Duizenden uitgehongerde papegaaiduikers, zeekoppen, alken en sternen zijn de laatste weken aangespoeld op kusten langs heel Europa. Het is de ergste zeevogelramp in Europa in tien jaar tijd. De oorzaak is een reeks stormen die hun voedselaanbod heeft aangetast en hun lichamen heeft verzwakt.
De vogels die aanspoelen zijn uitgemergeld: uitstekende borstbeenderen, geen vet en verschrompelde spieren. Dat komt doordat ze niet genoeg voedsel konden vinden in de Atlantische Oceaan waar ze de winter doorbrachten. Ook in het Britse Cornwall spoelden onlangs een paar aan. Rebecca Allen van de Cornwall Wildlife Trust zag ze liggen tijdens haar rondje hardlopen:
“Het is echt triest – het zijn zulke mooie, charismatische vogeltjes.”
De meeste mensen zullen de dieren niet eens hebben opgemerkt, liggend in de branding omringd door kleine takjes en stukjes plastic. In het Britse Cornwall zijn eind februari meer dan 300 papegaaiduikers aangespoeld. Ter vergelijking: in andere jaren spoelden er tussen de 40 en 100 aan per jaar.
Zeevogelramp
Het tafereel in Cornwall is identiek aan meldingen op stranden in heel Europa, van het noordelijke puntje van Schotland tot aan Zuid-Portugal. Sinds begin februari zijn er meer dan 38.000 vogels aangespoeld langs de Atlantische kust. In Frankrijk zijn er 32.000 gestrande vogels gemeld. Het is de grootste zeevogelramp in Europa in tien jaar tijd en er lijkt nog geen eind aan te komen.
UK puffins in peril as winter storms threaten mass seabird ‘wreck’
Hundreds of dead and dying seabirds are washing up on British beaches.
— Irish News 🇮🇪 (@news-flows-ir.bsky.social) 21 februari 2026 om 08:59
Het overgrote deel van de gestrande vogels spoelde dood aan, het kleine deel dat leeft is uitgehongerd. De levende vogels zijn naar opvangcentra door heel Europa gebracht, waar ze met een spuit vispasta toegediend krijgen. Zo ook een papegaaiduiker van maar liefst 34 jaar oud. Dat is de oudste vogel die het opvangcentrum in het Schotse Aberdeenshire had mogen ontvangen. Helaas overleed het dier later.
Uitgehongerde vogels
Zeevogelrampen ontstaan wanneer grote aantallen dode, uitgehongerde of uitgeputte zeevogels aanspoelen op kusten zonder duidelijke doodsoorzaak. Hoewel de stichting nog de resultaten van autopsieonderzoeken afwacht, vermoeden ze net als andere deskundigen dat het stormachtige weer op de Atlantische Oceaan de doodsoorzaak is. Sinds januari hebben verschillende grote stormen de kustlijnen geteisterd.
Meegevoerd
Vooral papegaaiduikers zijn zwaar getroffen door de stormen. Deze vogels zijn afhankelijk van goed zicht en helder water voor het jagen. Een onstuimige zee maakt dit erg lastig. Bovendien zijn ze met hun 370 gram een stuk kleiner dan andere zeevogels en hebben ook meer moeite met het weerstaan van de wind. In januari spoelde een verzwakte papegaaiduiker aan op de Zeeuwse kust. Opmerkelijk, want deze vogels vliegen zelden naar de Zeeuwse stranden. Maar door de sterke winden die door Europa raasden, was het dier meegevoerd. Voor deze vogel eindigde het goed: die kon aansterken in een opvangcentrum en is inmiddels weer uitgezet.
Experts vrezen dat de aangespoelde vogels maar het topje van de ijsberg zijn en dat het gros van de verzwakte en dode vogels zich op zee bevindt. Volgens Sam Wrobel van de Britse Royal Society for the Protection of Birds (RSPB), wijst het aantal dode vogels dit jaar nu al op een vergelijkbare omvang van 2014. Toen spoelde 55.000 vogels langs de Europese kustlijnen aan. Daarvan was 94 procent al dood. Wrobel:
“Het is een zeer trieste situatie, met zo’n groot aantal dode soorten, geliefde soorten die charismatisch zijn en iconen van onze kustlijn.”
Broeden
De volledige impact van deze stormen op de zeevogelpopulaties zal de komende maanden duidelijk worden, zodra de vogels terugkeren naar hun broedgebieden, voornamelijk in Bretagne. Papegaaiduikers krijgen slechts één kuiken per jaar. Dat betekent dat het herstel van de populatie waarschijnlijk traag zal verlopen als er nu veel volwassen vogels overlijden.
Uitgehongerde vogels
Zeevogelpopulaties hebben al te kampen met andere problemen die drukken op de aantallen. Denk bijvoorbeeld aan overbevissing, iets wat leidt tot voedseltekorten voor de vogels, en door slechte planning van de ontwikkeling van windparken op zee. Maar ook klimaatverandering zorgt voor veranderende routes van prooidieren en leidt tot extremere weersomstandigheden. Extreme hitte tijdens zomers kan tot kuikensterfte leiden. Ook het vogelgriepvirus (H5N1) maakt slachtoffers onder de zeevogels.
Maatregelen
In de laatste dertig jaar zijn verschillende broedende zeevogelsoorten op de rode lijst van bedreigde vogelsoorten (IUCN) geplaatst. Toch is dat niet genoeg, als er geen maatregelen genomen zijn om de dieren te beschermen, aldus dierenwelzijnsorganisaties. Wrobel:
“Om te herstellen, moeten andere bedreigingen voor zeevogels worden weggenomen. Dat geeft ze de kans om zich te herstellen. We zien alleen maar inactiviteit. Zonder die andere bedreigingen weg te nemen en met gebeurtenissen zoals deze, zullen we zeevogels van onze kusten zien verdwijnen.”
Bronnen:
- The Guardian
- BBC
- NOS – Video
- Le Monde
- Lees verder op Animals Today:
©AnimalsToday.nl Sophie Jongma
