In de wereld van de hondenfok is het fenomeen ‘fok via gastgezin’ een bijzondere vorm. Hierbij worden fokteefjes geplaatst bij gastgezinnen, die er voor eigen risico en rekening voor zorgen, onder de belofte mee te werken aan dekking en nestjes. Nadat voldoende nestjes, meestal twee tot vier, zijn gerealiseerd kan het gastgezin de hond overnemen, veelal tegen betaling. Tot die tijd is en blijft de fokker eigenaar van het dier.
Het gebruik van gastgezinnen voor de verzorging van de fokteven komt opvallend vaak voor bij doodle-soorten, zoals labradoodels of bernedoodles. Maar niet uitsluitend, want in principe kan deze vorm van fok plaatshebben bij alle soorten (ras)honden, waar vraag naar is. Het fenomeen is in zwang gekomen tijdens de coronacrisis, dus grofweg sinds 2020.
Slimme oplossing of mogelijk risico?
In beginsel is het een slimme oplossing voor alle partijen. De fokkers hoeven niet zelf voor de honden te zorgen, en wij weten als geen ander wat voor leed daarmee voorkomen kan worden. De gastgezinnen krijgen veelal voordelig een rashond als geliefde huisgenoot, zolang ze zich aan alle voorwaarden houden. Die voorwaarden worden vastgelegd in contracten, waarin alle rechten en plichten zijn opgesomd.
Vrijwel altijd wordt in het contract vastgelegd dat het gastgezin een puppytraining voltooit, en dat zij te allen tijde meewerkt aan het mogelijk maken van dekking en bevalling van ‘hun’ hond. Dat houdt in dat ze de hond laten controleren bij de dierenarts, loopsheid direct bij de fokker melden, op korte termijn beschikbaar zijn voor hormooninjecties of medische controles. Ook zijn ze veelal gehouden hun dier naar dekking- en bevallingslocaties te brengen en de hond daar eventueel achter te laten. Uiteraard staat er ook in het contract wat er gebeurt als zij zich niet aan de afspraken houden, met vaak forse schadevergoedingen en terugname van de hond als stok achter de deur.
Karen’s blog: Hondenfokker Golden Bears misleidt en bedriegt (video)
Juist die contracten veroorzaken regelmatig tot problemen, zo ziet de Animal Crime Unit. We ontvangen regelmatig meldingen van gevallen waar misverstanden en slechte communicatie leiden tot spanningen tussen de fokker en het gastgezin. Enkele zaken zijn zelfs bij de rechter terecht gekomen. Het gaat hierbij voornamelijk om de uitleg van de in het contract gemaakte afspraken en de communicatie daarover tussen beide partijen.
Redelijkheid en billijkheid
Let wel, het gaat hier niet om dierenmishandeling en strafrecht. Het gaat meer om de vraag van wie de hond is en wie bepaalt wat er met het dier gebeurt. Zeker daar waar fokker en gastgezin het niet eens zijn, ontstaan problemen. Waar het dier voor de één een verdienmodel is en voor de ander een geliefd huisdier, bestaat een groot risico op problemen. En emoties kunnen daarbij hoog oplopen.
Centraal in deze kwesties staat het juridische beginsel van redelijkheid en billijkheid. Dit beginsel geldt in het Nederlandse contractenrecht, en gaat over de manier waarop partijen zich tot elkaar moeten verhouden als een bepaalde kwestie niet klip en klaar in het contract is geregeld. Redelijkheid en billijkheid vullen het contract aan of beperken die juist, waarbij gelet wordt op de context, de strekking en de intentie van het contract. De rechter is degene die in uiterste instantie bepaalt wat redelijk en billijk is bij het uitleggen van een contract.
Meningsverschillen tussen fokker en gastgezin
Bij het fokken van pups in gastgezinnen gaat het bijvoorbeeld om de vraag of er overmacht bestond toen een gastgezin niet tijdig de loopsheid van een hond meldde. Of verschil van mening of een hond geschikt is als fokteef. Een redelijke en billijke toepassing van het contract vraagt om overleg en samenwerking tussen fokker en gastgezin. Juist daar gaat het vaak mis, zo blijkt uit een snelle blik op de rechtszaken tot nu toe.
Forse financiële belangen
Zoals altijd moeten we bij het inzetten van dieren voor geldelijk gewin opletten dat het welzijn van het dier niet tussen de wal en het schip valt. Fok via gastgezin kan, zoals gezegd, een slimme oplossing zijn om dierenleed te voorkomen in de broodfok. Maar ook hier geldt voorzichtigheid, want ook in deze constructie gaat het om geld. Een nest van acht pups vertegenwoordigt al snel een waarde van meer dan 15.000 euro, en dat betekent dat fokkers een aanzienlijk belang hebben. Dit belang wordt door de gastgezin-constructie vergroot omdat er meer nestjes kunnen worden verkregen dan mogelijk was in de eigen locatie. Zo kan het belang voor de fokker oplopen tot in de tonnen, als er tien of vijftien of nog meer honden zijn ondergebracht. Er gaan aantallen rond tot wel ruim zestig ondergebrachte fokteefjes!
De meldingen gaan vooral over de manier waarop de fokteef wordt afgenomen, slechte en onplezierige communicatie, en in sommige gevallen onfrisse locaties voor dekking of bevalling. De contracten spelen hier een belangrijke rol, want contractenrecht is sterk en eigendom wordt door het recht als een bijna onvervreemdbaar recht gezien. Daarmee hebben fokkers een troef in handen. We houden de zaken in de gaten. Verder raden we vooralsnog aan om vooral voorzichtig te zijn als gastgezin, en fokkers op te roepen redelijk te blijven en het welzijn van het dier echt voorop te zetten.
©House of Animals – Animal Crime Unit
