Bijna elke week is ergens in Nederland een stalbrand. Honderden, soms duizenden dieren die geen kant op kunnen. Ze verbranden levend, stikken in de rook, of lopen ernstige brandwonden op. Jarenlang vragen onder meer verzekeraars, brandweer en dierenwelzijnsorganisaties om betere bescherming en stevige maatregelen om deze branden te helpen voorkomen. En al jaren beloven opeenvolgende landbouwministers dat er iets zal veranderen. Maar het blijft bij woorden, nu weer via een informatiecampagne.
Dit jaar start de overheid een informatiecampagne om boeren bewuster te maken van de risico’s. Een voorlichtingscampagne met tips om branden te helpen voorkomen. Het voelt als een reactie die jaren te laat komt en bovendien onvoldoende recht doet aan de ernst van het probleem. Alsof je een bosbrand probeert te blussen met een glaasje water.
Oplossingen zijn allang bekend
In 2019 publiceerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid een uitgebreid rapport over stalbranden. De conclusie was helder: de brandveiligheid in de veehouderij schiet structureel tekort en vrijwillige maatregelen zijn onvoldoende om het aantal branden terug te dringen. Dat is inmiddels bijna zeven jaar geleden. Sindsdien is er weinig veranderd. Nog altijd zijn essentiële brandveiligheidsmaatregelen, zoals regelmatige keuringen en vluchtmogelijkheden voor dieren, niet verplicht. Ondertussen gaan de branden door.
.
Informatiecampagne: vrijblijvendheid als beleid
De campagne die nu wordt gelanceerd, richt zich op bewustwording. Boeren krijgen tips over het voorkomen van brand, zoals voorzichtig omgaan met elektra en laswerkzaamheden. Maar deze risico’s zijn allang bekend. De vraag is dan ook niet of boeren zich voldoende bewust zijn van de gevaren, maar waarom structurele verbeteringen nog steeds niet verplicht zijn. En hoewel er al langer wordt gepleit voor verplichte jaarlijkse inspecties, gebeurt dat in de praktijk nog steeds slechts eens in de paar jaar.
.
Stalbrand voorkomen als eis
In andere situaties wordt brandveiligheid wél serieus genomen. Een schoorsteenbrand is een van de meest voorkomende oorzaken van woningbranden in Nederland. Daarom eisen veel verzekeraars dat een schoorsteen jaarlijks wordt geveegd. Zonder onderhoud kan een verzekering uitkering weigeren. En dat is logisch; als je de deur van je huis open laat staan, en iemand steelt de televisie, dan keert de verzekering ook niet uit. Daar is het principe duidelijk: wie risico loopt, moet preventieve maatregelen nemen. Waarom geldt dat principe niet voor schuren met duizenden kwetsbare dieren? Waarom leidt het herhaaldelijk voorkomen van stalbranden niet tot strengere eisen of tot consequenties voor de verzekering?
.
Bekende oplossingen, geen verplichting
Dat er oplossingen zijn, staat niet ter discussie. Al jaren wordt gewezen op maatregelen zoals verplichte jaarlijkse keuringen, het creëren van vluchtmogelijkheden voor dieren, het beperken van het aantal dieren per stal en het inzetten van installaties die brand kunnen detecteren en beperken. Toch blijven deze maatregelen grotendeels vrijblijvend.
.
2024: Tienduizenden stalbrandslachtoffers, maatregelen blijven uit
.
Tijdens recente debatten in de Kamer werd opnieuw opgeroepen tot actie. Onder meer de Partij voor de Dieren pleit al veel langer voor strengere eisen, zoals die verplichte vluchtwegen en brandbeperkende installaties. Ook is gewezen op risico’s van bestaande systemen, zoals luchtwassers die brand mogelijk juist kunnen verergeren. De reactie vanuit het kabinet blijft vooralsnog voorzichtig. Men spreekt over ‘bewustwording’ en het ontbreken van een ‘makkelijke oplossing’.
Ondertussen verandert er niets
Zolang maatregelen niet verplicht zijn, blijft de situatie zoals die is: bijna wekelijks een stalbrand, vaak met duizenden dierlijke slachtoffers. De introductie van een campagne zal daar weinig tot niks aan veranderen. Niet omdat bewustwording onbelangrijk is, maar omdat die fase allang voorbij is. Bewustwording is hier allang niet meer het probleem. De kennis is er. De risico’s zijn bekend en de oplossingen liggen al jaren op tafel. Wat ontbreekt, zijn keuzes die daadwerkelijk iets veranderen.
Bronnen:
- NOS
- Onderzoeksraad voor Veiligheid
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Mariska van Geelen
