Indonesië: wanhopige situatie voor wilde dieren door aanhoudende bosbranden

Bosbranden in de Indonesische provincie West-Kalimantan bedreigen het leven van talloze wilde dieren. Door aanhoudende droogte verdwijnen waterpoelen in het bos en worden vijvers steeds zouter. Hierdoor komen dieren moeilijker aan drinkwater en trekken ze noodgedwongen naar dorpen en kustgebieden. De dieren raken gewond door de branden of ze sterven door uitdroging.

De gevolgen van de bosbranden zijn duidelijk zichtbaar. De natuurbeschermingsorganisatie Planet Indonesia registreerde tussen begin augustus en eind september minstens zestien dode wilde dieren in het kustdistrict Kubu Raya. Onder de slachtoffers waren mutslangoer aapjes, langstaart makaken en neusapen. Die laatste soort is bedreigd en komt uitsluitend voor op het Indonesische eiland Borneo.

Opvallend hoog aantal dode dieren

Het aantal dode dieren is opvallend hoog. Tijdens bijna zes jaar aan patrouilles in hetzelfde gebied werden dertien dode dieren geregistreerd, vissen niet meegerekend. De meeste sterfgevallen hadden een natuurlijke oorzaak of bleven onverklaard.

Door het tekort aan zoet water zoeken wilde dieren steeds vaker hun toevlucht in de buurt van menselijke nederzettingen. Dat brengt extra risico’s met zich mee, omdat dorstige dieren zich op voorspelbare plekken verzamelen en daardoor kwetsbaarder worden voor jagers.

Orang-oetans gered uit brandgebieden

Ook orang-oetans worden zwaar getroffen door de bosbranden in Indonesië. De Indonesische organisatie YIARI heeft sinds augustus 43 orang-oetans gered uit brandgebieden in Ketapang en Noord-Kayong. Veel dieren leden aan brandwonden, uitdroging of ondervoeding. Daarnaast ontving de organisatie meldingen over andere getroffen wilde dieren, waaronder slangen, schildpadden en schubdieren. Reddingswerkers behandelen de dieren en brengen sommige, waaronder schubdieren, naar veiligere gebieden. Volgens Karmele Llano Sanchez van YIARI is de situatie ernstig. De organisatie zag voor het laatst een vergelijkbare toename van reddingsacties tijdens de El Niño van 2015. Destijds redde YIARI meer dan tachtig orang-oetans uit bossen die door branden werden verwoest.

Bosbranden bedreigen ook orang-oetans in Borneo

De aanhoudende droogte maakt de situatie extra nijpend. Door een sterke El Niño blijft regen op veel plaatsen uit. Volgens het Indonesische meteorologische agentschap BMKG kunnen de droge omstandigheden aanhouden tot begin 2027. Stichting Planet Indonesia en lokale teams hebben inmiddels zes drinkplaatsen in het bos ingericht. Met cameravallen houden ze in de gaten welke dieren ervan gebruikmaken. Al binnen een uur na de installatie van de eerste twee drinkplaatsen werden dieren gefilmd die water kwamen drinken, waaronder groepen mutslangoer aapjes en moeder neusapen met hun jongen.

Aanhoudende droogte zorgt voor gebrek aan zoet water

De bosbranden bedreigen bovendien de zoetwatervoorziening van dorpjes aan de kust. Doordat er minder zoet water beschikbaar is, kan zout zeewater verder landinwaarts trekken. Hierdoor kunnen niet alleen wilde dieren, maar ook landbouwgewassen zoals rijst schade oplopen.

Betere bescherming van leefgebieden nodig

Natuurbeschermers benadrukken dat alleen dieren redden niet voldoende is. Er zijn betere voorbereidingen op extreme droogte nodig, evenals voldoende blusmateriaal, goed opgeleide brandweerlieden en meer aandacht voor het beheer van veengebieden.

Ontwateringskanalen en oliepalmplantages op veengrond kunnen het risico op bosbranden vergroten. Zonder structurele maatregelen dreigen wilde dieren bij iedere langdurige droogte opnieuw hun leefgebied en toegang tot zoet water te verliezen. De branden in Indonesië laten zien hoe kwetsbaar dieren zijn wanneer droogte, natuurverlies en onvoldoende bescherming samenkomen.

Bronnen: