We horen het vaak: broodfokkers of dierenmishandelaars die bekend zijn, zelfs veroordeeld, maar in een ander land gewoon weer opnieuw beginnen. En dat terwijl je toch verwacht dat Europa één lijn zou kunnen trekken. Er zijn immers Europese richtlijnen en verordeningen. Waarom is het dan zo verdomd moeilijk om een Europese aanpak te realiseren?
In de nieuwsbrief van 18 mei schreven we nog over de “Most wanted” fokster in Hongarije, en hoe zij met een Nederlandse veroordeling en houdverbod, in Duitsland bezig is honden te verhandelen uit Roemenië. Dat (illegale) hondenhandel, dierenmishandeling en broodfok zich niet tot nationale grenzen beperken is daarmee wel aangetoond. Des te meer reden om op te roepen tot een Europese of internationale aanpak. Of op z’n minst een betere samenwerking bij de opsporing, bestraffing en handhaving van deze handel in levende dieren.
Karen’s blog: Nederlandse hondenfokster uit Hongarije draait door
Lucratieve handel
Laten we niet vergeten dat het gaat om een heel lucratieve handel. Het is niet makkelijk te tellen, maar de totale waarde van handel in katten en honden in de EU wordt geschat tussen de 1,3 (in 2013) en 4,6 miljard euro (in 2024). Vermoedelijk is dat een conservatieve schatting, want zowel de prijzen als de aantallen zijn fors gestegen. Hoe groot de illegale handel is, is helemaal moeilijk aan te geven. Er wordt gezegd dat de omvang van de handel in honden en katten in winstgevendheid de handel in wapens en in drugs nauw volgt.
Veroordeeld voor meer dan alleen handel
En ondertussen betalen dieren weer de prijs. En dat niet alleen, ook mensen betalen een prijs. Handel in dieren is vaak verweven met andere vormen van criminaliteit. Witwassen, fraude, omkoping, waardoor zowel financiële- als gezondheidsrisico’s ontstaan. Paolo Zucca van EU Bio-Crime zei tegen het Zuid-Europa Magazine Donau:
“We onderschatten de reikwijdte van de illegale hondenhandel: we worden geconfronteerd met transnationale georganiseerde misdaad.”
Een verbod dat stopt bij de grens
Wie een rijverbod krijgt, mag niet zomaar ergens anders opnieuw de weg op. Wie fraude pleegt, kan internationaal gesignaleerd worden. Maar bij dierenmishandeling blijkt de controle opvallend zwak. In veel Europese landen bestaan wel houdverboden of veroordelingen voor ernstige mishandeling, maar die gelden vooral nationaal. Een houdverbod in Nederland betekent niet automatisch een vergelijkbaar verbod in België, Duitsland of elders binnen Europa.
Karen’s blog: Weer kattenleed ondanks houdverbod, maar geen celstraf?
Er bestaat geen centraal Europees register voor veroordeelde dierenmishandelaars. Geen uniforme databank en ook geen structurele uitwisseling van informatie tussen landen. Daardoor kunnen daders simpelweg verhuizen en opnieuw beginnen, eventueel onder een andere handelsnaam of via online platforms. Dat is niet alleen een administratief probleem. Het is een structureel falen van dierenbescherming.
De handel verhuist gewoon mee
Vooral bij internationale handel in pups, katten en exotische dieren is controle moeilijk. Via sociale media en verkoopsites worden dagelijks dieren aangeboden zonder degelijke controle op afkomst, gezondheid of leefomstandigheden. Platforms zoals Marktplaats en Facebook spelen daarin een enorme rol. Iedereen kan met enkele klikken levende dieren aanbieden aan duizenden potentiële kopers. Anoniem, zonder vergunningcontrole, zonder wezenlijk toezicht. Dat maakt het voor malafide handelaren bijzonder eenvoudig om actief te blijven — zelfs na eerder te zijn veroordeeld voor dierenleed.
