Dat dierenasielen het financieel vaak zwaar hebben, is een bekend probleem. Niet alleen in Nederland speelt deze kwestie: ook in ons buurland Duitsland kampen dierenasielen met grote uitdagingen. Voor de Deutscher Tierschutzbund e.V., de grootste dierenbeschermingsvereniging van Duitsland, waarbij meer dan 550 dierenasielen zijn aangesloten, is de grens nu bereikt. Daarom is de vereniging een rechtszaak begonnen tegen de Bondsrepubliek Duitsland.
De vereniging vraagt daarbij de rechter om vast te stellen dat de federale overheid verplicht is om voldoende financiële steun beschikbaar te stellen voor dierenasielen. De zaak is in juridisch opzicht bijzonder: voor het eerst wordt in Duitsland juridisch getoetst of de bescherming van dieren in de Grondwet ook concrete financiële verplichtingen voor de Staat met zich meebrengt.
Dierenasielen in de problemen
Het runnen van een dierenasiel is duur. Dagelijks zijn er grote hoeveelheden voer nodig, dieren moeten medische zorg krijgen en gebouwen moeten worden verwarmd, onderhouden en schoongemaakt. Daar komen stijgende energieprijzen, hogere dierenartskosten en inflatie nog bovenop.
Volgens de Deutscher Tierschutzbund staan veel asielen inmiddels op omvallen. Sommige opvangcentra moeten noodzakelijke renovaties uitstellen of reserves aanspreken om überhaupt open te kunnen blijven. Tegelijkertijd vervullen dierenasielen een belangrijke maatschappelijke functie: zij vangen zwerfdieren op, verzorgen verwaarloosde dieren, nemen afstandsdieren op en ondersteunen gemeenten bij dierennoodhulp. Juist daarom vindt de vereniging dat de overheid niet langer kan wegkijken.
Eerder beloofde hulp bleef uit
De frustratie bij de Duitse dierenbeschermingsvereniging komt niet uit de lucht vallen. In eerdere jaren werd vanuit de federale politiek meermaals gesproken over extra steun voor dierenasielen.
Toch bleef daadwerkelijke, langdurige financiering grotendeels uit. De situatie is verergerd onder de nieuwe federale overheid, die afstand neemt van eerder gedane beloftes en wijst naar de financiële verplichtingen van deelstaten en gemeenten, omdat dierenopvang in Duitsland grotendeels als hun verantwoordelijkheid wordt gezien. Het gevolg is dat veel asielen afhankelijk blijven van donaties, vrijwilligers en lokale subsidies die sterk verschillen per regio.
Voor 2026 is opnieuw geen structureel federaal budget gereserveerd voor dierenasielen. Volgens de Deutscher Tierschutzbund laat dit zien dat politieke beloften onvoldoende zijn gebleken. Daarom kiest de organisatie nu voor een juridische route.
Kern van de rechtszaak
De kern van de zaak draait om artikel 20a van de Duitse Grondwet (Grundgesetz). Duitsland behoort tot de weinige landen in Europa waar dierenbescherming expliciet in de Grondwet is opgenomen. Sinds 2002 bepaalt artikel 20a dat de Staat ook ‘in verantwoordelijkheid voor toekomstige generaties de natuurlijke levensomstandigheden en de dieren beschermt’.
Dat klinkt misschien symbolisch, maar grondwetsbepalingen hebben juist een belangrijke juridische functie. Ze geven richting aan wetgeving, beleid en rechterlijke uitspraken. Volgens de Deutscher Tierschutzbund kan artikel 20a niet serieus worden genomen als de overheid tegelijkertijd nalaat om instellingen die dagelijks dieren beschermen, financieel overeind te houden. Immers, als de Staat constitutioneel verplicht is dieren te beschermen, dan hoort daar volgens de organisatie ook bij dat dierenasielen voldoende ondersteund worden om hun werk te kunnen doen.
Welk juridisch instrument is ingezet?
De dierenorganisatie heeft een zogenoemde Verpflichtungsklage ingediend bij de rechtbank in Keulen tegen de Bondsrepubliek Duitsland, vertegenwoordigd door het Duitse ministerie van Landbouw.
Een Verpflichtungsklage is een procedure waarbij een eiser de rechter vraagt om de overheid te verplichten een bepaalde handeling alsnog te verrichten. In dit geval stelt de Deutscher Tierschutzbund dat de federale overheid ten onrechte nalaat om voldoende financiële steun voor dierenasielen beschikbaar te stellen. De zaak gaat er dus niet alleen om of dierenasielen meer geld moeten ontvangen. Maar vooral ook om de meer principiële vraag of uit de grondwettelijke bescherming van dieren een concrete overheidsplicht voortvloeit.
“Voor sportvelden is er wel geld”
De Duitse dierenbescherming benadrukt dat het volgens haar niet zozeer ontbreekt aan financiële mogelijkheden, maar aan politieke wil. Daarbij wijst de organisatie onder meer op de recent geïntroduceerde Sportmilliarde: een miljard euro dat op federaal niveau beschikbaar werd gesteld voor de renovatie van gemeentelijke sportfaciliteiten. Daarmee kunnen gemeenten geld aanvragen wanneer zij menen dat de sportfaciliteiten in hun gemeente een opknapbeurt nodig hebben.
Deutscher Tierschutzbund verklagt Bundesregierung
https://fascinating.news/r/xEJEffIq
— Fascinating News 🇩🇪 (@fascinating-de.bsky.social) 20 mei 2026 om 18:12
Volgens voorzitter Thomas Schröder laat dit zien dat de federale overheid wel degelijk grote budgetten kan vrijmaken wanneer zij dat wil. Zijn boodschap is dan ook dat wanneer kunstgras belangrijker is dan het leven van honden en katten, dan klopt er iets fundamenteels niet in de politieke afweging. Kortom, de organisatie wijst erop dat als de federale overheid wil handelen, dit echt wel kan.
Juridisch een nieuwe stap
Duitsland heeft als een van de weinige landen in Europa een bepaling over dieren in de eigen Grondwet opgenomen. In artikel 20a van de Duitse Grundgesetz is bepaald dat de Staat ernaar moet streven om dieren te beschermen. De grondwet is de belangrijkste wet van een land. En artikel 20a van de Grundgesetz geeft aan dat de bescherming van dieren een ‘doel is waar de Bondsrepubliek Duitsland zich voor moet inspannen’.
Slagingskans
Of de rechtszaak succesvol zal zijn, is nog niet te beoordelen. Eerst zal de rechtbank in Keulen moeten toetsen of de klacht van de dierenorganisatie ontvankelijk is. Wanneer dat het geval is, zal de rechtbank vervolgens moeten uitleggen of uit de grondwettelijke bepaling voortvloeit dat de Bondsrepubliek Duitsland in haar budgettaire keuzes meer rekening moet houden met de bescherming van dieren, en daarmee dus ook asielen meer financiële ondersteuning moet bieden.
Hoe dan ook signaleert de nieuwe stap van de Deutscher Tierschutzbund e.V. de nood die ervaren wordt door dierenasielen: het water staat hen aan de lippen, en linksom of rechtsom zouden zij meer steun moeten krijgen om te kunnen blijven bestaan.
Bron:
©AnimalsToday.nl Femke Oosterbaan Martinius – dierenrecht
