratie in de Europese broedgebieden.
Bronnen:
- The Guardian
- Streamline
- Lees ook op Animals Today
©AnimalsToday.nl Sophie Jongma
Goed nieuws uit Kent: de nachtegaal keert terug bij het ochtendlied
