Honderden pluimveebedrijven in Polen werken zonder de vereiste milieuvergunningen en blijven daarmee grotendeels buiten het zicht van toezichthouders. Uit onderzoek van The Bureau of Investigative Journalism (TBIJ) blijkt dat het gaat om ‘spookbedrijven’, die op papier nauwelijks bestaan. Maar in werkelijkheid houden deze spookkippenhouders op grote schaal dieren, ook voor de export.
Het probleem gaat daarmee verder dan een administratieve slordigheid. Doordat deze bedrijven niet goed geregistreerd zijn, blijven deze ‘spookkippenhouders’ vaak buiten het zicht van toezicht. Verschillende instanties wijzen naar elkaar, waardoor toezicht uitblijft. Daarbij ontbreekt vaak een centrale verantwoordelijkheid, waardoor controle in de praktijk versnipperd raakt. Want wat niet in het systeem zit, bestaat simpelweg niet.
Spookkippenhouders
De gevolgen zijn echter geen spookbeelden. Er zijn gevallen bekend waarin aanzienlijk meer dieren worden gehouden dan toegestaan. Ook zijn er signalen van illegale lozingen en watervervuiling, waarbij in omliggende gebieden onder meer bacteriën zoals E. coli zijn aangetroffen. Omwonenden, waaronder kinderen, zouden hierdoor gezondheidsklachten hebben ontwikkeld.
Ook binnen de stallen zelf zijn de risico’s groot. Door het grote aantal dieren dicht op elkaar en het gebrek aan toezicht, neemt de kans op uitbraak van ziekten toe. Om dat te beheersen, maakt de intensieve pluimveehouderij vaak gebruik van antibiotica, waar strenge regels aan zijn verbonden.
Antibiotica
Volgens een recent rapport van het Europees Geneesmiddelenagentschap staat Polen op de tweede plaats in de EU wat betreft de totale verkoop van antibiotica voor veterinair gebruik. Volgens The Bureau of Investigative Journalism betekent dit dat een gemiddelde vleeskip in Polen tijdens zijn korte leven van ongeveer zes weken drie tot vier antibioticakuren krijgt en dus bijna de helft van zijn leven onder behandeling staat.
Dat roept vragen op over resistentie en de bredere gevolgen voor de volksgezondheid. Zo kan onder andere salmonella resistent worden tegen antibiotica. Recente EU-audits wijzen bovendien op ernstige tekortkomingen in de controle op deze bacterie in Polen. Opvallend is dat officiële cijfers over besmettingen aanzienlijk hoger liggen dan de cijfers die producenten zelf rapporteren, wat de vraag oproept of de werkelijke omvang van het probleem volledig in beeld is.
.
Buiten beeld, geen toezicht
Hoewel Europese regelgeving in 2022 is aangescherpt om het risico op zogenoemde ‘superbacteriën’ te verkleinen, blijkt uit onderzoek dat het gebruik van antibiotica die cruciaal zijn voor de menselijke gezondheidszorg in 2023 op Poolse pluimveebedrijven juist is toegenomen. Tegelijkertijd blijft de monitoring achter bij de snelle groei van de sector, mede door personeelstekorten en beperkte middelen bij inspectiediensten.
Het intensiever houden van steeds meer dieren vergroot niet alleen het risico op resistentie, maar ook op de verspreiding van andere ziekten, zoals vogelgriep. Tussen 2021 en 2023 werden in Polen bijna tweehonderd uitbraken geregistreerd. In één geval werd zelfs besmet kalkoenvlees geëxporteerd naar andere EU-landen voordat de besmetting werd ontdekt.
.
Ook dierenwelzijn buiten beeld
Tegelijkertijd blijft wat er zich binnen deze bedrijven afspeelt grotendeels buiten beeld. Dat roept vanzelfsprekend de vraag op: wat betekent dit voor de dieren zelf? Als niet duidelijk is hoeveel dieren er zijn, blijft ook hun welzijn compleet buiten beeld. Hoeveel dieren men precies houdt, onder welke omstandigheden en met welke zorg, is vaak onduidelijk. Juist die onzichtbaarheid maakt de situatie zorgwekkend.
Hoewel het zicht op deze spookbedrijven ontbreekt, is wel bekend hoe de omstandigheden er in de intensieve pluimveehouderij doorgaans uitzien. Kippen leven met vele duizenden tegelijk in afgesloten stallen, met nauwelijks tot geen ruimte om natuurlijk gedrag te vertonen. Zelfs onder regulier toezicht staat hun welzijn al onder druk. Wat dit betekent voor dieren op bedrijven die juist buiten dat toezicht opereren, laat zich raden en stemt zeker niet gerust.
.
Geen ver van mijn bed show
Dat de spookkippenhouders geen lokaal probleem zijn, blijkt uit de rol van Polen als een van de grootste producenten en exporteurs van pluimveevlees en eieren in Europa. Een groot deel van deze productie is voor de export en belandt ook op Europese borden, waaronder in Nederlandse supermarkten.
Hoewel de situatie in Polen opvalt door de omvang, zijn signalen van onderregistratie en overschrijding van aantallen ook dichter bij huis bekend. In Nederland kwamen bij uitbraken van vogelgriep bijvoorbeeld gevallen aan het licht waarbij meer kalkoenen werden gehouden dan toegestaan.
.
Systeem te kwetsbaar
Een systeem dat afhankelijk is van registratie, maar tegelijk ruimte laat om buiten beeld te opereren, is per definitie kwetsbaar. Want wat officieel niet bestaat, kan je ook niet controleren. En als hier niet op wordt gehandhaafd, kan dit blijven voortbestaan, ongeacht de gevolgen voor dieren, mens en milieu.
Bronnen:
- Oisterwijk Nieuws
- TBIJ
- Lees ook op AnimalsToday:
.
Vogelgriep: nog maar net 2026 en al bijna een half miljoen dieren gedood
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
