House of Animals is momenteel in Kosovo om samen met Sadri Sopi van Stichting Animals Kosovo, dierenarts Piet Hellemans en lokale dierenartsen 1.000 zwerfdieren te steriliseren en castreren. Animals Today sprak met Sadri Sopi over de oorsprong van de zwerfdierenproblematiek in Kosovo en de huidige, uitdagende situatie. Want een deel van deze dieren leeft letterlijk op vuilnisbelten, wat voor hen een ware hel is. Sadri, zelf tijdens de oorlog uit Kosovo gevlucht, vertelt over zijn motivatie om zich onder de meest uitdagende omstandigheden dagelijks in te zetten voor zwerfdieren.
Animals Today: Er zwerven nu zo’n 60.000 honden en katten in Kosovo. Hoe is de zwerfdierenproblematiek in dit Balkanland ontstaan?
Sadri: Het begin van het probleem ligt bij de oorlog. Toen Kosovo werd aangevallen, zijn veel mensen gevlucht naar Albanië en andere omringende landen. De honden werden achtergelaten en moesten zelf op zoek naar voedsel. Ze gingen zwerven op straat.
Dat heeft ruim een jaar geduurd, totdat mensen begonnen terug te keren. Maar de honden zijn daarna niet meer teruggegaan naar hun eigenaren. Ongeveer 70 procent van de huizen was verwoest en mensen waren eerst bezig met hun familie: wie leeft nog, wie is teruggekomen, hoe kunnen we opnieuw beginnen? Er was eigenlijk niemand die naar de honden keek.
Vanaf dat moment is de hondenpopulatie zich steeds verder gaan vermenigvuldigen, zonder enige controle. In die tijd waren er ook geen organisaties die zich bezighielden met het opvangen van dieren van mensen die gevlucht waren of tijdelijk weg waren. Er was niemand die die verantwoordelijkheid op zich nam, waardoor de dieren volledig aan hun lot werden overgelaten. En eigenlijk is dat vandaag de dag nog steeds zo.
Er is nooit een organisatie geweest die het probleem structureel heeft aangepakt zoals wij dat nu vanuit Stichting Animals Kosovo doen. Wij zijn daar twee jaar geleden mee begonnen en richten ons op een aanpak voor de lange termijn.
Dit bericht op Instagram bekijken
Stichting Animals Kosovo
Hoe is Stichting Animal Kosovo ontstaan?
Stichting Animal Kosovo is op mijn initiatief gesticht. Ik kom zelf uit Kosovo, maar woon inmiddels al dertig jaar in Nederland. Iedere keer als ik daar op bezoek ging, zag ik hoeveel dierenleed er was. Dat was geen prettig beeld. Op een gegeven moment wilde ik soms zelfs bepaalde plekken vermijden, omdat het gewoon te pijnlijk was om te zien.
Maar het liet me niet los. Ik bleef er steeds aan denken en op een gegeven moment dacht ik: ik moet hier iets aan doen. Toen heb ik de stichting opgericht. Via verschillende bijeenkomsten en evenementen voor dierenwelzijn kwam ik in contact met dierenarts Piet Hellemans. Ik heb hem uitgelegd wat ik wilde bereiken en hij reageerde meteen enthousiast. Hij zei: “Laten we dit samen doen.” Eigenlijk is het daar allemaal begonnen.
Zwerfdieren in Kosovo
En wat doen jullie vanuit Stichting Animals Kovoso om zwerfdieren te helpen?
Wat wij doen, is voor ongeveer negentig procent gericht op sterilisatie. Dat is echt onze belangrijkste activiteit. Daarnaast ondersteunen we ook vrijwilligers die zich voor de zwerfdieren in Kosovo inzetten, door zieke dieren of pups van straat te halen bijvoorbeeld.
We helpen waar mogelijk met voer, halsbanden, transportboxen en soms ook met een bijdrage in de kosten van de dierenarts. Maar dat gebeurt op kleine schaal.
We proberen die vrijwilligers wel te ondersteunen, omdat zij vaak veel voor hun rekening nemen. Veel van hen hebben hoge schulden bij dierenartsen opgebouwd, simpelweg omdat ze het niet over hun hart kunnen verkrijgen om een ziek of gewond dier aan zijn lot over te laten op straat. In de praktijk vangen mensen de dieren zelf thuis op. De dierenarts vangt er ook een paar op, en verder nemen mensen ze gewoon mee naar huis, in de schuur of in de garage. Eigenlijk is er in Kosovo nauwelijks opvang voor zwerfdieren, heel weinig.
