Ernstig gewonde zeugen die ondanks hun toestand op transport zijn gezet. Niet omdat niemand het wist, maar omdat niemand ingreep. Pas na jaren procederen ligt er nu een uitspraak in hoger beroep, over een zaak die in 2021 door Eyes on Animals aan het licht is gebracht op een varkensverzamelplaats in Lunteren. De conclusie is pijnlijk helder: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft opnieuw gefaald in haar rol als toezichthouder.
Op de verzamelplaats trof Eyes on Animals zeugen aan in een zorgwekkende toestand. Eén dier had een grote open wond die zich over vrijwel haar hele rug uitstrekte. Een andere zeug had een diepe wond die nog deels open lag. Niemand had dit kunnen missen, de varkenshouder niet, de toezichthouder niet en de transporteur niet. Beide dieren waren zichtbaar gewond, kwetsbaar en duidelijk niet transportwaardig.
Open wonden, toch goedgekeurd voor transport
Wettelijk gezien mogen dieren die lijden, ernstige verwondingen hebben of niet zelfstandig en pijnvrij kunnen lopen, volgens de Europese transportverordening niet worden vervoerd. Toch stonden deze zeugen op het punt verder te worden getransporteerd. Dat zij überhaupt op een verzamelplaats terechtkwamen, laat zien hoe gemakkelijk ernstig dierenleed door het systeem glipt.
.
Handhaving blijft uit, ondanks melding
Omdat concrete actie uitbleef, diende Eyes on Animals een handhavingsverzoek in bij de NVWA. In plaats van in te grijpen, wees de toezichthouder dit af vanwege een vermeend ‘gebrek aan bewijs’. De dienstdoende NVWA-dierenarts zou de ernstig gewonde zeugen niet zelf hebben gezien. Ook het daaropvolgende bezwaar werd ongegrond verklaard.
Volgens Eyes on Animals is dat vermeende gebrek aan bewijs het gevolg van een ontoereikend onderzoek. Er was beeldmateriaal beschikbaar, evenals WhatsApp-berichten die het bezoek bevestigen, en metadata had tijd en locatie kunnen onderbouwen. Toch lijkt de NVWA geen aanvullend onderzoek te hebben verricht, zoals het raadplegen van camerabeelden.
.
Misstanden verzamelplaatsen vee geen uitzondering maar regel (video)
.
Dat dit geen incidenten zijn, blijkt uit het feit dat het Veterinair Beroepscollege eerder al een NVWA-dierenarts bij dezelfde verzamelplaats in Lunteren op de vingers tikte wegens het goedkeuren van biggen met onder meer kreupelheid, staartnecrose en abcessen. Pas na jaren procederen hekelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven het gebrekkige onderzoek van de NVWA. Voor de gewonde zeugen kwam die erkenning veel te laat en zelfs voor het opleggen van een boete of andere sanctie was het inmiddels te laat. Enkel de gemaakte kosten van het proces moeten worden vergoed: iets minder dan 2000 euro.
Toeval als enige vangnet
Wat deze zaak extra verontrustend maakt, is dat de misstanden bij toeval zijn ontdekt. Niet door structureel toezicht, maar doordat een dierenwelzijnsorganisatie op het juiste moment aanwezig was met een andere reden voor hun bezoek. Ze hoorden luid gegil en namen toevallig een kijkje omdat er niemand anders aanwezig was om te helpen.
Dat roept een ongemakkelijke maar onvermijdelijke vraag op: als deze ernstig gewonde dieren alleen door toeval zijn gezien, hoe vaak gebeurt dit dan nog meer? Hoeveel dieren verlaten dagelijks verzamelplaatsen met wonden, kreupelheid of pijn, zonder dat iemand ingrijpt? Verzamelplaatsen zijn een cruciale schakel in het transport van varkens. Juist daar zou toezicht streng, frequent en onmiskenbaar moeten zijn. De realiteit laat het tegenovergestelde zien.
.
‘Wrakke’ Nederlandse runderen eindigen vaak in Vlaamse slachthuizen
Gewonde zeugen geen incident, maar patroon
Deze zaak staat niet op zichzelf. Recent werd opnieuw zichtbaar hoe structureel het toezicht tekortschiet, bijvoorbeeld op een boerderij waar ruim 24.000 kalkoenen werden gedood vanwege vogelgriep. Pas achteraf bleek dat daar circa 7000 dieren meer werden gehouden dan volgens de vergunning was toegestaan. Ook in dat geval faalde de NVWA in het tijdig signaleren en handhaven, terwijl de overtreding al langere tijd bestond.
Wat deze zaken met elkaar verbindt, is dat misstanden niet door structureel toezicht aan het licht komen, maar door dierenwelzijnsorganisaties die zelf controleren, documenteren en procedures starten. Organisaties als Eyes on Animals vervullen daarmee in de praktijk een rol die bij uitstek bij de toezichthouder hoort te liggen. Het oordeel van het College van Beroep voor het bedrijfsleven onderstreept dat deze inzet geen activistische overdrijving is, maar een noodzakelijke correctie op falend toezicht.
.
Dierenwelzijn als sluitpost
De rode draad is onmiskenbaar. In een systeem waarin efficiëntie, schaal en doorstroming centraal staan, raakt dierenwelzijn steeds opnieuw naar de achtergrond. De NVWA grijpt vaak pas in wanneer de druk onontkoombaar wordt en soms zelfs dan nog niet. Dat nu juist een gezaghebbend bestuursorgaan als het College van Beroep voor het bedrijfsleven het gebrekkige onderzoek van de NVWA expliciet bekritiseert, bevestigt wat dierenwelzijnsorganisaties al jaren signaleren: het toezicht schiet fundamenteel tekort.
Voor de gewonde zeugen in Lunteren kwam die erkenning te laat. Maar ook voor talloze andere dieren blijft de vraag hoe lang hun bescherming afhankelijk blijft van toeval en vasthoudende organisaties, in plaats van een toezichthouder die haar wettelijke taak consequent en onafhankelijk uitvoert.
Bronnen:
- Bio Journaal
- Eyes on Animals [ 1, 2]
- Oisterwijk Nieuws
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
Ernstig gewonde zeugen op transport door structureel NVWA-falen
