De provincie Groningen heeft besloten dat een ‘plaagdierbestrijder’ verwilderde duiven (stadsduiven) onder voorwaarden mag gaan afschieten met een luchtbuks. De argumenten om dit toe te staan zijn echter zeer zwak. Tegen het uiterst dieronvriendelijke besluit kan nog tot en met 15 juli 2026 bezwaar aangetekend worden.
Stadsduiven, ook wel aangeduid als Columba livia domestica, zijn van oorsprong verwilderde ‘huisduiven’, die weer afstammen van de rotsduif. Wetenschappelijk gezien is er echter geen onderscheid tussen rots-, huis- en stadsduif. Maar stadsduiven zijn opnieuw verwilderde gedomesticeerde huisduiven en hebben daarom niet de wettelijke bescherming die wilde vogels hebben.
Ook ‘s nachts afschot stadsduiven
Het maatwerkbesluit geldt voor het gehele grondgebied van de provincie Groningen, inclusief de bebouwde kom. Voorwaarde is dat de bestrijding plaatsvindt in opdracht van de eigenaar of gebruiker van de locatie. Er moet daarnaast ook toestemming zijn met toestemming van Gedeputeerde Staten. Met het besluit wordt afgeweken van verschillende bepalingen uit het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Daardoor mag de aanvrager onder meer buiten de gangbare jachtgebieden werken, gebruikmaken van een luchtdrukgeweer met geluiddemper, kunstlicht en nachtzichtapparatuur en ook vóór zonsopgang, na zonsondergang én binnen de bebouwde kom duiven doden. Dit houdt dus in dat men ook ‘s nachts mag schieten, wanneer iedere vorm van toezicht ontbreekt.
Volksgezondheid nauwelijks argument
Volgens de provincie zouden de duiven overlast veroorzaken. Het gaat om hun uitwerpselen, die schade kunnen veroorzaken. Ook zouden ze een risico vormen voor de volksgezondheid en die van vee. Tevens wijst men op mogelijke hygiëneproblemen bij bedrijven waar voedsel of veevoer is opgeslagen. Maar tegelijkertijd staat in hetzelfde besluit dat wetenschappelijk onderzoek uitwijst dat stadsduiven slechts een zeer beperkt risico vormen voor de gezondheid van burgers. Die conclusie komt overeen met eerdere informatie van het RIVM, dat benadrukte dat duiven weliswaar ziekteverwekkers kunnen overdragen, maar het is:
“…niet een heel groot volksgezondheidsprobleem.”
Enerzijds stelt de provincie dat het gezondheidsrisico voor burgers zeer beperkt is, anderzijds vormt de bescherming van de volksgezondheid een van de belangrijkste argumenten voor het verlenen van de vergunning. Die twee constateringen staan op gespannen voet met elkaar. Concrete cijfers over ziektegevallen of de specifieke Groningse situaties ter onderbouwing ontbreken in het besluit.
De provincie beperkt haar motivering overigens niet tot mogelijke gezondheidsrisico’s en schade door uitwerpselen, maar stelt ook dat geluidsoverlast een probleem kan vormen, omdat:
“…het koeren van duiven als hinderlijk kan worden ervaren.”
.
Alternatieven weggewoven
In het besluit (pdf) bespreekt de provincie verschillende alternatieven voor het doden van stadsduiven, waaronder duivenwering, verjaging, voedselreductie en reproductieremmers. Volgens de provincie bieden deze maatregelen in de praktijk onvoldoende of geen oplossing voor de vermeende overlast op korte termijn. Bijzonder daarbij is de beoordeling van reproductieremmers. De provincie schrijft dat deze methode op lange termijn effectief is, omdat duiven hun nestgedrag behouden en vrijgekomen plaatsen daardoor minder snel worden ingenomen door nieuwe duiven.
Ook verwijst men naar experimenten in steden die veelbelovende resultaten laten zien. Tegelijkertijd concludeert de provincie dat de methode voor de huidige situatie geen oplossing is, omdat het effect niet direct optreedt en de praktijkervaring nog onvoldoende is geëvalueerd.
Vruchtbaarheidscontrole bij stadsduiven
Wetenschappelijke publicaties beschrijven vruchtbaarheidscontrole als een veelbelovende methode voor het beheersen van populaties stadsduiven. Onderzoekers wijzen erop dat reproductieremmers, in combinatie met het beperken van voedselbronnen en nestgelegenheid, op de lange termijn effectiever zullen zijn dan uitsluitend afschot. Ook blijkt uit meerdere studies dat afschot geen blijvend effect heeft op de omvang van de populatie. De vrijgekomen plaatsen worden namelijk snel ingenomen door nieuwe dieren. De populatie herstelt zich snel door voortplanting en instroom van andere duiven.
