In de nieuwe publicatie State of the World’s Birds klinkt een alarmerende boodschap door. Trekvogels die, zoals de naam al zegt, grote afstanden afleggen, krijgen wereldwijd te maken met een combinatie aan bedreigingen op de plekken waar ze komen. Dat maakt het beschermen van deze vogels juist zo lastig. Onderzoekers benadrukken dat de oplossingen wel bekend zijn, maar dat er nu echt internationale actie moet worden ondernomen om de dieren te helpen.
Het rapport State of the World’s Birds van BirdLife International is de zesde editie in de reeks. Iedere vier jaar verschijnt er een nieuwe versie. Het meest recente rapport, dat begin september 2026 werd gepresenteerd tijdens de Global Flyways Summit in Nairobi (Kenia), is bijzonder omdat het specifiek gericht is op trekvogels en hun trekroutes.
Bescherm vogels over de hele trekroute
Tijdens deze wereldwijde bijeenkomst kwamen verschillende partijen samen om te bespreken hoe de trekroutes beter beschermd kunnen worden. Internationale samenwerking speelt daarbij een belangrijke rol. Trekvogels houden zich namelijk niet aan landsgrenzen. Om vogels tijdens hun volledige reis te beschermen, is samenwerking tussen landen dus noodzakelijk. Senior redacteur van het rapport en hoofdwetenschapper bij BirdLife International, Dr. Stuart Butchart FRS, vertelt:
“Trekvogels geven een waarschuwing af, hun achteruitgang legt de toenemende druk bloot op de natuurlijke systemen die ons in stand houden. De wetenschap is echter duidelijk: natuurbescherming werkt, waarbij gecoördineerde actie het uitsterven van soorten voorkomt en populaties helpt te herstellen. Dus de oplossingen zijn bekend: nu is de uitvoering ervan nodig op de schaal van de vogeltrekroutes.”
Alarmerende trend
In het rapport werden alle 1.843 trekvogelsoorten beoordeeld op hun status. En dat ziet er niet rooskleurig uit: maar liefst 45 procent van de soorten neemt in aantal af. Ook in Europa is de achteruitgang duidelijk zichtbaar. Tussen 1980 en 2024 is het aantal trekvogels hier met 35 procent gedaald. Overal geldt dus een alarmerende trend.
Bedreigingen tijdens de reis
BirdLife International beschrijft in het rapport de bedreigingen waarmee trekvogels te maken krijgen. Invasieve soorten en ziekten, landbouw (daardoor versnippering van leefgebied en pesticiden in het ecosysteem) en klimaatverandering behoren tot de belangrijkste bedreigingen. Dit zijn factoren die een groot aantal soorten treffen. Bovendien krijgen trekvogels tijdens hun reis vaak met meerdere bedreigingen tegelijk te maken.
Arctische trekvogels staan onder druk door klimaatverandering
Tijdens de bijeenkomst in Nairobi waar wetenschappers, natuurbeschermers, overheden en financiële instellingen elkaar troffen, lag de nadruk vooral op actie. Er zijn voorbeelden bekend waar beschermende maatregelen voor vogels succesvol waren, bijvoorbeeld door leefgebieden te herstellen. Er zijn dus zeker oplossingen beschikbaar, maar concrete internationale actie is nodig om deze in de praktijk te brengen.
Internationale actie over de volledige trekroute
Daarbij moet de volledige trekroute centraal staan, zodat de vogels tijdens hun hele reis worden beschermd. Om van A tot Z te reizen, moeten namelijk ook de tussenstops beschikbaar zijn. De trekvogels moeten onderweg kunnen rusten en voldoende voedsel kunnen vinden. Daarnaast is het belangrijk om gevaren, zoals het risico om verstrikt te raken in visnetten, overal aan te pakken. Algemeen directeur van BirdLife International, Martin Harper, benadrukt dat iedereen een rol heeft bij het keren van deze alarmerende trend:
“We hebben iedereen nodig die een stap naar voren zet en zijn verantwoordelijkheid neemt. Dat geldt voor overheden, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld. Ontwikkelingsbanken gaan de uitdaging nu ook aan. Het BirdLife Partnership is bereid tot actie. We hebben ook nodig dat anderen hun verantwoordelijkheid nemen om de achteruitgang een halt toe te roepen en het wonder van de vogeltrek te behouden.”
Trekvogels tellen in Nederland
Ook dichter bij huis wordt aandacht gevraagd voor de bescherming van trekvogels. Op 3 oktober vond de jaarlijkse EuroBirdwatch van BirdLife International plaats, in Nederland georganiseerd door de Vogelbescherming. Tijdens dit evenement worden in 34 Europese landen trekvogels geteld. Met deze telling willen de organisatoren aandacht vragen voor de vogeltrek en mensen enthousiast maken om zelf bij te dragen aan de bescherming ervan.
Honderden Belgische vogelspotters tellen samen bijna 190.000 trekvogels www.vrt.be/vrtnws/nl/20…
— Rob Hoenen (@robhoenen.bsky.social) 6 oktober 2026 om 18:07
Tijdens de editie van dit jaar werden in Europa bijna 5 miljoen vogels geteld. De telling biedt een mooie gelegenheid om mensen meer te leren over de vogeltrek en de uitdagingen waarmee vogels te maken krijgen.
Help de natuur een handje!
Overheden en grote bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Maar wil je zelf ook een steentje bijdragen aan een beter bestaan voor trekvogels? De Vogelbescherming deelde hier vorige week nog enkele tips voor op haar website. Denk bijvoorbeeld aan het groen inrichten van je tuin en het neerleggen van wat rottende appels, waar vogels onderweg een hapje van kunnen nemen. Doe daarnaast ‘s nachts het licht in de tuin uit. Kunstlicht kan er namelijk voor zorgen dat vogels gedesoriënteerd raken.
Laat ook vooral de dode bladeren in je tuin liggen. Daar maak je dieren blij mee. Insecten vinden er een goede schuilplaats en voedsel, waardoor je indirect ook bijdraagt aan de voedselvoorraad voor vogels. En wie weet, krijg je deze winter nog bezoek van een mooie egel die tussen de bladeren gaat overwinteren!
Bronnen:
- Vogelbescherming (1, 2)
- BirdLife International (1, 2)
- Lees ook: Ontdek de Vogeltrek
©AnimalsToday.nl Imane Vossen
Karen vertelt over wat ze ziet, meemaakt en niet onbesproken laat. Haar kijk op dieren en onze wereld.Lees Karen's blog ›
