Al lang klinkt de roep om betere wetgeving voor dieren in China. Maar feit is dat er nog steeds geen algemene wet is die alle dieren categorisch beschermt tegen geweld, mishandeling en moord. Met name de ruim 430 miljoen huis- en zwerfdieren ontberen iedere vorm van bescherming. En dat leidt tot spanning, want de Chinese wetgever houdt zich doof voor de pleidooien en oproepen om te komen tot betere regels om dieren in China te beschermen.
Onlangs verschenen er beelden van een Chinese toerist in een recreatiepark in Guangdong. De vrouw ging samen met haar jonge kind op een schildpad staan en zitten. Het dier leed zichtbaar onder de last, er zitten immers zenuwen in het schild, maar kon niets doen. Het park haastte zich te verklaren dat de schildpad was onderzocht na het incident, en er geen letsel aan had overgehouden. Er hangen nu borden om bezoekers af te raden op de dieren te klimmen of ze te schoppen. Alsof dat niet vanzelfsprekend zou moeten zijn.
Het incident staat zeker niet op zich. Het is de laatste aanvulling op een voortdurende serie van berichten over misstanden, mishandeling en zelfs marteling van dieren. Veelal om er leuke filmpjes en video’s mee te maken voor TikTok of andere sociale media.
Dieren in parken en aquaria
In China leven veel dieren in dierenparken, zoals de schildpad hiervoor. Daar gaat het vaker mis met een aantal bizarre uitschieters. Zo werd in 2020 een varken gedwongen te ‘bungeejumpen’ ter promotie van een nieuwe attractie. Het dier werd van 68 meter hoog naar beneden gegooid, bungelend aan een elastiek. Maar ook dolfijnen en andere zeezoogdieren in dolfinaria leven in zodanig belabberde omstandigheden dat export van deze dieren naar China keer op keer stuit op negatieve adviezen. Zoals ook in andere landen voorkomt, zeggen dierenparken en opvanglocaties vaak de dieren te willen beschermen, rehabiliteren en uitzetten, maar gaat het vaker om pret en interactie met publiek. Denk aan voetballende olifanten of aapjes op een scooter. Veel Chinezen genieten ervan, maar voor de dieren is het allerminst prettig.
Bij huisdieren en zwerfdieren gaat het ook regelmatig mis. Hier gaat het om een enorm grote groep dieren, voor wie helemaal geen bescherming bestaat in China. In de Pet Industry White Paper 2025 werden maar liefst 126 miljoen honden en katten geteld in stedelijke gebieden. Er wordt verwacht dat in 2030 meer honden en katten in Chinese huishoudens leven dan dat er kinderen van jonger dan vier jaar zijn. Tel je ook andere huisdieren mee, zoals reptielen, konijnen, vissen of exotische dieren, dan gaat het om 430 miljoen dieren, aldus de Euromonitor in 2025.
Geen bescherming voor huis- en zwerfdieren
De toename van het aantal huis- en zwerfdieren leidt ook tot een toename in het aantal misstanden en mishandelingen, blijkend uit de voortdurende stroom berichten daarover. Recent kwamen twee gevallen van ernstige mishandeling prominent in het nieuws. In Pingpu, Guandong, werd de geliefde straathond WangWang samen met haar drie pups gemarteld en gedood door vier minderjarige jongens. Dit leidde wereldwijd, ook in China zelf, tot grote verontwaardiging en protest. Ook in de stad Chongqing kwamen burgers in opstand tegen een buurtbewoner die honden zou martelen en doden. De demonstraties trokken de aandacht, waarna de politie probeerde het protest te minimaliseren en stappen ondernam tegen de verdachte. Maar, het probleem is dat er geen straf staat op dierenmishandeling, waardoor het niet transparant en helder is hoe de politie moet optreden. De verdachte verplaatsen? De demonstratie verbieden? Zorgen dat het ‘weg gaat’? Welke regels worden daarbij gehandhaafd? Kortom, de vraag is wat er moet gebeuren met daders die formeel gesproken geen wet overtreden, maar wel door de eigen bevolking worden aangesproken?
