Merries hebben vaak een duidelijke mening en steken die niet onder stoelen of banken. Door hun uitgesproken gedrag worden deze paarden nogal eens verkeerd begrepen en behandeld. Ze krijgen onterecht de naam ‘moeilijk’ of ‘dominant’ te zijn. Vaak is er echter meer aan de hand en proberen ‘moeilijke merries’ met hun gedrag iets duidelijk te maken. Het is aan ons om dat te begrijpen.
In de natuur leven merries in familiegroepen, in ‘harems’. Er is vaak één merrie die de leiding heeft en bepaalt waar de groep naartoe gaat en wanneer. Bij de groep is ook minimaal één hengst aanwezig, die de merries beschermt. In ruil daarvoor mag hij met ze paren. Veulens drinken bij hun moeder tot ze ongeveer 9 maanden oud zijn en ze blijven zeker 1,5 tot 2,5 jaar in de buurt van hun moeder.
Gedomesticeerde merries
Gehouden paarden staan zelden in natuurlijke familiegroepen; het zijn vaak willekeurig door de mens samengestelde groepen. Veel paarden staan daarbij een groot deel van de dag in individuele stallen. In gedomesticeerde kuddes zie je veel meer onderlinge strijd dan in de natuur, vooral rond voerplekken.
Wilde paarden gaan een conflict zelfs liever uit de weg, tenzij het echt niet anders kan, bijvoorbeeld als er door hengsten strijd moet plaatsvinden voor een harem. Bij een gevecht kun je gewond raken en dat bedreigt je overlevingskansen in het wild. Een merrie zal een opdringerige hengst echt wel duidelijk maken dat ze daar niet van gediend is of haar veulen op zijn plek zetten als hij te wild doet, maar vechten om voer zie je paarden in het wild niet doen.
Ongewenst gedrag en stress
Stalling die voor stress zorgt, kan een belangrijke oorzaak zijn van ongewenst gedrag. Daarnaast spelen pijn en fysiek ongemak vaak een rol. Ook is het belangrijk dat paarden voldoende vrije beweging krijgen, voldoende rust en de mogelijkheid om droog te liggen. Paarden hebben ook sociaal contact nodig en, liefst onbeperkt toegang tot goede kwaliteit hooi. Verder is van belang te begrijpen dat er veel druk op het paard wordt gelegd tijdens trainingen en of de eigenaar (en bij bereden paarden de ruiter) rustig is of een stresskip. Ongewenst gedrag komt eigenlijk altijd voort uit een vorm van stress en die kan veel verschillende oorzaken hebben.
Fokkerij
Merries raken in een gedomesticeerde situatie nog maar zelden op natuurlijke wijze drachtig. Dit gebeurt hoofdzakelijk met behulp van kunstmatige inseminatie. Soms zet de fokkerij zelfs draagmerries in om de (sport)merrie waarmee gefokt wordt te ‘sparen’. In de fokkerij is een merrie vaak alweer drachtig op het moment dat het vorige veulen van de moeder gescheiden wordt. Dit gebeurt vaak veel eerder dan in de natuur. Wat veel mensen niet weten is dat de onnatuurlijk verrichte handelingen bij de merrie én de vroege scheiding van haar veulens traumatisch kunnen zijn. Ook dat kan ongewenst gedrag tot gevolg hebben.
Hormonen
Als merries ongewenst gedrag vertonen hoor je vaak dat dit met hormonen te maken heeft. Hoewel in veel gevallen de oorzaak elders te vinden is, klopt het zeker dat hormonen een rol kunnen spelen bij ongewenst gedrag. Sommige merries zijn bijvoorbeeld veel gevoeliger als ze in hun vruchtbare periode zitten en ze, zoals dat heet ‘hengstig’ zijn. Ze willen liever niet dat je ze aangeraakt en kunnen heftiger gedrag vertonen dan normaal. Dit is in principe niet erg, mits de merrie een normale cyclus heeft. Als een merrie veel langer of vaker hengstig is dan normaal is, dan kan dat duiden op een hormonaal probleem. Bij merries die een groot deel van de tijd heftig ‘hengstig’ gedrag laten zien of juist helemaal nooit, is het aan te raden om een dierenarts in te schakelen.
.
Moeilijke merries helpen
Merries die ‘moeilijk gedrag’ vertonen, zoals bijten, steigeren of zich lostrekken, doen dat nooit zomaar. Vaak spelen fysieke of hormonale problemen een rol, maar ook huisvesting, (voer)management, onrust, te veel druk, stress bij de eigenaar of te weinig vrije beweging kunnen een rol spelen. Een merrie wegzetten als ‘moeilijk’ of ‘dominant’ is te makkelijk en kan haar welzijn ernstig schaden. Het is belangrijk om nooit zomaar iets te roepen, maar op zoek te gaan naar de werkelijke oorzaken van het ongewenst gedrag en die zoveel mogelijk weg te nemen.
.
- Lees ook op AnimalsToday:
.
©AnimalsToday.nl Paula van de Geest – paardengedrag en -welzijn
