Indonesische maleo nu ook bedreigd door illegale handel

De Indonesische vogelsoort maleo krijgt te maken met veel bedreigingen. Hun leefgebied verdwijnt door onder andere ontbossing, woningbouw en de aanleg van wegen. Nu blijkt de soort ook nog eens slachtoffer te zijn van illegale handel. Onderzoekers ontdekten dat 25 jonge vogels zijn onderschept op vliegvelden. En dat terwijl de soort al ernstig bedreigd is.

De maleo wordt ook wel hamerhoen genoemd. Het is een prachtige vogel, ongeveer zo groot als een kip. Ze vinden hun thuis op slechts twee Indonesische eilanden: Buton en Sulawesi. Die laatste behoort tot de tien grootste eilanden ter wereld en is daarmee ruim vier keer groter dan Nederland. De vogels zijn voornamelijk zwart met wit gekleurd, maar als je goed kijkt, kun je ook wat blauw, oranje en zelfs geel bij de dieren herkennen. De vogel heeft de naam ‘hamerhoen’ te danken aan de vorm van de kop, die op een hamer lijkt.

Ouders broeden niet op de eieren

Ze leven in de tropische jungle en graven hun eieren in zandvlaktes in. De eieren zijn relatief erg groot, wel vijf keer groter dan een kippenei. In tegenstelling tot de meeste andere vogels laten zij het broeden aan de natuur over. Het vulkanische zand zorgt, samen met de zon, voor voldoende warmte, waardoor de eieren, zonder broedende vogel, na zo’n twee maanden uitkomen. De jongen zijn snel zelfredzaam en kunnen na enkele uren al vliegen.

De maleo is een ernstig bedreigde vogel

Maar die speciale, passieve broedstrategie maakt de soort juist ook kwetsbaar. Andere dieren, zoals leguanen of slangen, stelen en eten de eieren graag. Daarnaast worden de eieren ook door de lokale bevolking uitgegraven en opgegeten. Tel daarbij op dat de diersoort te maken heeft met verlies van leefgebied door onder andere ontbossing, woningbouw en de aanleg van mijnen en wegen. Er zijn dus genoeg bedreigingen om de soort richting uitsterven te drijven. Dit is ook terug te zien in de status en cijfers. Op de Rode Lijst van de IUCN (International Union for Conservation of Nature) wordt de maleo aangemerkt als ernstig bedreigd. Naar schatting zijn er nog maar 4.000 tot 7.000 broedparen over.

Trafficking has emerged as a new threat to Maleo, an iconic yet Critically Endangered Indonesian bird:

[image or embed]

— BirdGuides (@birdguides.bsky.social) 5 september 2026 om 10:31

Dat de maleo’s het zwaar hebben, was dus al langer bekend, maar onderzoekers publiceerden in augustus 2026 een artikel over een nieuwe bedreiging: illegale handel. Ondanks een verbod op iedere vorm van handel in deze vogel in zowel de Indonesische wet als in het internationale CITES-verdrag.

Maleo wordt ineens illegaal verhandeld

In 2024 werden maar liefst 25 maleo’s onderschept. De veelal jonge vogels werden gevonden op vliegvelden in Mumbai (India), Jakarta (Indonesië) en Cochin (India). Dat was erg onverwacht. Chris Shepherd is auteur van het artikel en senior belangenbehartiger voor natuurbescherming bij het Center for Biological Diversity. Hij vertelt over hun vondsten tussen de gesmokkelde dieren:

“We waren niet specifiek op zoek naar maleo’s. We hadden ook niet verwacht maleo’s te zien, omdat we ze nog nooit eerder in de internationale handel waren tegengekomen.”

Aangezien de vogels in het wild erg zeldzaam zijn en jonge vogels op onverwachte momenten uit hun eieren komen, vermoedt men dat de 25 dieren zijn gestolen uit natuurbeschermingsprojecten. Bij die projecten worden eieren uitgebroed in faciliteiten, met als doel de jongen in het wild uit te zetten.

Toezicht en onderzoek essentieel

De onderzoekers schrijven in het in de Journal of Asian Ornithology gepubliceerde artikel:

“Wij dringen er bij de autoriteiten in Indonesië, Thailand en India op aan de grenscontroles te verscherpen, het toezicht op luchthavens te intensiveren en een duidelijk protocol vast te stellen voor het terugbrengen van in beslag genomen maleo’s naar Indonesië, met het oog op een mogelijke herintroductie in het wild.”

Vooralsnog lijkt de oorzaak van de groeiende vraag in India te liggen, waar kennelijk vraag is naar de maleo als huisdier. Maar Shepherd benadrukt hoe belangrijk het is om, naast beter toezicht, ook te onderzoeken waar de vraag naar de vogels precies vandaan komt, wat deze vraag drijft en wat men hiertegen kan doen. Het is essentieel om dit zo snel mogelijk aan te pakken, voordat de soort verder richting uitsterven wordt gedreven.

Bronnen: