Dat er in de Europese Unie (EU) geen dierproeven meer mogen worden uitgevoerd voor cosmetische producten, is inmiddels bij veel mensen bekend. Minder bekend is dat dierproeven tot op heden wél nog zijn toegestaan voor huishoudelijke schoonmaakmiddelen, zoals allesreinigers, wasmiddelen en afwasmiddelen. Daar komt gelukkig verandering in. Op 2 februari 2026 heeft de Europese Unie een wijziging aangenomen van de Europese Detergentenverordening (EG nr. 648/2004). Deze wijziging maakt het vanaf 2029 verboden om dierproeven uit te voeren voor alledaagse reinigingsmiddelen.
Je kunt je afvragen: waarom moet er op dieren worden getest voor schoonmaakmiddelen? Veel van deze producten bevatten chemische stoffen die, in bepaalde concentraties, schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid van mensen of het milieu. Denk aan huid- of oogirritatie, of aan giftige effecten bij langdurige blootstelling.
Dierproeven voor schoonmaakmiddelen
Schoonmaakmiddelen behoren tot de meest gebruikte chemische producten in het dagelijks leven. Van oudsher wordt de veiligheid van deze stoffen beoordeeld met behulp van dierproeven, zoals tests op huid- en oogirritatie, acute vergiftiging en langdurige blootstelling. Deze testen zijn echter al jarenlang onderwerp van stevige kritiek. Niet alleen omdat het ethisch moeilijk te verdedigen valt om miljoenen dieren te gebruiken voor schoonmaakmiddelen, maar ook omdat de resultaten lang niet altijd een goede voorspelling blijken te zijn van effecten op de menselijke gezondheid. Juist daarom zet de Europese Unie nu de stap om dierproeven voor schoonmaakmiddelen uit te faseren.
Welke dieren worden getest voor schoonmaakmiddelen?
In laboratoria over de hele wereld worden vooral ratten, muizen en konijnen gebruikt voor het testen van chemische stoffen. Dieren worden vaak gedurende lange tijd, soms maanden, gedwongen grote hoeveelheden chemicaliën binnen te krijgen.
Ook worden dieren zwanger gemaakt om te onderzoeken of hun jongen sterven of met afwijkingen worden geboren. De baby’s worden na de geboorte gedood en onderzocht; de moeders worden daarna opnieuw zwanger gemaakt of eveneens gedood.
Deze stap verdient positieve aandacht
Hoe laat deze stap misschien voor sommige mensen lijkt te komen, verdient deze stap absoluut alle aandacht. De afgelopen jaren is het op Europees niveau namelijk steeds moeilijker gebleken om vooruitgang te boeken op het gebied van dierenwelzijn. Zo ligt de herziening van de Europese Transportverordening zwaar onder vuur, en heeft de Europese Commissie ondanks eerdere beloften nog altijd geen nieuwe wetgeving gepresenteerd naar aanleiding van het succesvolle burgerinitiatief End the Cage Age.
Op het gebied van chemicaliën is de wijziging van de Detergentenverordening de eerste verbetering sinds 2013 die daadwerkelijk in het voordeel van dieren uitpakt. In dat jaar werd het testen op dieren voor cosmetische producten verboden.
Testen voor schoonmaakmiddelen
Gelukkig kan er op steeds meer andere manieren worden onderzocht of schoonmaakmiddelen veilig zijn om te gebruiken. Moderne testmethoden maken gebruik van celkweken (in vitro), computermodellen (in silico) en zogenoemde New Approach Methodologies (NAMs). Betoogd wordt wel dat deze nieuwe modellen niet alleen diervriendelijker zijn, maar bovendien ook veel betrouwbaarder kunnen zijn om iets te kunnen zeggen over de veiligheid voor mensen.
Vooruitgang met een voorbehoud
Zullen vanaf 2029 dan schoonmaakmiddelen helemaal dierproefvrij zijn? Dat is maar de vraag. Hoewel producenten geen nieuwe dierproeven meer mogen uitvoeren voor het eindproduct, kan het zijn dat afzonderlijke ingrediënten in het verleden al op dieren zijn getest. Daarnaast bevat de Detergentenverordening een uitzondering voor ingrediënten die als ‘essentieel’ worden aangemerkt. In die gevallen kunnen dierproeven nog steeds worden toegestaan. Het risico dat er alsnog dieren zijn gebruikt voor jouw schoonmaakmiddel, is dus niet volledig uitgesloten.
Wil je er zeker van zijn dat jouw schoonmaakmiddelen niet op dieren zijn getest? Kijk dan op de uitgebreide lijst met diervriendelijke reinigingsmiddelenmerken.
Bronnen:
©AnimalsToday.nl Femke Oosterbaan Martinius
