40 jaar geleden besloot de wereld dat het genoeg was. Na decennia van intensieve walvisjacht, waarin miljoenen dieren werden gedood, maakte de internationale gemeenschap een einde aan de commerciële walvisjacht. Het moest het begin zijn van een nieuw tijdperk waarin walvissen niet langer werden uitgebuit, maar als onmisbare bewoners van onze oceanen. Maar in 2026 worden er helaas nog altijd walvissen bejaagd. Drie landen, Japan, Noorwegen en IJsland blijven krampachtig vasthouden aan de walvisjacht.
Noorwegen heeft voor dit jaar zelfs het jachtquotum verhoogd. Dit, terwijl elders juist plannen worden uitgevoerd om walvissen juridische rechten te geven. Het jubileum voelt daardoor minder als een wereldwijde overwinning, maar meer als een tweesplitsing.
40 jaar: Jubileum met rafelranden
Een 40-jarig jubileum met rafelranden. Dat is hoe het jubileum van het einde van de commerciële jacht op walvissen kan worden omschreven. Het is dit jaar precies 40 jaar geleden dat de internationale gemeenschap besloot om niet langer op walvissen te jagen. De Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) introduceerde een permanent moratorium. Dat betekende dat de optie om op walvissen te jagen tot nader order van tafel was. Alle landen die zich hadden aangesloten bij deze commissie, zouden zich hier aan houden. Dit ging even goed, maar helaas liet Japan al enkele jaren na het moratorium al zien dat het land niet van plan was om zich aan het moratorium te houden. Ook Noorwegen en IJsland stapten uiteindelijk af van de afspraak.
Japan doodt eerste vinvis voor commerciële doeleinden in 50 jaar
Hoewel het fantastisch is dat dit moratorium nog altijd geldt en de overgrote meerderheid van de landen het van harte steunt, is het een vervelende doorn in het oog dat drie landen maar door blijven gaan. Het is van groot belang dat ook deze landen stoppen met deze onzinnige en wrede jacht. Want: het gaat slecht met veel walvissoorten, ze spelen een cruciale rol voor mariene ecosystemen en het is en blijft onnodig om walvisvlees te eten.
Historisch keerpunt voor walvissen
Het besluit uit 1986 van het IWC betekende een duidelijke breuk met een eeuw van industriële jacht. In de twintigste eeuw werden naar schatting drie miljoen walvissen gedood. Sommige populaties werden bijna uitgeroeid: tot 90 procent van de blauwe vinvissen en 70 procent van de vinvissen verdween uit de oceanen.
Het internationale einde van de commerciële jacht gaf veel soorten eindelijk een kans om te herstellen. Bultrugwalvissen zijn daar een bekend voorbeeld van: waar in de jaren zestig nog nauwelijks dieren over waren, trekken tegenwoordig weer tienduizenden bultrugwalvissen langs migratieroutes.
#GNvdD: Officieel 186.842 km² oceaan beschermd voor bultrugwalvissen
Jacht in drie landen
Ondanks de internationale afspraak blijven drie landen de jacht voortzetten: Japan, Noorwegen en IJsland. Sinds 1986 zijn door het toedoen van deze landen minstens 45.000 walvissen gedood.
Deze landen rechtvaardigen de jacht vaak als cultureel erfgoed, ‘wetenschappelijk onderzoek’, voedselvoorziening of zelfs natuurbeheer. Wetenschappers en natuurbeschermers betwisten die argumenten. Walvissen spelen juist een belangrijke rol in mariene ecosystemen, onder meer door voedingsstoffen te verspreiden en koolstof vast te leggen; het is dan ook absoluut niet nodig om deze dieren te ‘beheren’.
Daar komt bij dat walvissen wereldwijd al onder zware druk staan door scheepsbotsingen, visnetten, geluidsoverlast, plasticvervuiling en klimaatverandering.
