De zeer besmettelijke en dodelijke variant van de vogelgriep (H5N1) is begin februari 2026 vastgesteld bij ezelspinguïns op het Australische sub-Antarctische eiland Heard Island. Hoewel de ezelspinguïn niet het eerste besmette dier op het eiland is, is zij wel de eerste Australische vogelsoort die door het virus is getroffen. Deskundigen vrezen voor de gevolgen voor andere dieren op en rond het eiland.
In november 2025 werd het H5N1-virus al vastgesteld op het afgelegen eiland, 1700 kilometer ten noorden van Antarctica, toen bij zeeolifanten. Inmiddels hebben wetenschappers het virus aangetroffen bij pelsrobben en dus ook bij ezelspinguïns. Ezelspinguïns zijn vrij wijd verspreid op de sub-Antarctische eilanden, en zijn herkenbaar aan een witte streep over het hoofd en hun geluid, dat aan een ezel doet denken.
Grote gevolgen voor de ezelspinguïn
Prof. Hugh Possingham, vicevoorzitter van BirdLife Australia, noemt de verspreiding van het virus naar andere soorten “een zeer zorgwekkende ontwikkeling”. De drie besmette diersoorten zullen waarschijnlijk niet de laatste zijn die op het eiland worden getroffen, met alle gevolgen van dien. Met name voor dieren die weinig of niet op andere locaties voorkomen, kan het virus grote gevolgen hebben voor het voortbestaan van de gehele soort.
Heard Island is zeer afgelegen. Het ligt op ongeveer 4000 kilometer ten zuidwesten van Perth in Australië. Toch heeft het virus zijn weg naar het eiland gevonden. Over de verdere verspreiding zegt dr. Michelle Wille, expert op het gebied van vogelgriepvirussen:
“Het is theoretisch denkbaar dat het virus zich verspreidt vanuit de huidige locatie naar Sub-Antarctische eilanden in Australië en Nieuw-Zeeland, zoals Macquarie Island”.
De Australische minister van landbouw, Julie Collins, laat weten:
“Hoewel het geen verrassing is dat vogelgriep voorkomt op Heard Island, onderstreept dit opnieuw de noodzaak voor Australië om maatregelen te nemen in voorbereiding op een een mogelijke uitbraak.”
De minister heeft daarom aangekondigd ruim 100 miljoen Australische dollar (ongeveer 60 miljoen euro) uit te trekken om de paraatheid en reactiemogelijkheden in Australië te verbeteren.
Onhoudbare vee-industrie
Hoewel het Australische vasteland tot nu toe gespaard is gebleven, is deze tragedie op andere plekken al langere tijd harde realiteit. Het virus verspreidt zich gemakkelijk en heeft al miljoenen dieren het leven gekost. Volgens het Nederlandse ministerie van Landbouw zijn sinds 2022 bovendien zeker 7,5 miljoen vogels preventief gedood om verdere verspreiding tegen te gaan.
Vogelgriep is niet alleen een probleem bij vogels, maar ook bij zoogdieren (zoals katten, honden, vossen en koeien) is het virus vastgesteld. Hoewel de kans op overdracht van vogel naar mens op dit moment klein is, vreest men dat mogelijke mutaties in de toekomst tot een nieuwe pandemie kunnen leiden. Marijn van der Pas, directeur van Compassion in World Farming (CIWF) Nederland, schrijft over de invloed van de vee-industrie op de voortdurende verspreiding en mutatie van het virus:
“De voortdurende intensivering van de vee-industrie is niet houdbaar. Door enorme aantallen doorgefokte dieren dicht op elkaar te houden, creëren we ideale kweekvaten voor het vogelgriepvirus. Varianten die aanvankelijk mild en weinig besmettelijk zijn, muteren onder deze omstandigheden tot vrijwel onstuitbare, dodelijke epidemieën.”
Signalen waaraan je een mogelijke besmetting bij dieren kunt herkennen, zijn onder meer: zenuwverschijnselen (zoals rondjes zwemmen, een scheve kop of trillen), sloom en verward gedrag, ademhalingsproblemen, problemen met vliegen, troebele ogen en uitvloeiing rond snavel en ogen.
Bel de dierenambulance
Zie je een dier dat besmet lijkt? Bel dan de dierenambulance en zorg dat je zelf (en je huisdier) op afstand blijft om verdere verspreiding te voorkomen.
Bronnen:
- The Guardian
- Australische Minister van Landbouw, Visserij en Bosbouw
- Rijksoverheid (1, 2)
- BNNVara
- Lees ook op Animals Today:
©AnimalsToday.nl Imane Vossen