Dit bericht op Instagram bekijken
Gebrek aan opvangcentra
Hoe kan het dat er in Kosovo zo weinig opvangcentra zijn voor dieren?
Niemand heeft daar echt het initiatief voor genomen. Geen organisatie van buitenaf, maar ook niet vanuit het land zelf. De opvang van zwerfdieren wordt vooral door vrijwilligers gedaan.
Dat heeft ook te maken met de situatie na de oorlog. In eerste instantie was iedereen bezig met wederopbouw. Alles was verwoest en er waren veel slachtoffers. Veel families waren hun dierbaren kwijt en moesten hun leven opnieuw opbouwen. In zo’n situatie gaat alle aandacht en het beschikbare budget naar mensen en basisvoorzieningen. Dierenopvang is dan geen prioriteit. Kosovo heeft bovendien geen luxe positie. Het is geen EU-lid en ontvangt ook geen structurele steun zoals via Brussel.
Daardoor is er gewoon te weinig budget om de opvang van zwerfdieren op grote schaal op te zetten. Geen enkele partij of overheid kan daar op dit moment grootschalig in investeren.
Sterilisaties van zwerfdieren
Hoe proberen jullie de zwerfdierenpopulaties onder controle te krijgen?
We hebben in Kosovo een heel goed team van dierenartsen en vrijwilligers. En als we geld hebben, kunnen we echt heel veel doen, voor relatief weinig geld. Alleen het probleem is: we hebben simpelweg te weinig middelen.
De donaties die we krijgen zijn heel beperkt, dus het is echt werken met kleine budgetten. Als we geld zouden krijgen, zouden we makkelijk 10.000 tot 15.000 dieren per jaar kunnen helpen. Maar dat geld hebben we niet.
Hoeveel dieren kunnen jullie per jaar steriliseren?
We lopen eigenlijk constant achter de feiten aan. We zijn bang dat er meer dieren worden geboren dan wij kunnen steriliseren. Dat verschil blijft groeien. Ja, wij kunnen maximaal zo’n 2.000 dieren per jaar steriliseren. Maar we schatten dat er per maand ongeveer zoveel dieren bijkomen, dat we het eigenlijk niet kunnen bijhouden.
Dit bericht op Instagram bekijken
Overheid Kosovo
Als de zwerfdierenproblematiek niet wordt opgelost, verwacht je dat er vanuit de regering stappen genomen zullen worden om dieren massaal af te maken?
Dat speelt wel degelijk mee. In Kosovo is het zo dat de overheid en gemeenten zich niet echt met dieren bezighouden. De regering heeft geen duidelijk beleid of plannen voor dierenwelzijn.
We weten wel dat er in sommige gemeenten ideeën waren om grote aantallen dieren gewoon te laten doden. Toen hebben wij samen met vrijwilligers gezegd: dat kan niet. Wij willen niet dat ons land op die manier met dieren omgaat.
En kleinschalig zijn er misschien een paar gemeenten die iets hebben gedaan, maar sinds wij er zijn, zijn ze daar wel voorzichtiger in geworden. Ze denken nu beter na over wat ze willen doen.
Is er in Kosovo een wettelijk verbod op het doden van zwerfdieren die geen medische reden hebben om geëuthanaseerd te worden?
Als een dier gezond is, dus zonder medische problemen, dan is het niet toegestaan om het zomaar te doden. Toch zijn er in het verleden wel plannen geweest bij sommige gemeenten om zo’n aanpak te gebruiken.
We hebben bijvoorbeeld gezien hoe dat in Turkije is gegaan: dieren worden dan ergens opgevangen, waarbij niemand echt toegang heeft tot wat er binnen die opvang gebeurt. In de praktijk weet je niet wat er met de dieren gebeurt.
Dat is precies het soort aanpak waar we ons zorgen over maken. Dieren zomaar doden zonder medische reden is in Kosovo niet de bedoeling en daar zijn we ook op tegen. Verder hebben de gemeenten ook de plicht om voor de dieren te zorgen, maar ze krijgen geen geld om dat te doen.