Noorwegen verhoogt jachtquota
Japan werd de afgelopen jaren vooral als grootste boosdoener gezien. Dit komt door de automaten waarin walvisvlees wordt verkocht. Ook het ter water laten van het grootste ‘moederschip’ ter wereld om walvissen te vangen (begin 2026) droeg daaraan bij. Organisaties over de hele wereld berispen Noorwegen voor het feit dat het quotum van het maximaal aantal te vangen vinvissen dit jaar heeft opgehoogd. In 2026 mogen er in totaal 1641 vinvissen worden gevangen, wat een toename van 235 is ten opzichte van 2025. Noorse ambtenaren beschrijven de stijging als grotendeels administratief, als gevolg van ongebruikte quota die zijn overgedragen van vorige seizoenen, maar stuiten op hevig verzet van ngo’s.
De verwachting is overigens dat Noorwegen ruim onder dit maximum zal blijven. In 2025 namen tien schepen deel aan de jacht en werden 429 walvissen gedood, ruim onder het beschikbare quotum. Toch is elke walvis die gedood wordt voor commerciële doeleinden, er één te veel, en getuigt het van onbuigzaam gedrag dat Noorwegen maar met deze hoge quota’s op de proppen blijft komen.
Petitie commerciële walvisjacht
Juist vanwege de vasthoudendheid van Japan, Noorwegen en IJsland is op het veertigjarig jubileum van het internationale einde van de jacht, op 15 februari 2026, een wereldwijde petitie gelanceerd.
De petitie roept de verdragsluitende regeringen van de IWC, de premier van Japan Sanae Takaichi, de premier van IJsland Kristrún Frostadóttir en de premier van Noorwegen Jonas Gahr Støre op om een einde te maken aan de commerciële walvisvangst. De petitie van de organisatie End Commercial Whaling kan hier ondertekend worden. De organisatie wil de petitie aanbieden tijdens de zeventigste bijeenkomst van de Internationale Walvisvaartcommissie in september 2026.
Wie wil begrijpen wat zich ieder jaar in de Noorse wateren afspeelt, kan de film Harpooned: The Great Whale Betrayal van de Endangered Species Protection Agency bekijken. De film laat op pijnlijke, maar duidelijke wijze zien waarom we zo snel mogelijk moeten stoppen met de walvisjacht.
Nieuw-Zeeland
Hoewel het vreselijk is dat er nog ieder jaar duizenden walvissen worden gedood door de mens, vindt er aan de andere kant van de wereld een hoopvolle beweging plaats. Enkele weken geleden heeft Teanau Tuiono, parlementslid van de Groene Partij, een wetsvoorstel ingediend dat walvissen zou erkennen als rechtssubject, met als doel om deze dieren beter te beschermen. De wetgeving zou de Nieuw-Zeelandse regering verplichten om rekening te houden met de rechten van walvissen bij het reguleren van activiteiten die van invloed zijn op hen en hun leefomgeving, waaronder scheepvaart, visserij en diepzeemijnbouw.
Deze hoopvolle ontwikkeling laat zien dat er wel degelijk een andere, positieve houding mogelijk is. Moge het Japan, IJsland en Noorwegen inspireren om ook een andere koers te kiezen.
40 jaar
Het 40-jarige jubileum van het einde van de commerciële walvisjacht is er één om bij stil te staan. Waar nog enkele decennia daarvoor miljoenen walvissen werden bejaagd, besloot de internationale gemeenschap dat het genoeg was. Dat laat zien dat internationale samenwerking wel degelijk mogelijk is. Het is jammer dat niet alle landen hieraan meewerken. Hopelijk zal tijdens een volgend jubileum wél kunnen worden gezegd dat de commerciële walvisjacht definitief niet meer bestaat.
Bronnen:
- Species Unite
- Oceanograpgic Magazine (1, 2)
- End Commercial Whaling
©AnimalsToday.nl Femke Oosterbaan Martinius
