Afgelopen week, op 17 januari 2026, werd een belangrijk verdrag van kracht. Het Verdrag inzake de volle zee, kortweg BBNJ-verdrag genoemd, maakt het mogelijk zeegebieden waar geen land de baas is te beschermen. De details moeten nog worden ingevuld, maar natuurbeschermers zijn voorzichtig optimistisch over de betekenis van dit verdrag voor de dieren en planten in de (diep)zee. Zo ook Farah Obaidullah van The Ocean and Us, dat zich al jaren inzet voor betere bescherming van de volle zee en zeebodem.
De volledige naam van het nieuwe verdrag luidt: Verdrag inzake behoud en duurzaam gebruik van de mariene biodiversiteit van gebieden voorbij de grenzen van nationale rechtsmacht. Zoals de naam al aangeeft gaat het om verantwoord gebruik van de internationale zeegebieden, de ‘volle zee’, en de internationale zeebodem en ondergrond daarvan. Het beheer van deze gebieden is de verantwoordelijkheid van de internationale gemeenschap – regeringen, natuuractivisten, bedrijven en andere partijen gezamenlijk. Zij hebben nu met dit verdrag een instrument om de bescherming van de volle zee handen en voeten te geven. Bijvoorbeeld door het aanwijzen van beschermde gebieden waar visserij, vaarroutes en ander gebruik van water en bodem te reguleren.
Het belang van de oceanen en open water
Ongeveer tweederde van het aardoppervlak bestaat uit water. Daartoe behoren de oceanen en alle daaraan verbonden zeeën. De wateren omvatten ecosystemen van mangrovebossen tot de ijskoude poolzee, van koraalrif tot kweekvijver. Er leven grote dieren als walvissen en dolfijnen, en kleine diertjes zoals garnalen, slakjes, plankton en algen. Naast dieren en planten groeien er al miljoenen jaren mineralen en metalen op de zeebodem. En die zijn als grondstof voor ‘groene energie’ erg in trek (doch niet noodzakelijk!).
Het belang van een verdrag
De volle zee valt dus buiten nationale zeggenschap en dat zorgde voor gebrek aan regels voor verantwoord gebruik en beheer. Het nieuwe verdrag maakt daarmee een begin door kaders te stellen voor exploitatie, gebruik, beheer en eerlijke verdeling van eventuele opbrengst. Na 20 jaar onderhandelen is de internationale gemeenschap het eens geworden over de noodzaak van bescherming van de volle zee. Nu moeten de details verder worden uitgewerkt.
The High Seas Treaty has entered into force!
A milestone—yes. But more importantly, a beginning.
Now what?
#BBNJ #HighSeas #OceanProtection
— Marine Conservation Institute (@savingoceans.bsky.social) 18 januari 2026 om 00:36
Je kunt je in dit huidige tijdsgewricht afvragen of een verdrag in VN-verband wel reden is voor feest. Immers, met name de Verenigde Staten zijn bezig alle internationale afspraken en verdragen op te zeggen, en lijken zich niets aan te trekken van de internationale gemeenschap. Farah Obaidullah van The Ocean and Us ziet deze ontwikkeling natuurlijk ook, maar blijft optimistisch:
“Er zit enorm veel tijd en moeite in dit verdrag, dat toch maar aantoont dat landen wel degelijk samen kunnen werken om de wereld te verbeteren. De landen die zich 20 jaar lang hebben ingezet voor dit verdrag, zullen het niet zomaar weer laten vallen. Daar put ik hoop uit dat dit verdrag daadwerkelijk gaat leiden tot bescherming van de volle zee.”
Het verdrag toont aan dat heel uiteenlopende landen, van oliestaten tot kleine eilandstaatjes in de Grote Oceaan, het eens kunnen worden. Juist in een tijd dat de VS dwars liggen, is het belangrijk dat anderen elkaar weten te vinden.
De EU en Nederland
Onder de landen die het verdrag hebben geratificeerd (aangenomen) en daaraan nu gebonden zijn, bevinden zich onder andere China en de EU. Maar niet Nederland. Het vorige kabinet heeft het verdrag wel ondertekend, maar kon het niet tijdig door de Tweede Kamer brengen. Dat is jammer, want Nederland was en is nog altijd koploper als het gaat om maritieme zaken, of het nou gaat om technologie, wetgeving of verantwoordelijk waterbeheer. Het was mooi geweest als ons land in de voorhoede had meegedaan. Laten we hopen dat dit met de komst van een nieuw kabinet snel wordt ingehaald. Ook voor ons waterrijke landje aan de kust is de zee immers van levensbelang.
Bronnen:
- World Resources Institute
- UNTC
- brief van Staatssecretaris aan Tweede Kamer, juli 2025
- Lees verder op Animals Today:
Filmrecensie: Ocean met Sir David Attenborough (met trailer)
Diepzeemijnbouw bedreigt de oceanen; laten we het tij(dig) keren
©AnimalsToday.nl Laura Lancée