Dit bericht op Instagram bekijken
Leven op een vuilnisbelt
We zagen foto’s van zwerfdieren die rond en op vuilnisbelten leven. Dat vonden we heel schokkend om te zien. Kan je meer vertellen over hun welzijn?
Het is gewoon een hel.
Kosovo is een bergachtig land. Dus al die kleine stukken platteland zijn in de loop van de tijd steeds meer bewoond door mensen en dieren. Er is veel verkeer en Kosovo is eigenlijk een klein en dichtbevolkt land, waardoor het druk is voor iedereen. Als mensen door een conflict vluchten, wat gebeurt er dan met de dieren? Die vluchten vaak naar plekken waar ze voedsel kunnen vinden, zoals afvalplaatsen. Daar wordt afval gedumpt en dat trekt dieren aan.
Soms gebeurt het zelfs dat gemeenten afvalplaatsen in brand steken, met plastic en al. En op zulke plekken zitten regelmatig ook nesten met pups. Die worden gewoon levend verbrand, ja. Of het afval wordt met zware machines platgedrukt om meer ruimte te maken. Daarbij gaat alles gewoon kapot. Dat maakt de situatie extra schrijnend.
We hebben vrijwilligers die echt in een depressie raken door de situatie daar, door de wanhoop en het constante gevoel van machteloosheid. Ze vragen gewoon om hulp, maar die blijft vaak uit.
Inzet van vrijwilligers
Met hoeveel vrijwilligers werken jullie samen?
Er zijn ongeveer 100 vrijwilligers, misschien zelfs 150. Maar het verschilt heel erg wat mensen kunnen doen. De ene vrijwilliger voert vooral honden op straat en gaat de volgende dag weer verder met zijn werk. De ander woont bijvoorbeeld in een appartement en kan geen dieren meenemen. En weer anderen, die een huis hebben, kunnen soms één of twee dieren opvangen.
Maar echt actief en intensief betrokken zijn er maar zo’n 30 tot 35 mensen. De rest helpt vooral door te voeren of kleine dingen te doen, maar kan niet meer dan dat
Dit bericht op Instagram bekijken
Hoe ben jij begonnen met het helpen van zwerfdieren? Hoelang ben je zelf bezig noodhulp te bieden voor dieren?
Ik wil mezelf hier niet te veel op de voorgrond zetten. Ik kom daar vandaan en heb altijd tegen onrecht gevochten en gestreden.
Mensenleed en dierenleed hebben mij altijd geraakt. Mensen die hulp nodig hadden, of dieren die in nood waren, trokken altijd mijn aandacht. Daarom ben ik na de oorlog ook heel actief geweest in het ondersteunen van mensen die het zwaar hadden of geen huis hadden. Op een gegeven moment heb ik besloten om mijn focus te verleggen naar dieren. Daar ligt nu mijn belangrijkste inzet. Dat doe ik al zo’n 10 jaar.
We moeten elkaar helpen
Wil jij nog een persoonlijke boodschap meegeven aan onze lezers in Nederland?
Echt, mijn boodschap is ontstaan vanuit alles wat we zien en meemaken. Door oorlog en door regeringen die die oorlog hebben veroorzaakt, zijn uiteindelijk de dieren de dupe geworden. Die dieren moeten we helpen.
Ik kom uit Kosovo, maar ik heb ook een brede liefde voor dieren hier. Ik help niet alleen daar, maar ik geef om alle dieren. Dat zou iedereen moeten doen.
Het is belangrijk dat we dit samen aanpakken, want de situatie van honden in Kosovo is in geen enkel omliggend land zo erg als daar. Er gaan daar dagelijks zoveel dieren dood, zelfs al is het een klein land.
Dus laten we samen dieren helpen. Geld is nodig, hulp is nodig. En ook dat we niet alleen aan onszelf denken. Als we de welvaart delen, is er minder leed, minder haat en minder verdeeldheid. We moeten elkaar helpen.
Wat kan jij doen?
- Doneer voor het castreren en steriliseren van 1.000 zwerfdieren in Kosovo!
- Volg updates van de sterilisatiecampagne in Kosovo via AnimalsToday, Facebook en Instagram
- Lees meer op Animals Today:
©AnimalsToday.nl Estefania Pampin Zuidmeer – eindredacteur
Interview: het is een hel voor zwerfdieren in Kosovo
