Een verhelderend gesprek via Twitter met de communicatiemedewerker van ZLTO.

Waar taal stuurt, zullen mensen volgen. Dat is de titel van een lezing die ik weleens heb gegeven voor communicatie-adviseurs. Taal is een krachtige manier om mensen te beïnvloeden, omdat de invloed vaak onmerkbaar is en mensen dus niet beseffen dát ze worden beïnvloed. Beroemd zijn de experimenten van Loftus, waaruit bijvoorbeeld bleek dat mensen de snelheid van een auto hoger inschatten als je vraagt “Hoe hard reed de auto toen hij tegen de andere auto aan knalde?” in vergelijking met het woord “botste”. Evenzo schets je een heel ander beeld van een groep mensen wanneer je ze “faunabeheerders” noemt in plaats van “jagers”.

taal
Foto Credit: c@rljones via Compfight cc

Taal kan dus worden gebruikt als PR-instrument, en dat is vooral handig voor bedrijven die dingen doen waar negatief over gedacht wordt in de samenleving: met taal kun je die dingen verhullen of er een mooie draai aan geven. Varkenshouders hebben dit wellicht ook in de gaten, want zij hebben een meldpunt  “valse lesstof” geopend voor misleidende teksten over de veehouderij in schoolboeken. Ze willen hiermee suggestieve, foute, misleidende en/of niet objectieve leermiddelen over de landbouw aan de kaak stellen. Als voorbeeld van zulke “valse lesstof” lezen we:

‘Boeren hebben de meeste natuur in akkers en weilanden veranderd. Daar is geen natuurlijk evenwicht. Er groeit vaak maar één plantensoort.’ En: ‘Ook het vee leeft niet natuurlijk. In de bio-industrie leven dieren in grote aantallen dicht op elkaar.’

Opmerkelijk genoeg is alles wat hier staat in feite correct. Mijn eerste gedachte was dan ook: als je de beeldvorming over de veehouderij wilt beïnvloeden, moet je de feiten veranderen, niet de berichtgeving daarover; want zoals het er nu staat klopt het gewoon. Ik zette daarom dit bericht op Twitter:

Hallo varkensboeren, wakker worden! De info in schoolboeken is CORRECT: bv ‘dieren in grote aantallen dicht op elkaar’

Daar werd op gereageerd door enkele boeren en door een woordvoerder van ZLTO, waarna de volgende dialoog zich ontspon.

Wat mij hierbij opviel is hoe er van de kant van de boeren naar iets gekeken wordt dat in mijn ogen heel gewone, neutrale taal is, bv. bestrijdingsmiddelen; dat noemen ze liever gewasbeschermingsmiddelen. En inderdaad, een bestrijdingsmiddel beschermt het gewas, maar het tast ook de natuur en het milieu aan. Dus waar een voorstander van bestrijdingsmiddelen het woord gewasbescherming zou gebruiken, zou een tegenstander al kunnen spreken van natuurvernietigingsmiddelen.

Het ‘niet natuurlijk’ leven van de dieren omschrijven de boeren liever als: de boer zorgt voor de dieren. Dit is mij vaker opgevallen in gesprekken met veehouders: waar ik bijvoorbeeld zou zeggen dat kalf en koe lijden omdat ze door de melkveehouder van elkaar gescheiden worden, zegt de melkveehouder: de boer zorgt heel goed voor het kalf. Er kwam ook nog een boerin zich met de discussie bemoeien die zei: “het woord ‘megastal’ wil ik niet meer horen ‪#‎vooroordelen.” Dus omdat het woord megastal een negatieve betekenis heeft gekregen, moet daar een ander woord voor komen. Het deed me denken aan een rapport van Wageningen Universiteit een paar jaar geleden, waarin de term ”zorgvuldige intensieve veehouderij” werd geïntroduceerd. Nog even en megastallen worden dierenzorg-instellingen genoemd! Natuurlijk, we kiezen allemaal de termen die in ons eigen straatje passen. Wij dierenbeschermers doen dat ook; als wij zo’n studieboek schreven, zouden we er vast bij zeggen dat de dieren lijden. We zouden zeggen dat ze opgesloten zitten in plaats van dat de boer voor ze zorgt. We zouden alle natuurlijke behoeftes van dieren opsommen die niet worden vervuld in de vee-industrie.

Als je het zo bekijkt, zit de schoolboektekst er mooi tussenin, onpartijdig, feitelijk en correct. De varkensboeren kunnen hun imagoprobleem beter oplossen door hun werkwijze te veranderen. Maar dat zie je wel vaker, ook in de politiek: men is meer bezig met “hoe krijgen we ons verhaal goed over de bühne” dan met “hebben we eigenlijk wel een goed verhaal”?

Roos Vonk is hoogleraar psychologie en auteur en schreef “Je bent wat je doet”. Haar Facebook-community voor dierenvrienden is Animal People Alliance.

©PiepVandaag.nl


Strijd mee tegen dierenleed!

Zonder jouw hulp kunnen House of Animals en Animals Today niet verder groeien en dieren een stem geven. Waardeer je wat wij doen, steun ons dan met een (eenmalige) donatie.
Ander bedrag: €