In 2025 werden 352 neushoorns gestroopt in Zuid-Afrika. Dat zijn er 68 minder dan in 2024, en bijna drie keer zo weinig als op het absolute dieptepunt ruim tien jaar geleden. Het gaat dus de goede kant op, maar goed genoeg is het nog lang niet.
In 2014 bereikte de stroperij een gruwelijk record: 1.215 neushoorns werden dat jaar gedood voor hun hoorn. Sindsdien daalde het aantal gestroopte dieren gestaag, met een korte stijging na corona toen criminele syndicaten de weggevallen kansen inhaalden. In 2025 waren het er 352, een daling van meer dan 70 procent ten opzichte van het dieptepunt. Jo Shaw van Save the Rhino International:
“De daling in stroperij is bemoedigend, maar bescherming van neushoorns is extreem kostbaar. Zonder langdurige financiering en internationale samenwerking blijft het systeem kwetsbaar.”
Onthoorning, radar en leugendetectors
Achter de cijfers gaat een indrukwekkend pakket aan maatregelen schuil. Zo werden in het Hluhluwe-iMfolozi Park in KwaZulu-Natal meer dan duizend neushoorns preventief onthoornd, in een project gefinancierd door het WWF. Zonder hoorn zijn de dieren stukken minder aantrekkelijk voor stropers, al pasten die zich snel aan en begonnen ze ook onthoornde dieren aan te vallen. Toch bereikte de provincie over acht maanden een daling van 67 procent in het aantal gestroopte neushoorns, nadat anti-stroperijteams het nieuwe syndicaat snel wisten te onderscheppen. Onthoorning werkt dus alleen als aanvulling op andere maatregelen, niet als vervanging.
Een van de maatregelen is dat parkwachters tegenwoordig op integriteit worden getest met behulp van leugendetectors. Corruptie van binnenuit is namelijk een van de grootste gevaren. Verder worden radar, infraroodcamera’s en waarschuwingssystemen ingezet om stropers te onderscheppen vóór ze bij de dieren komen.
Radioactieve hoorns
Een opvallende innovatie is het Rhisotope Project van de Universiteit van Witwatersrand. Dit houdt in dat er radioactieve deeltjes in de hoorns worden geïnjecteerd. Die zijn onschadelijk voor het dier, maar detecteerbaar door douaneapparatuur op vliegvelden, zelfs in volgeladen zeecontainers.
Op juridisch vlak worden criminele netwerken steeds harder aangepakt. De nationale strategie NISCWT centraliseert zaken zodat rechters een volledig beeld krijgen van de syndicaten, inclusief witwassen en georganiseerde misdaad. In april 2025 werd een stroper veroordeeld tot 20 jaar cel voor 19 aanklachten. Tegelijk blijft de trage rechtspraak een probleem: verdachten die op borgtocht vrijkomen, gaan in veel gevallen gewoon door met stropen. Het actief bestrijden van borgtocht is minstens zo belangrijk als het doen van arrestaties.
Vraag uit Azië drijft stroperij
De hoorn kan op de zwarte markt tienduizenden euro’s per kilo opleveren. De vraag komt voornamelijk uit Aziatische landen, waar hoorn volledig ten onrechte als geneesmiddel wordt beschouwd. Hoorn bestaat uit keratine, hetzelfde materiaal als menselijke nagels, en heeft geen bewezen medicinale werking.
Voor de neushoorn zijn de gevolgen desastreus. Stropers schieten of verdoven de dieren en verwijderen de hoorn. Soms worden ook kalfjes achtergelaten die zonder moeder geen overlevingskans hebben.
Bijna 95 procent neushoorns verdwenen
Wereldwijd leven nog ongeveer 26.700 neushoorns. Ter vergelijking: aan het begin van de vorige eeuw waren dat er nog zo’n 500.000. In amper 124 jaar is dus bijna 95 procent verdwenen. Er zijn vijf soorten, waarvan twee in Afrika: de witte en de zwarte neushoorn. De witte neushoornpopulatie daalde het afgelopen jaar met ruim 11 procent, door stroperij én droogte. De zwarte neushoornpopulatie groeide juist, mede dankzij herplaatsingsprojecten in Kenia en Zimbabwe. Dr. Dave Balfour, voorzitter van de IUCN African Rhino Specialist Group:
“Ik put hoop uit het feit dat neushoornpopulaties in Afrika groeien. Hieruit blijkt dat ondanks de aanhoudende dreiging van stroperij, Afrikaanse overheden en burgers zich inzetten om deze iconische soorten te beschermen.”
De strijd in Zuid-Afrika gaat door
Dr. Jo Shaw:
“De dalende stroperijcijfers zijn een bewijs van de onvermoeibare inzet van natuurbeschermers en wetshandhavers. Maar stroperij is niet het werk van opportunistische criminelen. Het is een complex web van illegale netwerken die nationale en continentale grenzen overschrijden.”
Neushoorns zijn sleutelsoorten in hun ecosysteem: grote grazers die landschappen vormgeven en zo ook andere dieren en planten in stand houden. Peace 4 Animals stelt het helder:
“Hoewel dit een broodnodige vooruitgang is, blijven neushoorns ernstig bedreigd. Er is en blijft gecoördineerde actie in alle sectoren nodig om stroperij te stoppen en ervoor te zorgen dat deze dieren een toekomst in het wild hebben.”
Bronnen:
©AnimalsToday.nl Liesbeth Riekwel
