Zelfs relatief lichte sleepnetten kunnen het bodemleven in de Waddenzee verstoren. Dat blijkt uit experimenten van een groep biologen van de Rijksuniversiteit Groningen en het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, Nioz. De onderzoekers vonden onder meer meetbare effecten op wormen, schelpdieren en kreeftachtigen. Juist deze vaak onzichtbare dieren vormen de basis van het ecosysteem in de Waddenzee en zijn een essentiële voedselbron voor vissen, zeezoogdieren en vogels.
De uitkomsten van het sleepnetonderzoek zijn opvallend. De Waddenzee geldt als een van de meest dynamische natuurgebieden van Nederland. Juist daarom werd vaak aangenomen dat lichtere vormen van bodemvisserij relatief beperkte gevolgen zouden hebben. De experimenten suggereren echter dat zelfs lichte bodemberoering invloed heeft op het leven op en in de zeebodem. Volgens hoogleraar Tjisse van der Heide zou die conclusie gevolgen moeten hebben voor het beleid:
“Als iemand met een tractor en een lichte ploeg over een Natura 2000-gebied op de Veluwe gaat rijden, snapt iedereen dat dat echt niet kan. De zeebodem is onzichtbaar, maar op veel plekken juridisch net zo beschermd als Natura 2000-gebieden op het land. Als je weet dat ook het slepen met een licht vistuig daar meetbare effecten op de natuur heeft, zou je dat als overheid niet toe mogen staan.”
.
Sleepnetten verbieden
De resultaten raken aan een bredere discussie over visserij in beschermde natuurgebieden. Natuurorganisaties voeren al langer aan dat Nederland onvoldoende doet om kwetsbare zeenatuur te beschermen. Volgens Van der Heide geven de experimenten extra gewicht aan die kritiek:
“Als zelfs in zo’n extreem dynamische omgeving als de Waddenzee het slepen met een licht tuig over de bodem al effecten laat zien, mag je verwachten dat de veel zwaardere sleepnetten op de bodem van de relatief rustige Noordzee helemaal blijvende effecten hebben.”
.
Doggersbank opnieuw in de schijnwerpers
Daarmee komen ook beschermde gebieden zoals de Doggersbank opnieuw in beeld. De Doggersbank is een Natura 2000-gebied in de Noordzee en geldt als een belangrijke kraamkamer voor vissen en ander zeeleven. Onlangs stelde de rechtbank in Den Haag de natuurbeschermingsorganisaties Stichting Doggerland, ARK Rewilding, Blue Marine Foundation en ClientEarth in het gelijk. De rechter oordeelde dat de Nederlandse overheid niet langer sleepnetvisserij zonder vergunning mag toestaan op de Doggersbank.
Minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) kondigde echter aan in hoger beroep te gaan tegen die uitspraak over vergunningen voor het gebruik van sleepnetten in de Doggersbank. Volgens de minister zou een vergunningplicht Nederlandse vissers ‘onevenredig kunnen benadelen’. Dat besluit leidde tot felle kritiek van natuurorganisaties. Emilie Reuchlin, directeur van Stichting Doggerland, noemt het onvoorstelbaar dat de overheid opnieuw tijd en belastinggeld steekt in verzet tegen haar eigen wettelijke verplichtingen om de Doggersbank te beschermen:
“De minister zegt de Nederlandse vissers niet onevenredig te willen benadelen met een vergunningsplicht, maar ondertussen doet hij precies het omgekeerde: Nederlandse vissers worden bevoordeeld. Ons land voldoet niet aan de wettelijke verplichting om visserij in beschermd gebied wél vergunningplichtig te maken.”
Volgens Reuchlin ligt de bewijslast bovendien niet bij natuurbeschermers:
“Het is ook niet aan de natuurbescherming om aan te tonen dat sleepnetvisserij schadelijk is, het is aan de overheid om pas een vergunning te geven als ze zouden kunnen aantonen dat sleepnetvisserij níet schadelijk is.”
.
‘Not amused’
Ook de Britse Blue Marine Foundation reageerde teleurgesteld op het besluit van de minister. Volgens de organisatie voldoet het Verenigd Koninkrijk al aan de Europese verplichtingen voor bescherming van zijn deel van de Doggersbank, terwijl Nederland volgens hen al meer dan tien jaar achterloopt met het beschermen van dit kwetsbare natuurgebied. De nieuwe onderzoeksresultaten uit de Waddenzee maken de discussie over bodemberoerende visserij in beschermde natuurgebieden alleen maar urgenter.
De dieren die leven in de zeebodem zijn grotendeels onzichtbaar voor het publiek. Toch vormen juist zij de basis van een complex ecosysteem. Wanneer die basis wordt aangetast, blijven de gevolgen niet beperkt tot wormen, schelpdieren of vissen, maar raken ze uiteindelijk het hele ecosysteem waarvan ook de mens onderdeel uitmaakt. De nieuwe onderzoeksresultaten versterken de kritiek van natuurorganisaties dat de Nederlandse overheid haar verantwoordelijkheid voor de bescherming van kwetsbare natuurgebieden onvoldoende waarmaakt.
Bron:
- Trouw
- Lees ook op AnimalsToday:
.
Gebruik sleepnetten in Doggersbank mag niet zonder vergunning
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Bodemleven Waddenzee ook verstoord door lichte sleepnetten
