Steekloze bijen, Meliponini, uit het Amazonegebied in Peru, zijn de eerste insecten ter wereld die wettelijke rechten hebben gekregen. De oudste bijensoort ter wereld en belangrijkste bestuivers staan onder druk door ontbossing en concurrentie van Afrikaanse ‘killerbijen’. Voorstanders hopen dat deze doorbraak een katalysator zal zijn voor soortgelijke initiatieven, om uiteindelijk bijen wereldwijd te beschermen.
De inheemse bijen in een groot deel van het Peruaanse Amazonegebied hebben geen angel. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld hun verre verwant, de Europese honingbij. Door ontbossing, pesticiden, klimaatverandering en het overnemen van leefgebied door meer ‘agressieve’ bijensoorten, dreigen de steekloze bijen het onderspit te delven. Zij hebben daarom bij wet het recht gekregen om:
“.. te bestaan en te gedijen.”
.
Steekloze bijen belangrijkste bestuivers
Steekloze bijen worden al sinds de pre-Columbiaanse tijd door inheemse volkeren gehouden voor hun honing. De Meliponini worden beschouwd als belangrijke bestuivers in regenwouden. Ze dragen daarmee bij aan de biodiversiteit en de gezondheid van ecosystemen. Maar door klimaatverandering, ontbossing, landbouwgif en concurrentie van Europese bijen, racen wetenschappers tegen de klok om angelloze bijen op de internationale rode lijsten voor natuurbehoud te krijgen. Steeds vaker blijken steekloze bijenvolken verdreven te zijn door bijvoorbeeld Afrikaanse bijen, die snel in de aanval overgaan zodra er andere bijen en ook mensen in de buurt komen.
.
.
Bijen zonder angel vormen een groep die verschillende variëteiten omvat. Ze komen voor in tropische gebieden over de hele wereld en zijn de oudste bijensoort op aarde. Ongeveer de helft van de 500 bekende soorten leeft in de Amazone, waar ze verantwoordelijk zijn voor de bestuiving van meer dan 80 procent van de flora, waaronder gewassen als cacao, koffie en avocado’s. De bescherming van deze bijen is cruciaal. Door ze wettelijk bestaansrecht te geven is het voor erkende partijen mogelijk geworden hun belangen te vertegenwoordigen in rechtszaken. Ook zullen wetsvoorstellen de belangen van de steekloze bijen in acht moeten nemen.
Inheemse traditionele kennis
Steekloze bijen hebben een diepe culturele en spirituele betekenis voor de inheemse Asháninka en Kukama-Kukamiria volken van het Amazonewoud. Apu Cesar Ramos, voorzitter van EcoAshaninka van het Ashaninka Communal Reserve:
“In de angelvrije bij leeft inheemse traditionele kennis, die is doorgegeven sinds de tijd van onze grootouders. De steekloze bij bestaat al sinds mensenheugenis en weerspiegelt onze co-existentie met het regenwoud.”
.
Het wettelijk bestaansrecht van steekloze bijen is afgelopen maanden in twee Peruaanse regio’s aangenomen. Dit na een campagne onder leiding van Rosa Vásquez Espinoza, oprichtster van Amazon Research Internacional. Zij heeft de afgelopen jaren in het Amazonegebied doorgebracht om samen met inheemse bevolkingsgroepen de bijen te documenteren. Onderzoek van hun honing leverde opzienbarende bevindingen op, wat de erkenning van hun bestaansrecht een impuls gaf:
“Ik zag honderden medicinale moleculen, moleculen waarvan bekend is dat ze een of andere biologische medicinale werking hebben. En de variëteit was ook enorm – van deze moleculen is bekend dat ze ontstekingsremmende, antivirale, antibacteriële, antioxiderende en zelfs antikankerwerking hebben.”
.
Rechtspersonen
De erkenning van steekloze bijen maakt meer middelen vrij voor onderzoek en bescherming van steekloze bijen. Directeur Latijns-Amerika van het Earth Law Center Constanza Prieto is erg gelukkig met de rechtspositie van steekloze bijen:
“Deze verordening markeert een keerpunt in onze relatie met de natuur: ze maakt angelloze bijen zichtbaar, erkent ze als rechtspersonen en bevestigt hun essentiële rol in het behoud van ecosystemen.”
In Peru was tot op heden alleen de Europese de honingbij mét angel erkend, die in de 16e eeuw door kolonisten naar het continent is gebracht.
Bronnen:
- VIDEO The first Scientific and educational channel/YouTube
- The Guardian
- Wikipedia
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl BVR
