Langzaam maar zeker naderen we de lente en komt de zon steeds vaker tevoorschijn. Niet alleen mensen maken hier gretig gebruik van door massaal naar buiten te gaan, ook dieren kunnen het zonlicht goed gebruiken. Niet alleen voor hun genot, want zonnebaden is van groot belang voor diverse levensbepalende functies.
Een hond die lekker in de zon gaat liggen, reptielen die midden op het wandelpad zonnen, vogels die hun natte verenkleed laten drogen in de zon. Wellicht heb je dit al eens voorbij zien komen. Dat gedrag is er niet zomaar en heeft diverse voordelen. Denk aan opwarming, energiebesparing, parasietenbestrijding of de welbekende aanmaak van vitamine D.
Lichaamstemperatuur opwarmen
Zowel koudbloedige, ook wel ectotherme dieren, als warmbloedige, ook wel endotherme dieren, maken gebruik van de zon om op te warmen. Koudbloedigen zijn afhankelijk van hun omgevingstemperatuur en zijn zelf niet in staat om hun lichaamstemperatuur te reguleren. De zon warmt hun lichaam op en zorgt ervoor dat diverse functies beter werken. Bij lage temperaturen bewegen ze langzamer en werken de stofwisseling en het immuunsysteem minder goed.
Een extreem voorbeeld was begin februari 2026 te zien in Florida. Door de lage temperaturen van onder de 4,5 graden waren leguanen niet in staat om op te warmen, waardoor hun spieren zo ver verslapten dat ze in een soort slaapstand terechtkwamen. Als gevolg hiervan vielen ze stuk voor stuk uit de bomen. Wanneer zulke omstandigheden te lang aanhouden, kan dit de dieren het leven kosten. Andere voorbeelden van zonnebadende reptielen zijn krokodillen die overdag op de oever liggen of kikkers op de rand van de vijver.
Zonnebaden bespaart energie
Ook warmbloedige dieren maken graag gebruik van de zon. Hoewel zij hun lichaamstemperatuur op peil houden met hun metabolisme, kan de zon daarbij een handje helpen. Op die manier bespaart het lichaam energie, wat bijvoorbeeld in gevallen van voedselschaarste voordelig is. Een leuk voorbeeld hiervan zijn zeeleeuwen die met grote groepen samen op rotsen zonnen. Net zoals mensen een been buiten de dekens steken als het te warm is, zie je de zeeleeuw een flipper in het water steken om bij hitte wat af te koelen.
Opdrogen in de zon
Daarnaast zijn er dieren die zo slim zijn om hun natte veren te laten drogen wanneer de zon schijnt. Denk bijvoorbeeld aan de aalscholver die in Nederland onder andere te bewonderen is in het IJsselmeergebied. Hoewel aal in de naam zit, jagen deze vogels ook op andere vissoorten zoals baars.
Tijdens de jacht kunnen aalscholvers tot wel 30 meter diep duiken en ongeveer 2 minuten onder water blijven. Om beter te kunnen duiken hebben deze vogels, in tegenstelling tot veel andere soorten, geen olielaagje op hun veren waardoor hun verenkleed minder waterafstotend is. Het doorweekte verenpak moet om afkoeling te voorkomen daarom na de jacht worden gedroogd. Dat levert een uniek beeld op. Aalscholvers zitten graag op palen met hun vleugels uitgespreid om te drogen in de zon.
Ziektebestrijding
Niet alleen voor de warmte, maar ook voor ziektebestrijding wordt de zon ingezet. Zo blijkt uit onderzoek dat zieke groene boomkikkers langer in de zon blijven zitten, wat lijkt op een zelf gecreëerde koorts. Door een hogere lichaamstemperatuur worden het immuunsysteem en de bloedsomloop gestimuleerd en kunnen virussen minder goed overleven. Daarnaast bestaan er ook onderzoeken die laten zien dat vogels met parasieten langer zonnebaden. Volgens verschillende theorieën doodt zonlicht parasieten zoals luizen op de veren. Daarnaast zou de warmte de parasieten actiever maken, waardoor het voor vogels makkelijker wordt om ze op te sporen en te verwijderen uit hun verenkleed.
Vitamine D
Blootstelling aan zonlicht zorgt ervoor dat er vitamine D wordt aangemaakt. Het ultraviolette licht in zonnestralen start namelijk een chemische reactie in het lichaam. Als gevolg van deze reactie ontstaat er vitamine D in de lever en nieren. Honden en katten zijn daarentegen onvoldoende in staat om vitamine D aan te maken via blootstelling aan zonlicht. Van oorsprong krijgen deze dieren dit binnen via hun natuurlijke dieet. Voor deze gezelschapsdieren is het daarom belangrijk dat zij voldoende vitamine D binnenkrijgen via de voeding die ze van hun baasjes krijgen.
Zonnebaden heeft dus wel degelijk een functie voor dieren. Het ondersteunt belangrijke processen zoals temperatuurregeling, energiebesparing en ziektebestrijding. En hoewel de zon voor mensen ook heel belangrijk is, geldt dat voor dieren dus ook.
Bronnen (A-Z):
- IVN
- National Geographic
- Naturalis
- PLOS One
- Quest
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Imane Vossen