Achter de schermen van online dierenhandel
Kopers, online en off-line, zien vaak alleen het schattige eindproduct, maar het mag toch ondertussen bekend zijn dat er enorm veel leed schuil gaat achter die leuke foto’s en websites. Vervuiling, verwaarlozing, ziektes, te vroeg verscheepte pups, maar ook fraude, vervalste papieren en uiteindelijk heel hoge kosten en geknakte verwachtingen bij de nieuwe eigenaren. En wie vangt de ongelukkige dieren op als het niet lukt of te moeilijk wordt? De opvangcentra zitten vaak al vol en worden overbelast.
Veroordeelde gruwelfokker Kevin T. naar België gevlucht (video)
Dierenwelzijn mag geen postcode-afhankelijk recht zijn
Het grootste probleem is misschien nog wel dat zowel wetgeving als toepassing van dierenwetgeving per land in Europa enorm verschilt. Sommige landen hanteren strenge controles en hoge straffen, terwijl andere landen nauwelijks capaciteit hebben om toezicht te houden. Daardoor ontstaat een waterbedeffect: waar controles strenger worden, verplaatst de handel zich simpelweg naar plekken waar minder toezicht bestaat. Dieren hebben daar natuurlijk geen weet van en het maakt hun niet uit waar ze zitten als ze mishandeld worden. Het is dan ook achterhaald om dierenleed als lokaal probleem te behandelen, zowel bezien vanuit het dierenperspectief als vanuit de enorme omvang en het winstmodel van de bendes die er achter broodfok schuil kunnen gaan.
Oproep tot actie en echte maatregelen
Zonder Europese aanpak van misstanden in de fok en handel kunnen dieren niet effectief beschermd worden. Hun welzijn is in de knel. Onlangs zijn strengere regels afgekondigd, onder andere over de registratie van fokkers en het chippen van dieren. Een goed begin maar nog niet afdoende.
Strengere EU-regels voor fokken en houden van honden en katten
Concrete aanvullende maatregelen zijn bijvoorbeeld:
- Een Europees register voor dierenhoudverboden Wie wegens ernstige dierenmishandeling veroordeeld wordt, moet niet ongemerkt in een ander land opnieuw kunnen beginnen.
- Verplichte internationale gegevensuitwisseling Inspectiediensten, politie en dierenwelzijnsorganisaties moeten sneller informatie kunnen delen.
- Zwaardere en langdurige verboden Bij ernstige of herhaalde mishandeling moet een levenslang houdverbod mogelijk zijn, én ook worden opgelegd. In Nederland is dit wel mogelijk sinds 2024, maar wordt nog zelden opgelegd.
- Meer controle op grensoverschrijdende dierenhandel Transporten, chipregistraties en fokvergunningen moeten veel strenger gecontroleerd worden.
Een verbod op de verkoop van levende dieren via online platforms
Ook moet de verkoop van levende dieren via websites zoals Marktplaats en sociale media zoals Facebook verboden worden. Zolang dieren via algemene advertentieplatforms verkocht worden alsof het tweedehands meubels zijn, blijven misstanden eenvoudig verborgen. Dieren zijn geen gebruiksvoorwerpen. Ze horen niet thuis tussen advertenties voor fietsen, telefoons en bankstellen. Een verbod kan impulsieve aankopen verminderen, malafide handel moeilijker maken en controle op fokkers verbeteren.
Marktplaats faciliteert dierenleed, House of Animals doet aangifte (video)
Er wordt wel beweerd dat een verbod alleen maar leidt tot een verder verborgen zwarte markt. Dat is inderdaad een risico, dat overigens niet alleen voor deze sector geldt. Maar belangrijker is dat een open legale verkoop via Internet de misstanden makkelijk verbergt. Goedbedoelende kopers tuinen er veel sneller in als advertenties vrijelijk op hun scherm voorbij komen.
Hoeveel zaken zijn nog nodig?
Bij iedere nieuwe zaak klinkt dezelfde verontwaardiging. Politici spreken schande. Mensen reageren massaal online. Foto’s van verwaarloosde dieren gaan viraal. Maar ondertussen verandert er opvallend weinig aan het systeem dat dit mogelijk maakt. Zolang dierenleed winst oplevert, en overheden en platforms wegkijken, blijven dieren het kind van de rekening. Waarom blijven we dat toch accepteren?
©House of Animals – Animal Crime Unit