De moord op WangWang en haar pups leidt wereldwijd tot protest
Na twintig jaar nog steeds geen algemene wet
In China geldt tot de dag van vandaag geen algemene wet tegen dierenmishandeling. Toch worden er al sinds 2006 voorstellen gedaan bij de Chinese hoogste wetgever, het National People’s Congress. Na twintig jaar heeft dat dus niet tot een wet geleid. Begin dit jaar besprak het Congress het meest recente voorstel, om te bezien of het dit jaar dan eindelijk op de wetgevingsagenda kon komen. Maar nee, nog niet, was het antwoord van het Ministerie van Landbouw en Platteland, het voorstel verdient weer nader onderzoek en argumentatie. Opnieuw uitstel. Aan de bevolking van China ligt het niet. In oktober 2025 nog wees een enquête in de provincie Dalian uit dat maar liefst 95 procent van de bevolking vindt dat er wetten tegen dierenmishandeling moeten komen.
Er zijn wel regels, maar versnipperd en niet gericht op welzijn
Overigens betekent het gebrek aan een algemene wet niet dat er geen regels gelden voor Chinese dieren. Er gelden wel degelijk regels voor dieren in bepaalde sectoren en contexten. Deze regels betreffen veelal niet dierenwelzijn op zich, maar regelen afgeleide zaken als voedselveiligheid of gezondheid. Alleen in de wet op de wilde dieren is expliciet opgenomen dat bij de fok van deze dieren mishandeling niet is toegestaan, en dat de dieren passende ruimte, hygiëne en medische zorg moet worden geboden. Omdat het gaat om fok beschermt deze wet echter vooral dieren in gevangenschap, bestemd voor onderzoek en entertainment.
Na de COVID-pandemie gingen veel steden en regio’s over tot een tijdelijk verbod op transport en consumptie van ‘exotisch’ vlees. Sindsdien worden in steeds meer plekken markten waar vers vlees wordt verhandeld verboden of uit de stad verbannen. Ondanks toenemende concurrentie van supermarkten komen deze markten nog steeds voor, mogelijk gemaakt door een combinatie van verknipte regelgeving en slechte handhaving. Voor dieren die gebruikt worden bij dierproeven worden stappen gezet: sinds 2020 mag ook cosmetica van niet-Chinese herkomst worden getest met behulp van alternatieve testmethoden, zonder gebruik van dieren.
Wat willen en kunnen dierenrechtenactivisten?
Opkomen voor dierenrechten is in China niet zonder risico, want de regering biedt tegenwerking, met name gericht op bescherming van de eigen reputatie en het bewaren van de openbare orde. Zo bleken in het geval van WangWang alle berichten en alle verwijzingen daarnaar via hashtags van de voornaamste webkanalen verwijderd. Dit dwong activisten andere fora te kiezen, in het buitenland of in real life, om controle en censuur te vermijden. De activisten proberen de kwestie op de agenda en in het zicht te houden, om zo de regering in actie te krijgen in de richting van een formele wet. Daarbij lopen ze wezenlijke risico’s, want de Chinese regering laat niet met zich sollen en heeft een sterke arm bij het afdwingen van gehoorzaamheid van haar burgers.
Hoe nu verder?
Het is hoopgevend dat er een bottom-up beweging ontstaat die bescherming van dieren voorstaat en roept om actie. Op die manier zijn vaker wetten tot stand gekomen in China, het is een beproefde manier voor de regering om te zien hoe de pet onder de bevolking staat zodat in controversiële onderwerpen voorzichtig kan worden gehandeld. Maar het is nu wel een keer tijd om de stap naar een algemene wet te zetten, na twee decennia overleg, testen, uitvragen en voorstellen. Ook al gaat staat de wet op gespannen voet met de heersende opinie dat dieren bestaan om de mens en de economie te dienen. Dat dieren er niet toe doen buiten hun waarde in geld en winst. Het is tijd om die uit vorige generaties overgenomen mentaliteit los te laten en te luisteren naar de nieuwe generatie, die het anders ziet. Daar kunnen we alleen maar bij winnen.
Bronnen:
©AnimalsToday.nl