Toch kiest de provincie uiteindelijk voor afschot als meest effectieve maatregel op de korte termijn. Tegelijkertijd heeft de vergunning een looptijd van niet minder dan vijf jaar. Uit het besluit blijkt niet op welke wijze wordt geëvalueerd of afschot op de langere termijn daadwerkelijk leidt tot minder overlast of schade. Dit alles lijkt op het vogelvrij verklaren van een soort, die indien hij ook maar even onwelgevallig gedrag vertoont met een buks aan flarden wordt geschoten.
‘Humane doding’ verwilderde duiven?
De aanvrager omschrijft het luchtdrukgeweer als een gerichte methode om verwilderde duiven te doden, die in combinatie met precisieapparatuur, een ‘humane doding’ zou garanderen, zonder bijvangst van beschermde vogelsoorten. De provincie neemt deze motivatie zonder voorbehoud over in haar beoordeling en stelt meerdere keren dat een nauwkeurig geplaatst schot onnodig lijden voorkomt. Dit, terwijl een luchtbuks per keer 1 klein kogeltje afschiet waarbij de kans groot is dat een dier wel gewond raakt, maar niet dodelijk. In het donker is dat risico groter, evenals de kans dat men een ‘vergismoord’ begaat en een andere duivensoort raakt.
Het besluit van de provincie gaat uitgebreid in op het voorkomen van onnodig lijden bij de volwassen dieren. Zo stelt de provincie dat nachtelijk afschot met behulp van precisieapparatuur de kans op een snelle doding vergroot. Het besluit rept niet over beperkingen tijdens het broedseizoen of bij de aanwezigheid van nesten met eieren of jongen. Ook is niet toegelicht hoe men in dergelijke situaties voorkomt dat achterblijvende jongen verhongeren, of anderszins onnodig lijden.
De term ‘humane doding’ geeft in juridische zin aan dat een dier zo snel mogelijk sterft en onnodig lijden moet worden voorkomen. Maar het is een uiterst beladen formulering in een besluit dat toestemming geeft voor het doden van dieren met een luchtbuks wanneer duiven te veel koeren of op voorhand vermijdbare ‘overlast’ zouden veroorzaken. En bovendien: een gezond wezen doden dat niet dood wil, is nooit humaan.
Toezicht en handhaving?
De maatwerkvergunning voor het doden van ‘verwilderde’ duiven geldt voor maar liefst 5 jaar, tot en met 30 juni 2031. Hij geldt onder voorwaarden binnen de gehele provincie Groningen. In het besluit staat uitgebreid beschreven onder welke omstandigheden men de vergunning kan inzetten. Maar een toelichting over de wijze van toezicht op de naleving van de voorwaarden ontbreekt. Ook is er geen officieel evaluatiemoment ingebouwd. Karen Soeters van House of Animals begrijpt niet wat de provincie Groningen bezielt:
“Stadsduiven zijn overal en horen erbij. De Dam in Amsterdam zou alle charme kwijt zijn zonder duiven. Er zijn prima manieren om hun aantallen op diervriendelijke wijze terug te dringen. Maar straks kan iedereen in de provincie Groningen die vindt dat een duif dood moet omdat hij te vroeg koert, of op de verkeerde plek poept, zijn zin krijgen. Ook zullen er mensen zijn die denken ‘daar heb ik geen vergunning voor nodig, dat doe ik zelf wel met een buks’, met alle risico’s van dien voor dieren en mensen. Een slechter voorbeeld kun je niet geven als overheid. Het afschieten mag zelfs binnen de bebouwde kom. Dit is hartstikke onverantwoord. Zoiets wil je echt niet.”
Bezwaar maken voor 15 juli!
Tegen de op wankele argumenten gebaseerde, dieronvriendelijke en risicovolle maatwerkvergunning (pdf) van de provincie Groningen is tot en met 15 juli a.s. bezwaar aan te tekenen. Alle informatie hiervoor vind je op de website Provinciaal blad van Groningen via Overheid.nl.
Bronnen:
- IntechOpen
- Provinciaal blad van Groningen
- Radar | AVROTROS
- Wiley Online Library
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Groningen staat afschot ‘verwilderde’ duiven toe in hele provincie
