Het is de nachtmerrie van iedereen die om zijn dier geeft: je paard ’s ochtends in de wei vinden, doodgebeten door een wolf. In een wolvengebied doe je er natuurlijk alles aan om je paard hiertegen te beschermen. Dit is zelfs bij wet verplicht. Er zijn echter ook houders van dieren die helemaal niets doen en over de rug van hun dieren misbruik van de situatie lijken te maken. Want na wolvenaanvallen krijgen houders van dieren een aantrekkelijke vergoeding, die soms hoger is dan de ‘dagwaarde’ van het dier. Door doelbewust gehouden dieren aan wolven te offeren valt er dus geld te verdienen in Nederland.
Wanneer je dier door een wolf is gedood of verwond kun je een financiële tegemoetkoming krijgen. Het (dieren)leed wordt hiermee niet ongedaan gemaakt en dus is het een schrale troost, maar toch. Dat is in Nederland dan wel weer goed geregeld. Althans, dat dacht ik. Wat ik niet wist, en velen met mij, is dat je deze vergoeding altijd krijgt na een wolvenaanval. Ook als je in een wolvengebied woont, ook als je werkelijk niets doet of hebt gedaan om je dieren te beschermen en ook als iemand jarenlang, tientallen aanvallen meldt en nog steeds zijn dieren niet beschermt.
Verdienmodel?
Navraag bij Bij12, de organisatie die de tegemoetkomingen regelt, leert mij dat er geen limiet is gesteld aan de hoeveelheid schadevergoedingen die iemand kan aanvragen. En deze vergoedingen zijn niet misselijk. Iemand die enkel aan geld denkt en voorbijgaat aan dierenleed ziet hier al snel een verdienmodel. Een paardenhandelaar aan de ‘onderkant’ van de markt zou met een wolvenaanval zelfs een flinke winst kunnen opstrijken. Dat lijkt op een verdienmodel en dat kan toch niet de bedoeling zijn?
Friese dorpjes met groot leed
Ons onderzoek begint na meerdere meldingen van wolvenaanvallen op paarden. Iets wat in verhouding met aanvallen op bijvoorbeeld schapen maar weinig voorkomt. Over 2024 en 2025 waren er 12 aanvallen, waarbij 14 paarden zijn overleden. Wat ons opviel was dat van die 12 aanvallen in heel Nederland, er 9 in Friesland plaatsvonden. En nog opvallender: 7 van die aanvallen waarbij 9 slachtoffers vielen vonden plaats in hetzelfde dorpje Oudehorne, in de gemeente Heerenveen.
We besloten hierop ons onderzoek uit te breiden en ook wolvenaanvallen op pony’s te bekijken. Dat komt beduidend vaker voor, maar ook hier weer opvallend veel in Oudehorne en het naburige Nieuwehorne. Van de 24 aanvallen in Friesland, waarbij 36 paarden en pony’s gedood zijn, vonden er maar liefst 18 plaats in Oudehorne en Nieuwehorne. Bij elkaar 29 paarden en pony’s zijn in deze twee dorpjes door een wolf gedood.
Onbeschermd tegen wolvenaanvallen
Om de situatie nader te onderzoeken gaan we naar Friesland. Al rijdend en wandelend door Oudehorne en Nieuwehorne zien we weilanden vol pony’s en ook paarden, zonder enige bescherming. En dat terwijl er in deze dorpjes al sinds 2021 aanvallen van wolven plaatsvinden. Het ging daarbij steeds om aanvallen op dieren zonder bescherming en dat lijkt prijsschieten voor een wolf te zijn geworden.
Een paard of pony in een groep is niet direct een prooi voor een wolf. Maar als het dier geen bescherming vindt in een kudde, dan zal een wolf bij het hek tot vluchtgedrag van het paard leiden. En dan is het bingo voor de wolf. Want een wolf vindt het leuk om ergens achteraan te jagen, net als een hond graag achter een stok aanrent.
Wanneer je als wolf vanaf 2021 in die Friese dorpjes steeds weer succes hebt, dan blijf je komen en geeft dat door aan je nakomelingen. De problematiek reikt daarmee veel verder dan enkel het leed bij de paarden. Een wolf kan door (al dan niet opzettelijke) nalatigheid van mensen problematisch gedrag gaan vertonen.
Beloning voor overtreding van de wet
In Nederland ben je verplicht om je buiten gehouden dieren te beschermen tegen roofdieren. Dit is wettelijk vastgelegd in het Besluit houders van dieren (artikel 1.6, derde lid). Gezien de situatie in Oudehorne en Nieuwehorne, met 32 aanvallen en maar liefst 141 gedode dieren, is de noodzaak om maatregelen te nemen niet meer dan redelijk. Toch zien wij in het overzicht op Bij12 dat niet één van de aanvragen in 2024 en 2025 aan de ‘adviesnorm’ voldoet. Dat betekent dat bij alle schadeaanvragen een bedrag is uitgekeerd, zonder dat de houder maatregelen heeft genomen om zijn dieren te beschermen. Met andere woorden: de houder overtreedt de wet door zijn dieren niet te beschermen en krijgt hiervoor geen boete van de toezichthouder, maar een ‘beloning’ van de overheid in de vorm van een schadevergoeding. Hier gaat in mijn beleving iets fundamenteel mis.
De hoeveelheid pony’s die we in de weilanden zien wekt de indruk dat de dieren van een handelaar zijn. Voor de paarden en pony’s die in deze twee dorpjes in 2024 en 2025 door een wolf zijn gedood, is meer dan 27.000 euro aan schadevergoeding uitgekeerd. Dit komt neer op een vergoeding van gemiddeld 930 euro per dier. Ter vergelijking: een shetlander koop je als particulier op Marktplaats voor zo’n 100 euro. Alleen weet ik uit ervaring (en dit wordt ook uit verschillende bronnen bevestigd) dat handelaren in paarden aan de ‘onderkant’ van de markt vaak niet meer dan een appel en een ei vangen voor hun dieren.
‘Perverse prikkel’
Ik kan mij dus niet aan de indruk onttrekken dat wolvenaanvallen een relatief makkelijke manier zijn voor een paardenhandelaar om op sluwe wijze wat bij te verdienen. Er is hier namelijk sprake van een zogeheten ‘perverse prikkel’. Als zo’n dier, dat op de markt amper nog iets opbrengt, door een wolf wordt gedood, kan het de handelaar alsnog een lieve 800 euro opleveren, zonder er iets voor te hoeven doen. De wolf doet het werk voor hem.
Het ergste is nog dat de schadevergoedingsregeling aanleiding kan zijn om nóg meer dieren onbeschermd in een wolvengebied te zetten. Met groeiende kans op nog meer gruwelijk leed voor de paarden en pony’s. En ook de wolf wordt erdoor geraakt. Die krijgt in de publieke opinie het etiket opgeplakt dat ze een probleem vormen voor paarden.
Wij gaan verder met ons onderzoek en hebben inmiddels een Woo-verzoek ingediend bij de provincie Friesland. Wordt dus zeker nog vervolgd. Wetsovertreders ‘belonen’ met een vergoeding is werkelijk waanzin. Niet alleen de gehouden dieren zijn hiervan het slachtoffer, maar de wolf uiteindelijk ook.
.
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Karen Soeters | House of Animals
