Nu gif niet meer mag worden ingezet, hebben bestrijders van dieren die als plaag worden gezien – zoals ratten – een nieuwe methode gevonden. Hierbij worden fretten ingezet, als natuurlijke vijand van de knagers. Fretteren, zoals deze methode heet, lijkt een natuurlijke oplossing, maar dat maakt het nog niet diervriendelijk. De Animal Crime Unit dient deze week een handhavingsverzoek in bij de NVWA, omdat mogelijk dierenwelzijnsregels worden overtreden.

fretteren
Fretten die gerbuikt worden bij rattenvangst | Foto: screenshot video VRT Nws/YouTube

Ratten en muizen tieren welig in de stad. Geen wonder als je ziet hoe goed ze er kunnen leven: er is water, er zijn schuilplaatsen en overal is voedsel beschikbaar. Afval op straat, horecakeukens, particuliere huizen, openbare parken, voor de rat zijn er plekken te over waar hij terecht kan. En dat levert problemen op, in de twee jaar tussen 2023 en 2025 is het aantal spoedsluitingen van winkels en horeca vanwege ‘plaag’dieren in Nederland verdubbeld van 34 naar 75. Amsterdam is hierin koploper, maar alle steden, dorpen en buitengebieden kampen met verschillende vormen van overlast.

Gif is sinds 2023 aan banden gelegd

De toename van het aantal populaties en de omvang daarvan, is mede te verklaren door voortschrijdende inzichten over de bestrijding van de dieren. Vanaf 1 januari 2023 is het gebruik van gif door particulieren verboden. Professionele bestrijders mogen alleen gif toepassen als alle andere manieren tevergeefs zijn gebleken. Controle en monitoring leidden echter tot zoveel bureaucratie dat veel opdrachtgevers besloten de dieren niet langer te bestrijden en hun gang te laten gaan. En áls er gif wordt ingezet, werkt dat niet zo goed meer nu ratten resistenter worden.

Ratten zijn voor veel mensen een gruwel, en ze kunnen ook daadwerkelijk ziekten overbrengen. Het is dus logisch dat gemeentebesturen op zoek gaan naar mogelijkheden om de dieren onschadelijk te maken. Zo onderzoeken enkele gemeenten of fretteren een optie is, een methode waarbij de fret wordt ingezet als natuurlijke vijand van rat en muis.

Fretteren is niet per se diervriendelijk

Bij fretteren worden fretten losgelaten op locaties waar overlast is. De fretten jagen de ratten op, vangen ze en bijten ze dood. Bij inzet van deze methode wordt het natuurlijke gedrag van beide soorten gebruikt om een bepaald doel te bereiken. Maar dat is niet het hele verhaal. In de praktijk jagen de fretten de ratten inderdaad op, maar worden die niet door hen gevangen en gedood. De ratten worden in plaats daarvan opgewacht door honden of vangkooien. Daarbij worden netten gebruikt die ontsnapping van de ratten onmogelijk maken.

Rotterdamse ratten doden met fretten en honden duurzaam?

De honden doden de ratten vervolgens niet altijd direct, maar grijpen ze beet om ermee te schudden en slaan. Daarmee lijdt de rat enorm voordat hij alsnog sterft. Ratten die in een vangkooi terecht komen, worden meegenomen, om later alsnog te worden gedood. Dat kan door ze aan de honden te geven, of zelfs om de honden mee te trainen. Het feit dat de ratten eerst worden opgejaagd, daarna gevangen en vervoerd, en dan alsnog worden gedood in doodsangst tijdens een training, doet vragen over dierenwelzijn opkomen en is mogelijk een overtreding van de wet. Zulke vragen komen ook op ten aanzien van het welzijn en de selectie van de fretten en honden, en de manier waarop de training daadwerkelijk vorm krijgt. Vandaar het handhavingsverzoek aan de NVWA, om te onderzoeken of sprake is van overtredingen, en hoe vaak eventuele overtreding voorkomt.

Valt fretteren binnen de wettelijke regels voor dierenwelzijn?

De noodzaak van rattenbestrijding staat ook voor de Animal Crime Unit niet ter discussie. Wel moet duidelijk worden vastgesteld of deze methode binnen de wettelijke regels valt. Immers, de Wet Dieren stelt in artikel 2.1 dat het verboden is om ‘….met overschrijding van hetgeen ter bereiking van zodanig doel toelaatbaar is, bij een dier pijn of letsel te veroorzaken…..’. Het Besluit Houders van Dieren bepaalt in artikel 1.13 onder 1, dat de methode die gebruikt wordt voor het doden van een dier ervoor moet zorgen dat het ‘onmiddellijk’ gebeurt. Dus niet elders, later of alsnog na gebruik voor training.

fretteren
Bruine rat | Foto: Dunpharlain CC BY-SA 4.0 via WikiCommons

De juridische afweging of de handelingen strafbaar zijn, hangt dus ook af van de vraag of er alternatieve methoden zijn die minder angst, stress en ellende veroorzaken. En die zijn er. Preventie! Dus het schoon houden van de leefomgeving. Zelfs fretteurs noemen dit als beste methode om het probleem bij de oorzaak aan te pakken. Ruim afval op, dek toegangsroutes af en sluit gaten en kieren om de dieren te ontmoedigen. Ook wordt hier en daar voorzichtig gekeken naar chemische castratie om de populatie te beperken. En als dat lukt, zouden we als mens wellicht met de rat samen kunnen leven.

©Animals Today – Animal Crime Unit

Gerelateerde berichten